Судзьдзяў 9 разьдзел

 

 

Абімэлех, сын Еруббаала, пайшоў у Сыхем да братоў маці сваёй і сказаў ім і ўсім сваякам з дому маці сваёй, кажучы:

 

І пайшоў Авімелех Ерувааленак да Сыхему да братоў маці свае, і гукаў ім а ўсёй радзіме айца маці свае, кажучы:

«Скажыце ўсім людзям у Сыхеме: “Што вам лепш: каб панавалі над вамі ўсе семдзясят сыноў Еруббаала, ці каб панаваў над вамі адзін чалавек?” І майце на ўвазе, што я — костка з косткі вашай і цела з цела вашага».

 

«Гукайце, калі ласка, у вушы ўсім спадаром Сыхему: "Што валей вам, каб гаспадарствавалі ў вас мужоў семдсясят, усі сынове Ерувааловы, ці каб гаспадарстваваў у вас адзін чалавек? І памятуйце, што я косьць ваша й цела ваша"».

І браты маці ягонай расказвалі пра яго ўсім людзям у Сыхеме ў такі спосаб, і сэрцы іхнія прыхіліліся да Абімэлеха, бо яны казалі: «Гэта брат наш!»

 

І гукалі браты маці ягонае празь яго ў вушы ўсім спадаром Сыхему ўсі словы гэтыя, і схінуліся сэрцы іхныя за Авімелехам, бо казалі яны: «Ён брат наш».

І далі яму семдзясят сыкляў срэбра з дому Баал-Бэрыта, і Абімэлех наняў за іх прайдзісьветаў і людзей бадзяжных, якія пайшлі за ім.

 

І далі яму семдзясят срэбра з дому Ваал-Верыфа; і наняў за іх Авімелех пустыняў а ўзьвейветраў, і пайшлі яны за ім.

І вярнуўся ён у дом бацькі свайго ў Офры, і на адным камяні забіў братоў сваіх, сыноў Еруббаала, семдзясят чалавек. Пакінуў толькі Ётама, наймалодшага сына Еруббаала, бо ён быў схаваўшыся.

 

І прышоў ён да дому айца свайго да Офры, і забіў братоў сваіх Ерувааленкаў семдзясят людзёў на адным каменю. І застяўся Ёфам, Ерувааленак наймалодшы, бо ён схаваўся.

І сабраліся ўсе мужчыны з Сыхему і ўвесь Бэт-Міло, і пайшлі, і паставілі Абімэлеха валадаром каля дуба, які стаяў блізка Сыхему.

 

І зьберліся ўсі спадары сыхемскія а ўвесь дом Мілло, і пайшлі, і ўстанавілі Авімелеха за караля ля дуба-стаўпа, што ў Сыхеме.

Калі паведамілі пра гэта Ётаму, ён пайшоў і стаў на вяршыні гары Гарызім, і ўзвысіў голас свой, і сказаў: «Слухайце мяне, людзі Сыхему, і няхай пачуе вас Бог.

 

І наказалі гэта Ёфаму; ён пайшоў, і стаў на версе гары Ґерызыму, і ўзьняў голас свой, і крычэў, і гукаў ім: «Паслухайце мяне, спадарове Сыхему, і паслухае вас Бог!

Сабраліся дрэвы, каб выбраць сабе валадара, і сказалі яны аліўцы: “Валадар над намі”.

 

Пайшлі, пайшлі дзервы памазаць над сабою караля, і сказалі аліўцы: "Гаспадарствуй у нас".

Яна адказала: “Ці ж магу я выракчыся алею свайго, якім ганарацца богі і людзі, каб пайсьці хістацца па-над дрэвамі?”

 

Сказала ім аліўка: "Ці пакіну я тук свой, што імною частуюць багоў і людзёў, і пайду туляцца ля дзерваў?"

І сказалі дрэвы дрэву фігаваму: “Хадзі і будзь валадаром над намі”.

 

І сказалі дзервы фізе: "Ідзі ты, гаспадарствуй у нас".

Адказала ім дрэва фігавае: “Ці ж маю я выракчыся салодкасьці сваёй і адборнага плоду свайго, каб пайсьці хістацца па-над дрэвамі?”

 

І сказала ім фіґа: "Ці пакіну я соладзь сваю а добры плод свой, і пайду туляцца ля дзерваў?"

І сказалі дрэвы вінаграду: “Хадзі і будзь валадаром над намі”.

 

І сказалі дзервы вінной розцы: "Ідзі ты гаспадарствуй у нас".

Вінаград ім адказаў: “Ці ж маю я выракчыся соку свайго, які весяліць багоў і людзей, каб пайсьці хістацца па-над дрэвамі?”

 

І сказала ім вінная розка: "Ці пакіну я сок свой, каторы вяселе багоў і чалавекаў, і пайду туляцца каля дзерваў?"

Тады сказалі ўсе дрэвы цярніне: “Хадзі і будзь валадаром над намі!”

 

І сказалі ўсі дзервы церні: "Ідзі ты, гаспадарствуй у нас",

Адказала цярніна дрэвам: “Калі сапраўды хочаце мяне памазаць на валадара, тады хадзіце і адпачніце ў ценю маім! А калі не, вось, агонь выйдзе з цярніны і спаліць кедры Лібанскія”.

 

І сказала цернь дзервам: "Калі вы запраўды мажаце мяне за караля над сабою, то прыйдзіце схавайцеся пад сьценям маім; а калі не, то выйдзе цяпло зь церні й спале кедры лібанскія".

І цяпер, калі справядліва і бяз грэху вы паставілі над сабой валадаром Абімэлеха, і калі добра абыйшліся з Еруббаалам і з домам ягоным, і аднагарадзіліся адпаведна дабрадзействамі таму,

 

А цяпер, калі вы ў праўдзе а шчырасьці ўстанавілі Авімелеха за караля, і калі добра зрабілі зь Еруваалам а домам ягоным, і калі згодна із заслугамі рук ягоных зрабілі вы яму,

які ваяваў за вас і жыцьцё сваё выстаўляў за вас на небясьпеку, каб выратаваць вас з рук Мадыянцаў,

 

Айцу майму, каторы ваяваў за вас, і падаваў душу сваю пад небясьпечнасьць, і выбавіў вас із рукі Мідзянян;

а вы сёньня паўсталі супраць дому бацькі майго і забілі сыноў ягоных семдзясят чалавек на адным камяні, і выбралі сабе валадаром над жыхарамі Сыхему Абімэлеха, сына служкі ягонай, бо ён — брат ваш,

 

А вы цяпер паўсталі супроці дому айца майго, і забілі семдзясят сыноў ягоных на адным каменю, і ўстанавілі Авімелеха, сына служэбкі ягонае, за караля над спадарамі Сыхемскімі, бо ён брат ваш.

дык калі справядліва і без памылкі ўчынілі вы з Еруббаалам і домам ягоным сёньня, цешцеся з Абімэлеха, і няхай ён цешыцца з вас.

 

І калі ў праўдзе а шчырасьці зрабілі вы зь Еруваалам а домам ягоным цяпер, то цешчася з Авімелеха, і ён таксама няхай цешыцца з вас.

Калі ж крывадушна зрабілі, няхай агонь выйдзе з Абімэлеха і спаліць жыхароў Сыхему і Бэт-Міло, і няхай выйдзе агонь з жыхароў Сыхему і Бэт-Міло і спаліць Абімэлеха!»

 

А калі не, дык хай выйдзе цяпло ад Авімелеха, і хай зжарэць спадароў Сыхемскіх а дом Мілло, і хай выйдзе цяпло ад спадароў Сыхемскіх а ад дому Мілло, і хай зжарэць Авімелеха».

Калі гэта Ётам сказаў, ён уцёк і адыйшоў у Бэра, і жыў там, баючыся брата свайго Абімэлеха.

 

І пабег Ёфам, і ўцёк, і пайшоў да Бееру, і жыў там, із страху Авімелеха, брата свайго.

І валадарыў над Ізраілем Абімэлех тры гады.

 

І гаспадарстваваў Авімелех у Ізраелю тры гады.

І спаслаў на Абімэлеха Бог духа ліхога між ім і жыхарамі Сыхему, якія збунтаваліся супраць яго,

 

І паслаў Бог злога духа памеж Авімелеха й спадароў Сыхему, і зрадна абышліся спадары Сыхему з Авімелехам,

каб такім чынам споўнілася помста за забойства сямідзесяці сыноў Еруббаала, і кроў іхняя павярнулася на Абімэлеха, брата іхняга, які забіў іх, і на жыхароў Сыхему, якія яму дапамагалі.

 

Каб гэтак зьвярнулася ўсілства за семдзясят Ерувааленкаў, і кроў іх абярнулася на Авімелеха, брата іхнага, каторы забіў іх, і на спадароў Сыхемскіх, каторыя ўмацавалі рукі ягоныя забіць братоў сваіх.

І вось, жыхары Сыхему зрабілі засаду на яго на вяршыні гары, і нападалі на кожнага, хто праходзіў тою дарогаю. І паведамлена было пра гэта Абімэлеху.

 

І пастанавілі яму спадары Сыхемскія засады на версе гораў, і глабалі кажнага, каторы праходзіў міма іх па дарозе. І наказалі Авімелеху.

Тады Гаал, сын Эбэда, прыйшоў з братамі сваімі ў Сыхем, і жыхары Сыхему паверылі яму.

 

І прышоў Ґаал Еведзёнак а браты ягоныя, і перайшлі да Сыхему, і здаліся на яго спадары Сыхемскія.

І выйшлі яны ў поле, і рвалі вінаград, і выціскалі яго, і сьвяткавалі. І ўвайшлі яны ў сьвятыню бога свайго, там елі, і пілі, і пракліналі Абімэлеха.

 

І вышлі ў поле, і абіралі вінішчы свае, і выціскалі, і рабілі ўрочыстасьці, і прышлі да дому бога свайго, і елі а пілі, і клялі Авімелеха.

І казаў Гаал, сын Эбэда: «Хто такі Абімэлех, і хто такі Сыхем, каб мелі мы служыць яму? Ці ж ён не сын Еруббаала, а Зэбул — урадовец ягоны? Лепш служыце людзям Гамора, бацькі Сыхема. Навошта мы будзем служыць [Абімэлеху]?

 

І сказаў Ґаал Еведзёнак: «Хто Авімелех, і што Сыхем, каб нам служыць яму? Ці не Ерувааленак ён, і ці не Зэвул нагляднік ягоны? Валей служыць патомкам Гамора, айца Сыхемавага, а яму нашто нам служыць?

Калі б хто аддаў гэты народ пад руку маю, я прагнаў бы Абімэлеха і сказаў бы яму: “Зьбяры войска сваё і ідзі адсюль!”»

 

І ах, калі б хто даў люд гэты ў рукі мае, аддаліў бы Авімелеха». І сказалі Авімелеху: «Павяліч войска свае й выходзь».

І Зэбул, начальнік гораду, чуючы гаворку Гаала, сына Эбэда, вельмі раззлаваўся,

 

І пачуў Зэвул, гараднічы, словы Ґаала Еведзёнка, і ўзгарэўся гнеў ягоны.

і паслаў таемна пасланцоў да Абімэлеха, кажучы: «Вось, Гаал, сын Эбэда, і браты ягоныя прыйшлі ў Сыхем і збунтавалі народ супраць цябе.

 

І хітрыкамі паслаў паслоў да Авімелеха, кажучы: «Гля, Ґаал Еведзёнак а брат ягоны прыходзяць да Сыхему, і вось, яны мацуюць места супроці цябе.

Дык устань уначы ты і народ твой, і зрабіце засаду ў полі.

 

Дык цяпер устань ночы, ты а люд, што з табою, і цікуйце ў полю.

А раніцаю, калі сонца ўзыйдзе, падрыхтуйся і нападзі на горад. І калі ён і народ, які з ім, выйдзе супраць цябе, зробіш з ім тое, што зможа рука твая».

 

І будзе, нараніцы, як узыходзе сонца, устань рана й пусьціся на места; і вось, ён а люд, каторы зь ім, выйдуць да цябе, і зробіш яму, як знойдзе рука твая».

І ўстаў Абімэлех і народ ягоны ўначы, і ў чатырох месцах зрабілі засаду супраць Сыхему.

 

І ўстаў Авімелех а ўвесь люд, што быў ізь ім, ночы, і цікавалі на Сыхем чатыры аддзелы.

Калі Гаал, сын Эбэда, выйшаў і стаў у браме гораду, выйшаў таксама і Абімэлех і ўсё войска з ім з засады.

 

І вышаў Ґаал Еведзёнак, і стаў ля брамы месцкае; і ўстаў із засады Авімелех а люд, што быў ізь ім.

Гаал убачыў войска і зьвярнуўся да Зэбула: «Вось, нейкія людзі зыходзяць з вяршыні гары». Адказаў яму Зэбул: «Гэта цень гары, а табе здаецца, што людзі».

 

І абачыў Ґаал Еведзёнак люд, і сказаў Зэвулу: «Гля, люд спушчаецца зь верху гораў». А Зэвул сказаў яму: «Сьцень гораў ты бачыў як людзёў».

Зноў Гаал сказаў: «Вось, нейкія людзі зыходзяць з вяршыні, а адзін аддзел ідзе дарогаю ад Элон-Мэанэніму».

 

І далей гукаў Ґаал, і сказаў: «Вось, люд спушчаецца з узгор’я, і адзін аддзел ідзець гасьцінцам ад дуба Меонімскага».

І сказаў яму Зэбул: «Дзе ж цяпер вусны твае, якія казалі: “Хто такі Абімэлех, каб мелі мы яму служыць?” Ці ж гэта ня той народ, якім ты пагарджаеш? Ідзі і ваюй супраць яго».

 

І сказаў яму Зэвул «Ідзе ж вусны твае, каторыя гукалі: "Хто Авімелех, каб мы служылі яму?" Ці ня гэта тый люд, каторы ты ўлегцы меў; выходзь жа цяпер і ваюй ізь ім».

І пайшоў Гаал на чале жыхароў Сыхему, і ваяваў супраць Абімэлеха.

 

І вышаў Ґаал сьпераду спадароў Сыхемскіх, і ваяваў з Авімелехам.

І гнаў яго Абімэлех, і ён уцякаў, і загінула мноства з боку [Гаала] ў дарозе да брамы гораду.

 

І пагнаўся за ім Авімелех, і ўцёк ён ад яго, і пала раненых шмат аж да ўходу брамы.

І Абімэлех вярнуўся ў Аруму, а Гаала і братоў ягоных Зэбул выгнаў, і забараніў ім жыць у Сыхеме.

 

І жыў Авімелех ув Аруме, і выгнаў Зэвул Ґаала а братоў ягоных, каб яны ня жылі ў Сыхеме.

І назаўтра выйшаў народ у поле, і было пра гэта паведамлена Абімэлеху.

 

І сталася назаўтрае, і вышаў люд у поле, і наказалі праз гэта Авімелеху.

І ён сабраў войска сваё, падзяліў на тры дружыны, і зрабіў засаду ў полі, і, бачачы, што народ выходзіць з гораду, напаў і пабіў іх.

 

Ён узяў свой люд, падзяліў яго ня тры аддзелы, і цікаваў у полю. І абачыў, і во, люд вышаў зь места, і ён напаў на іх, і пабіў іх.

У час, калі Абімэлех і дружына ягоная напалі і сталі пад брамай гораду, дзьве другія дружыны напалі на ўсіх тых, якія былі ў полі, і пабілі іх.

 

Авімелех жа а аддзелы, што зь ім, пусьціліся й сталі ля ўходу брамы месцкае; а два аддзелы пусьціліся на ўсіх, што былі ў полю, і пабілі іх.

І Абімэлех увесь той дзень аблягаў горад, і здабыў яго, і выбіў людзей ягоных, і пасьля зьнішчэньня яго пасыпаў яго сольлю.

 

І Авімелех ваяваў зь местам увесь тый дзень, і перамог места, а люд, што ў ім, ён забіў, і разбурыў места, і засеяў яго сольлю.

Калі гэта пачулі тыя, што былі ў вежы Сыхемскай, зыйшлі ў сутарэньні дому Баал-Бэрыта.

 

І пачулі ўсі спадары вежы Сыхемскае, і прышлі да гораду бога Верыфа.

Абімэлех, пачуўшы, што ўсе князі Сыхемскія схаваліся там,

 

І наказалі Авімелеху, што зьберліся ўсі спадары вежы Сыхемскае.

з усім народам сваім падняўся на гару Цальмон, і ўзяў сякеру, і адсек сук ад дрэва, і ўзлажыў на плячо, і загадаў народу, які быў з ім: «Што я раблю, і вы рабіце».

 

І ўзышоў Авімелех на гару Цалмон, сам а ўвесь люд, што зь ім, і ўзяў Авімелех сякіры ў руку сваю, і насек гальля зь дзерва, і панёс, і палажыў на плечы свае, і сказаў люду, што зь ім: «Што вы бачылі, што я рабіў, барзьдзей рабіце, як я».

І яны, хутка насекшы гальля з дрэваў, пайшлі за ім, і заклалі сутарэньні, а пасьля падпалілі. І ад агню і дыму ўсе людзі пагінулі, а было каля тысячы мужчынаў і жанчынаў, усе жыхары Сыхему.

 

І насек таксама ўвесь люд гальля, і пайшлі за Авімелехам, і клалі кажны зь іх ля гораду, і запалілі імі горад цяплом, і памерлі ўсі людзі вежы Сыхемскае, каля тысяча мужчынаў і жанок.

Адтуль пайшоў Абімэлех на Тэбэц, і аблягаў Тэбэц, і здабыў яго.

 

І пайшоў Авімелех да Тэўца, і аблёг Тэвец, і заваяваў яго.

А ў сярэдзіне гораду была моцная вежа, у якой схаваліся ўсе мужчыны і жанчыны, усе жыхары гораду, і, моцна замкнуўшы браму, узыйшлі на верх той вежы.

 

І была моцная вежа сярод места, і ўцякалі туды ўсі мужчыны а жанкі а ўсі спадары места, і заперлі за сабой, і ўзышлі на страху вежы.

Абімэлех падыйшоў пад самую вежу і пачаў яе здабываць. І калі падыйшоў да брамы вежы, жадаючы падлажыць пад яе агонь,

 

І прышоў Авімелех да вежы, і ваяваў зь ёй, дабліжыўся да ўходу вежы, каб спаліць яе цяплом.

нейкая жанчына кінула яму на галаву камень і разьбіла чэрап.

 

І кінула адна жонка кавалак жорна на галаву Авімелеху, і праламіла яму чэрап.

Тады ён паклікаў збраяносца свайго і сказаў яму: «Дастань меч твой і забі мяне, каб не казалі, што я забіты жанчынаю». І ўдарыў яго юнак мячом, і ён памёр.

 

І пагукаў борзда маладзёнка, збрайношу свайго, і сказаў яму: «Агалі меч свой і зрабі імне сьмерць, каб не сказалі празь мяне: "Жонка забіла яго"». І прыбіў яго маладзёнак ягоны, і ён памер.

Пасьля сьмерці ягонай усе мужчыны Ізраіля, бачачы гэта, вярнуліся ў пасяленьні свае.

 

І абачылі мужы Ізраелявы, што памер Авімелех, і пайшлі кажны на свае месца.

Так Бог вярнуў Абімэлеху за зло, якое ён зрабіў бацьку свайму, забіваючы семдзясят братоў сваіх.

 

І зьвярнуў Бог ліха Авімелеха, што ён зрабіў айцу свайму, забіўшы семдзясят братоў сваіх.

Таксама жыхарам Сыхему было вернута за ўсё, што яны зрабілі, і на іх прыйшоў праклён Ётама, сына Еруббаала.

 

І ўсе ліхадзейства людзёў Сыхемскіх абярнуў Бог на галаву іхную. І стрэла іх кляцьба Ёфама Ерувааленка.