Быццё 42 разьдзел

 

 

І ўбачыў Якуб, што ёсьць збожжа ў Эгіпце, і сказаў Якуб сынам сваім: «Што вы паглядаеце [адзін на аднаго]?»

 

Дазнаўся ж Яку́б, што ў Егі́пце ідзе гандаль, і сказаў сынам сваім: “Што вы марудзіце?

І сказаў: «Вось, я чуў, што ёсьць збожжа ў Эгіпце. Зыйдзіце туды і купіце для нас там, і будзем жыць, і не памром».

 

Вось, пачуў, што пшаніца ёсць у Егі́пце, ідзіце туды і прыдбайце трошкі хлеба, каб перажыць нам і не памерці”.

І зыйшлі дзесяць братоў Язэпавых купіць збожжа ў Эгіпце.

 

Пайшлі дзесяць братоў Язэ́па, каб набыць пшаніцы ў Егі́пце.

А Бэн’яміна, брата Язэпа, не паслаў Якуб з братамі ягонымі, бо сказаў: «Каб не здарылася з ім няшчасьце».

 

Беніямі́н жа, брат Язэ́па, не выправіўся з яго братамі, бо казаў [Яку́б]: “Каб не напаткала яго хвароба”.

І прыйшлі сыны Ізраіля купляць збожжа разам з тымі, што прыйшлі [туды], бо быў голад у зямлі Ханаан.

 

Прыйшлі ж сыны Ізраэ́ля купляць з іншымі прышлымі, бо быў голад у зямлі Ханаа́н.

А Язэп кіраваў у той зямлі, ён продаў збожжа ўсім людзям зямлі. І прыйшлі браты Язэпа, і пакланіліся яму тварам да зямлі.

 

Язэ́п жа быў распараднікам зямлі, тым, хто гандлюе з усімі насельнікамі краіны. Прыйшоўшы ж, браты Язэ́па пакланіліся яму да зямлі.

І ўбачыў Язэп братоў сваіх, і пазнаў іх, і ўдаваў, што ён чужы ім, і размаўляў з імі сувора, і сказаў ім: «Адкуль вы прыйшлі?» І яны сказалі: «З зямлі Ханаан, каб купіць харчоў».

 

Зірнуўшы, Язэ́п пазнаў братоў сваіх, і адчужыўся ад іх, і размаўляў з імі жорстка, і спытаўся ў іх: “Адкуль прыйшлі?” Адказалі: “З зямлі Ханаа́н, набыць хлеба”.

І пазнаў Язэп братоў сваіх, а яны не пазналі яго.

 

Пазнаў жа Язэ́п братоў сваіх, аднак яны не пазналі яго.

І ўзгадаў Язэп сны, якія ён сьніў пра іх, і сказаў ім: «Шпегі вы, вы прыйшлі, каб агледзець голасьць зямлі гэтай».

 

І ўзгадаў Язэ́п сны, што ён бачыў, і абвясціў: “Выведнікі вы, дазнацца сляды мясцовасці прыйшлі”.

І сказалі яны яму: «Не, пане. Слугі твае прыйшлі купіць харчаваньне.

 

Яны ж адказалі: “Не, гаспадару, мы слугі твае, прыйшлі набыць хлеба.

Усе мы — сыны аднаго чалавека, шчырыя мы. Не былі слугі твае шпегамі».

 

Мы ўсе сыны аднаго мужа, ціхамірлівыя, слугі твае, не выведнікі”.

Але ён сказаў ім: «Не, бо вы прыйшлі агледзець голасьць зямлі гэтай».

 

Сказаў жа ім: “Не, але сляды мясцовасці прыйшлі дазнацца”.

А яны сказалі: «Дванаццаць слугаў тваіх, браты [мы]. Мы — сыны аднаго чалавека ў зямлі Ханаан, і вось, наймалодшы сёньня з бацькам нашым, а аднаго няма».

 

Яны ж адказалі: “Дванаццаць нас, слугі мы твае, браты ў зямлі Ханаа́н, дык вось, малодшы з бацькам нашым цяпер, а аднаго не стала”.

І сказаў ім Язэп: «Гэта я сказаў вам, кажучы: “Вы — шпегі”.

 

Сказаў жа ім Язэ́п: “Так і ёсць, як я казаў вам, даводзячы, што вы выведнікі.

Таму будзеце выспрабаваныя. Няхай жыве фараон! Вы ня выйдзеце адгэтуль, пакуль ня прыйдзе сюды наймалодшы брат ваш.

 

Гэтым вы выкрыліся. Клянуся дабрабытам фараона, не выйсці вам адсюль, пакуль брат ваш малодшы не прыйдзе сюды.

Пашліце аднаго з вас, і няхай ён возьме брата вашага; а вы будзеце ўвязьненыя. І выспрабуюцца словы вашыя, ці праўда ваша. А калі не, няхай жыве фараон! Вы — шпегі».

 

Пашліце аднаго з вас і прывядзіце брата вашага, вас жа затрымаюць да часу, пакуль не спраўдзяцца словы вашыя — кажаце праўду альбо не. Калі ж не, то клянуся дабрабытам фараона, вы сапраўды выведнікі”.

І ўзяў іх пад варту на тры дні.

 

І пасадзіў іх пад варту на тры дні.

І сказаў ім Язэп на трэці дзень: «Гэта зрабіце, і будзеце жывыя. Бо я баюся Бога.

 

Паведаміў ім у трэці дзень: “Зробіце так — і будзеце жыць, таму што я баюся Бога.

Калі вы — шчырыя, адзін брат ваш застанецца ўвязьнены ў доме, у якім вы пад вартаю, а вы ідзіце, занясіце збожжа дзеля [заспакаеньня] голаду дамоў вашых.

 

Калі ж вы ціхамірлівыя, то адзін ваш брат будзе затрыманы пад вартай, самі ж рушце і завязіце набытае зерне вашае.

І брата вашага малодшага прывядзіце да мяне, і спраўдзяцца словы вашыя, і вы не памраце». І яны зрабілі так.

 

І брата вашага малодшага прывядзіце да мяне, тады паверу словам вашым, а калі не, то памрэце. Учыніце ж так”.

І казалі яны кожны брату свайму: «Сапраўды, мы вінаватыя адносна брата нашага, што мы бачылі гора душы ягонай, як ён маліў нас, але мы не паслухалі, і за тое прыйшла на нас бяда гэтая».

 

І мовіў кожны да брата свайго: “Аджа вінаватыя мы перад братам нашым, бо пагардзілі болем душы яго, калі звязалі яго і не паслухалі яго. Праз тое налучыла нас нядоля гэтая”.

І адказаў ім Рубэн, кажучы: «Ці не казаў я вам, кажучы: “Не грашыце супраць хлопца”, а вы не паслухалі; і вось, за кроў ягоную помсьціцца».

 

Адказваючы ж, Рубэ́н дакараў іх: “Ці ж не папярэджваў вас, кажучы: не крыўдзіце дзіцяці, дык не паслухалі мяне, таму кроў яго спаганяецца”.

І яны ня ведалі, што Язэп разумее, бо паміж імі быў перакладчык.

 

Яны ж не ведалі, што чуе Язэ́п, бо тлумач быў пры іх.

І [Язэп] адвярнуўся ад іх, і плакаў. І павярнуўся да іх, і размаўляў з імі, і ўзяў з іх Сымона, і зьвязаў яго перад вачыма іхнімі.

 

Адвярнуўшыся ж ад іх, Язэ́п заплакаў. І зноўку наблізіўся да іх ды загаварыў з імі. Потым выхапіў Сямёна ад іх і звязаў яго перад імі.

І загадаў Язэп, каб напоўнілі мяхі іхнія збожжам, і вярнулі срэбра іхняе кожнаму ў мех ягоны, і далі ім ежу на дарогу. І зрабілі ім гэтак.

 

Загадаў жа Язэ́п напоўніць пасудзіны іхнія пшаніцаю, і вярнуць срэбра1 кожнаму ў торбу іх, і выдаць падмацунак у дарогу. І было зроблена ім так.

І яны ўсклалі збожжа сваё на аслоў сваіх, і пайшлі адтуль.

 

І, паўскладаўшы пшаніцу на аслоў сваіх, сышлі прэч.

І разьвязаў адзін [з іх] мех свой, каб пакарміць асла свайго на папасе; і ўбачыў срэбра сваё, і вось, яно ў адтуліне мяха ягонага.

 

Развязаў жа адзін торбу сваю, каб даць ежы аслам сваім, што спыніліся, убачыў жменю срэбра свайго, што было ў гарлавіне торбы.

І сказаў ён братам сваім: «Вярнулі срэбра маё, і вось, яно ў мяху маім». І ўстрывожылася сэрца іхняе, і яны задрыжэлі, кажучы адзін аднаму: «Што гэта зрабіў нам Бог?»

 

І апавесціў братам сваім: “Вярнулі мне срэбра, вось, яно ў торбе маёй”. І здрыганулася сэрца іхняе, і скалануліся, адзін да другога кажучы: “Што гэта нам зрабіў Бог?”

І прыйшлі яны да Якуба, бацькі свайго, у зямлю Ханаан, і распавялі яму ўсё, што здарылася з імі, кажучы:

 

Прыйшлі ж да Яку́ба, бацькі іхняга, у зямлю Ханаа́н, і апавялі яму ўсё, што здарылася з імі, кажучы:

«Гаварыў гэты чалавек, пан зямлі той, з намі сувора, і меў нас за шпегаў у зямлі той.

 

“Прамаўляў чалавек да нас, той, што гаспадар краіны, лютыя словы, і змясціў нас у вязніцу, нібы зламыснікаў зямлі.

І сказалі мы яму: “Шчырыя мы, мы не былі шпегамі.

 

Пераконвалі ж яго: ціхамірлівыя мы, не выведнікі мы,

Нас дванаццаць братоў, сыны бацькі нашага; аднаго няма, а малодшы сёньня з бацькам нашым у зямлі Ханаан”.

 

нас дванаццаць братоў, сыноў бацькі нашага. Аднаго няма, а малодшы з бацькам нашым цяпер у зямлі Ханаа́н.

І сказаў гэты чалавек, пан зямлі той: “З гэтага я даведаюся, што вы шчырыя: аднаго брата вашага пакіньце ў мяне, а вы вазьміце збожжа дзеля [заспакаеньня] голаду дамоў вашых і ідзіце.

 

Сказаў жа нам чалавек, гаспадар краіны: праз тое даведаюся, што вы ціхамірлівыя, калі брата аднаго пакінеце тут са мною, а ўзяўшы набытае зерне вашае, пойдзеце дадому.

І прывядзіце да мяне малодшага брата вашага; і я даведаюся, што вы ня шпегі, але шчырыя вы. Брата вашага аддам вам, і вы будзеце падарожнічаць у зямлі гэтай”».

 

І прывядзіце да мяне брата вашага малодшага, і тады даведаюся, што вы не выведнікі, тады вызвалю вам брата вашага, і зможаце гандляваць па ўсёй краіне”.

І сталася, калі яны высыпалі мяхі свае, вось, у кожнага капшук са срэбрам ягоным у мяху ягоным. І ўбачылі яны капшукі са срэбрам сваім, яны і бацька іхні, і спалохаліся.

 

Было ж, як высыпалі торбы свае, то выявілася ў кожнага жменя срэбра ў торбе яго. І пабачылі жмені срэбра свайго, яны і бацька іх, і спалохаліся.

І сказаў ім Якуб, бацька іхні: «Вы пазбавілі мяне дзяцей. Язэпа няма; і Сымона няма, і Бэн’яміна [хочаце] ўзяць. Усё гэта [гора] на мяне прыйшло!»

 

Сказаў жа ім Яку́б, бацька іх: “Абяздзецілі вы мяне! Няма Яку́ба, няма Сямёна, і Беніямі́на забераце. Супраць мяне ўсё гэта дзеецца”.

І сказаў Рубэн бацьку свайму: «Забі двух сыноў маіх, калі я не прывяду яго да цябе. Аддай яго ў рукі мае, і я вярну яго табе».

 

Сказаў жа Рубэ́н бацьку свайму, заклікаючы: “Абодвух маіх сыноў забі, калі не прывяду яго да цябе. Аддай яго ў рукі мае, і вярну яго табе”.

А ён сказаў: «Ня зыйдзе сын мой з вамі; бо брат ягоны памёр, і ён адзін застаўся! Калі здарыцца з ім няшчасьце ў дарозе, у якую вы пойдзеце, вы зьвядзеце сівізну маю са смуткам у апраметную».

 

Ён жа казаў: “Не пойдзе сын мой з вамі, бо яго брат памёр і застаўся ён адзіны. Калі здарыцца яму захварэць па дарозе, якою будзеце ісці, то зрынеце маю старасць праз смутак у апраметную”.