Дзеі 7 разьдзел

 

 

І сказаў першасвята́р: ці так гэта?

 

А першасвятар сказаў яму: «Ці гэта праўда?»

Ён жа сказаў: мужы́ браты́ і айцы́! паслу́хайце. Бог сла́вы явíўся айцу нашаму Аўраа́му, калі ён быў у Месапата́міі, перад тым як пасяліўся ў Харра́не,

 

Ён жа гаворыць: «Мужы браты і бацькі, паслухайце! Бог хвалы аб’явіўся бацьку нашаму Абрагаму, калі ён яшчэ быў у Мэзапатаміі, перад тым як абжыўся ў Харане.

і сказаў яму: вы́йдзі з зямлі тваёй, і з раднí тваёй, і з до́му бацькі твайго, ды ідзі ў зямлю́, якую Я пакажу́ табе.

 

І сказаў яму: «Выйдзі з зямлі сваёй і ад радні сваёй у зямлю, якую Я табе пакажу».

Тады, вы́йшаўшы з зямлі Халдзе́йскай, ён пасяліўся ў Харра́не; і адтуль, пасля смерці ба́цькі яго, Бог перасялíў яго ў гэтую зямлю́, у якой вы цяпер жывяце́,

 

Тады, выйшаўшы з зямлі Халдэйскай, абжыўся ён у Харане. І адтуль, па смерці яго бацькі, перасяліў яго [Бог] у зямлю гэтую, у якой вы цяпер пражываеце,

і не даў яму спа́дчыны ў ёй ні на ступню́ нагі; але абяцаў даць яе ў вало́данне яму і патомству ягонаму пасля яго, хоць ён не меў тады дзіця́ці.

 

і не даў яму ва ўласнасць ані пядзі зямлі, але абяцаў даць яе ва ўласнасць яму і патомству яго па ім, хоць не меў тады яшчэ сына.

І казаў так Бог, што нашча́дкі яго будуць перасяле́нцамі ў зямлі чужой, і заняво́ляць іх, і будуць прыгнята́ць гадоў чаты́рыста.

 

Сказаў Бог так: «Будуць нашчадкі яго перасяленцамі ў чужой зямлі, і аддадуць іх у нявольніцтва і на благое абыходжанне, на працягу чатырохсот гадоў будуць зняволенымі і крыўджанымі.

Але народ, якому яны будуць падняво́льнымі, буду судзíць Я, — сказаў Бог, — і пасля таго яны вы́йдуць і будуць служы́ць Мне на гэтым месцы.

 

І народ, у якога будуць яны нявольнікамі, Я Сам асуджу, сказаў Бог, і пасля таго выйдуць яны і будуць служыць Мне на гэтым месцы».

І даў яму запаве́т абрэ́зання. І так нарадзíў ён Ісаа́ка і абрэ́заў яго ў во́сьмы дзень; а Ісаа́к — Іа́кава, а Іа́каў — двана́ццаць патрыя́рхаў.

 

Ды даў яму запавет абразання; і так нарадзіў Ізаака, і абрэзаў яго на восьмы дзень, а Ізаак — Якуба, а Якуб — дванаццаць патрыярхаў.

І патрыя́рхі, пазайздро́сціўшы Іосіфу, прадалí яго ў Егіпет; але Бог быў з ім

 

І патрыярхі праз зайздрасць прадалі Язэпа ў Егіпет; і Бог быў з ім,

і зба́віў яго ад усіх бед яго, і даў му́драсць яму́ і прыхíльнасць фараона, цара́ Егіпецкага; і той паста́віў яго нача́льнікам над Егіптам і над усім до́мам сваім.

 

і вызваліў яго ад усякіх бед, і даў яму ласку і мудрасць перад абліччам фараона, цара Егіпта, і ён прызначыў яго правіцелем над Егіптам ды над усім сваім домам.

І прыйшоў голад на ўсю зямлю́ Егіпецкую і Ханаа́нскую, і го́ра вялікае, і не знахо́дзілі е́жы айцы́ нашы.

 

І ўвесь Егіпет і Ханаан наведаў голад, і вялікае гора, і бацькі нашыя не мелі чаго есці.

Іакаў жа, пачуўшы, што ёсць збо́жжа ў Егіпце, паслаў туды айцоў нашых першы раз;

 

Калі Якуб дачуўся, што ў Егіпце ёсць збожжа, паслаў бацькоў нашых першы раз,

а на другі раз пазна́ны быў Іосіф брата́мі сваімі, і стаў вядомы фарао́ну род Іосіфа.

 

а за другім разам Язэп  быў пазнаны сваімі братамі, фараону ж стаў вядомы род Язэпа.

Іосіф жа, пасла́ўшы, паклíкаў ба́цьку свайго Іакава і ўсю радню́ сваю, се́мдзесят пяць душ.

 

І, паслаўшы, Язэп паклікаў Якуба, бацьку свайго, ды ўсю радню ў ліку сямідзесяці пяці душ,

І перайшоў Іакаў у Егіпет, і памёр сам і айцы нашы;

 

і Якуб прыйшоў у Егіпет. І памёр ён сам, і бацькі нашыя,

і перане́сены былí яны ў Сіхе́м, і пакла́дзены былí ў грабнíцу, якую купіў Аўраа́м за серабро́ ў сыно́ў Еммо́ра Сіхе́мавага.

 

і перанеслі іх у Сіхем ды паклалі ў магіле, якую Абрагам купіў за срэбра ад сыноў Гемора ў Сіхеме.

Калі ж набліжа́ўся час здзе́йсніцца абяца́нню, якое Бог з кля́тваю даў Аўраа́му, узраста́ў народ і памнажа́ўся ў Егіпце

 

А, як набліжаўся час здзяйснення абяцання, якое Бог даў  Абрагаму, народ разрастаўся і размнажаўся ў Егіпце,

да таго часу, як паўста́ў іншы цар, які не ве́даў Іосіфа;

 

аж узняўся над Егіптам новы цар,  які не ведаў Язэпа.

ён, ужыва́ючы хітрасць су́праць ро́ду нашага, чынíў зло айцам нашым, прымуша́ючы выкіда́ць немаўля́т, каб яны не застава́ліся жывы́мі.

 

Ён пачаў прыгнятаць народ наш і прымушаў бацькоў нашых выкідваць немаўлят сваіх, каб не заставаліся жывымі.

У той час нарадзіўся Маісей, і быў ён мíлы Богу; яго гадава́лі тры месяцы ў доме ба́цькі яго;

 

У той час нарадзіўся Майсей, і быў ён мілы Богу; і тры месяцы кармілі яго ў доме бацькі.

а калі ён быў вы́кінуты, узяла́ яго дачка́ фараона і вы́гадавала яго як свайго сы́на;

 

А калі ён быў выкінуты, узяла яго дачка фараона і ўзгадавала яго як свайго сына.

і наву́чаны быў Маісей усёй мудрасці Егіпецкай, і быў моцны ў сло́вах і справах.

 

І быў Майсей навучаны ўсёй мудрасці Егіпецкай, ды быў магутны ў словах і ўчынках сваіх.

Калі ж спо́ўнілася яму сорак гадоў, прыйшло яму на сэ́рца праве́даць братоў сваіх, сыно́ў Ізра́ілевых;

 

А калі настала яму сорак гадоў, апанавала яго сэрца задума адведаць братоў сваіх, сыноў Ізраэля.

і, уба́чыўшы, што аднаго з іх кры́ўдзяць, ён заступíўся і адпо́мсціў за пакры́ўджанага, забіўшы Егіпця́ніна.

 

І, калі ўбачыў ён аднаго земляка, што цярпеў несправядлівасць, то абараніў і памсціўся за крыўджанага, забіўшы Егіпцяніна.

Ён думаў, што зразуме́юць браты́ яго, што Бог руко́ю яго дае́ ім выратава́нне; але яны не зразуме́лі.

 

Ён думаў, што браты зразумеюць, што Бог яго рукой дае ім ратунак, але яны не зразумелі.

На насту́пны дзень ён з’явіўся памíж імі, калі яны біліся, і схіля́ў іх да міру, ка́жучы: мужы́, вы ж — браты́! навошта кры́ўдзіце адзін аднаго́?

 

Калі на другі дзень з’явіўся ён між іх, а яны біліся між сабой, дык стараўся іх пагадзіць, кажучы: «Людзі, вы ж браты; чаму крыўдзіце адзін аднаго?»

Але той, што кры́ўдзіў бліжняга, адштурхну́ў яго, ка́жучы: хто цябе паста́віў нача́льнікам і суддзёю над намі?

 

Але той, што чыніў несправядлівасць бліжняму, адпіхнуў яго, кажучы: «Хто паставіў цябе кіраўніком і суддзёю над намі?

ці не хочаш ты забіць мяне, як забіў учо́ра Егіпця́ніна?

 

Хіба і мяне хочаш забіць, як учора забіў Егіпцяніна?»

І ўцёк Маісей з-за слоў гэтых, і стаў перасяле́нцам у зямлі Мадыя́мскай, дзе нарадзíў двух сыноў.

 

З-за гэтых слоў Майсей уцёк і зрабіўся чужынцам у зямлі Мадыян, дзе нарадзіў ён двух сыноў.

Калі ж міну́ла сорак гадоў, явіўся яму ў пусты́ні каля гары Сіна́й Ангел Гасподні ў по́лымі, якім гарэ́ў цярновы куст.

 

Калі ж мінула сорак гадоў, з’явіўся яму ў пустыні пад гарою Сінай анёл Госпадаў у полымі агня ў кусце.

Маісей жа, уба́чыўшы, дзівíўся відзе́нню; а калі падыхо́дзіў ён, каб разгле́дзець, прагучаў голас Госпада да яго:

 

Майсей жа, бачачы, дзівіўся з убачанага; а калі падышоў да яго, каб прыгледзецца, пачуў голас Госпада:

Я — Бог айцоў тваіх, Бог Аўраа́ма, і Бог Ісаа́ка, і Бог Іа́кава. Затрымце́ў Маісей і не смеў угляда́цца.

 

«Я — Бог бацькоў тваіх, Бог Абрагама, і Бог Ізаака, і Бог Якуба». Затрымцеўшы, Майсей не адважыўся глядзець.

Сказаў жа яму Гасподзь: здымí абу́так з ног тваіх, бо ме́сца, на якім ты стаіш, гэта зямля свята́я;

 

І сказаў яму Госпад: «Здымі абутак з ног тваіх, бо месца, на якім стаіш, ёсць зямля святая.

ба́чыў Я, ба́чыў прыгнёт народа Майго, які ў Егіпце, і стогн іх пачуў, і сышоў, каб вы́зваліць іх; і цяпер ідзі сюды́, Я пашлю́ цябе ў Егіпет.

 

Пазіраючы,  убачыў Я прыгнёт народа Майго у Егіпце, ды пачуў стогны яго, дык сышоў, каб вызваліць яго; і цяпер ідзі, Я пасылаю цябе ў Егіпет».

Гэтага Маісея, якога яны адве́рглі, сказаўшы: хто паста́віў цябе нача́льнікам і суддзёю́ — яго Бог як нача́льніка і збавíцеля пасла́ў руко́ю Ангела, які явіўся яму ў цярно́вым кусце́;

 

Таго, вось, Майсея, якога яны зракліся, кажучы: «Хто паставіў цябе кіраўніком і суддзёй?», яго вось Бог паслаў як правадыра і збаўцу рукою анёла, што з’явіўся яму ў кусце.

ён вы́веў іх, тво́рачы цу́ды і знаме́нні ў зямлі Егіпецкай, і ў Чырвоным моры, і ў пусты́ні на праця́гу сарака́ гадоў.

 

Ён вывеў іх, чынячы цуды і знакі ў зямлі Егіпецкай і на Чырвоным моры ды ў пустыні на працягу сарака гадоў.

Гэта той Маісей, што сказаў сына́м Ізра́ілевым: Прарока ўздзвíгне вам Гасподзь Бог ваш з братоў вашых, як мяне; Яго слухайце.

 

Гэты вось Майсей, што сказаў сынам Ізраэля: «Прарока такога, як я, паставіць вам Госпад, Бог ваш, з братоў вашых».

Гэта той, што быў у пусты́ні ў супо́льнасці з Ангелам, які гаварыў яму на гары́ Сінай, і з айцамі нашымі; той, што прыня́ў сло́вы жывы́я, каб перада́ць нам;

 

Ён той, што быў пры агульным сходзе адзін на адзін з анёлам, які размаўляў з ім на гары Сінай і з бацькамі нашымі, які атрымаў словы жыцця, каб пераказаць іх нам.

той, якому не захаце́лі быць паслухмя́нымі айцы нашы, а адве́рглі яго і звярну́ліся сэ́рцамі сваімі да Егіпта,

 

Але не хацелі яго слухацца бацькі нашыя, ды адпіхнулі яго і звярнуліся ў сэрцах сваіх да Егіпта,

сказаўшы Ааро́ну: зрабі нам багоў, якія по́йдуць папе́радзе нас, бо Маісей гэты, які вы́веў нас з зямлі Егіпецкай, — не ведаем, што ста́лася з ім.

 

кажучы Аарону: «Зрабі нам багоў, якія будуць ісці перад намі; бо не  ведаем, што сталася з тым Майсеем, які вывеў нас з зямлі Егіпецкай».

І зрабілі цяльца́ ў тыя дні, і прыне́слі ахвя́ру ідалу, і ра́даваліся стварэ́нню рук сваіх.

 

І зрабілі сабе цяля ў тыя дні, ды склалі ахвяру ідалу, ды цешыліся з тварэння рук сваіх.

Бог жа адвярну́ўся і адда́ў іх служы́ць во́інству нябе́снаму, як напíсана ў кнізе прарокаў: до́ме Ізра́ілеў! ці прыно́сілі вы Мне закла́нні і ахвяры на праця́гу сарака́ гадоў у пусты́ні?

 

Дык Бог адвярнуўся ад іх і дазволіў, каб служылі войску нябеснаму, як напісана ў кнізе прарокаў: «Дом Ізраэля! Хіба Мне прыносілі вы  ахвяры і цэласпаленні на працягу сарака гадоў у пустыні?

вы прынялí скінію Мало́хаву і зорку бога вашага Рэмфа́на — выя́вы, якія вы зрабілі, каб пакланя́цца ім; і Я перасялю́ вас дале́й за Вавілон.

 

І паднялі вы палатку Малоха ды зорку бога вашага Рэфана, фігуры, якія зрабілі, каб ім пакланяцца. Таму перасялю вас за Бабілон».

Скінія све́дчання была́ ў айцоў нашых у пусты́ні, як загада́ў Той, Хто казаў Маісею зрабіць яе паво́дле ўзо́ру, які ён уба́чыў;

 

Нашыя бацькі мелі ў пустыні палатку сведчання; як  загадаў  Той, Хто гаварыў з Майсеем, каб ён учыніў яе на ўзор, які бачыў.

яе і ўне́слі, атрыма́ўшы, айцы нашы з Іісусам ва ўлада́нні народаў, вы́гнаных Богам ад аблíчча айцоў нашых; так было́ да дзён Давіда,

 

І, узяўшы яе, нашыя бацькі разам з Ешуа ўнеслі ў зямлю паганаў, якіх Бог выгнаў перад абліччам бацькоў нашых аж да дзён Давіда,

які знайшоў благада́ць перад Богам і маліўся аб тым, каб яму знайсці жыллё для Бога Іа́кавага.

 

які знайшоў ласку ў Бога і прасіў, каб знайшоў месца для дома [Бога] Якуба.

Саламон жа пабудава́ў Яму́ дом.

 

А Саламон пабудаваў Яму дом.

Але Усявы́шні не ў рукатво́рных хра́мах жыве́, як кажа прарок:

 

Але Узвышні не жыве ў пабудовах рук людскіх, як кажа прарок:

«неба — прасто́л Мой, а зямля — падно́жжа ног Маіх; які ж дом пабуду́еце Мне, — ка́жа Гасподзь, — ці якое ме́сца для спачы́ну Майго?

 

«Неба — пасад Мой, а зямля — падножжа ног Маіх. Які ж дом пабудуеце Мне, кажа Госпад, або якое месца для супачынку Майго?

хіба́ не Мая́ рука́ ствары́ла ўсё гэта?»

 

Ці ж не рука Мая ўчыніла ўсё гэта?»

Цвёрдашы́ія і неабрэ́заныя сэ́рцам і вуша́мі! вы заўсёды Ду́ху Свято́му працíвіцеся, як бацькí вашы, так і вы;

 

Людзі з цвёрдым каркам, неабрэзанымі сэрцамі і вушамі! Вы заўсёды супрацівіцеся Духу Святому, як бацькі вашыя, так і вы!

каго з прарокаў не гна́лі бацькí вашы́ яны пазабіва́лі прадве́снікаў прышэ́сця Пра́ведніка, здра́днікамі і забойцамі Якога цяпер сталі вы;

 

Якога з прарокаў не пераследавалі бацькі вашыя? Пазабівалі вы і тых, якія прадказвалі прыход Справядлівага, Якому вы сталі цяпер здраднікамі і забойцамі.

вы, якія прынялí закон праз настаўле́нні Ангелаў, ды не захава́лі яго.

 

Вы, што атрымалі закон праз пасрэдніцтва анёлаў, але не збераглі яго».

Чу́ючы гэта, яны раз’ю́шыліся ў сэ́рцах сваіх і скрыгата́лі зуба́мі на яго.

 

Калі пачулі гэта, у сэрцах сваіх закіпелі яны гневам і скрыгаталі зубамі на яго.

Сцяфан жа, напо́ўнены Ду́хам Святы́м, угле́дзеўшыся ў неба, уба́чыў сла́ву Божую і Іісуса, Які стаіць правару́ч Бога,

 

А ён, напоўнены Духам Святым, глянуўшы ў неба, убачыў хвалу Божую і Ісуса, што стаяў праваруч Айца,

і сказаў: вось, бачу я нябёсы раскры́тыя і Сына Чалавечага, Які стаіць правару́ч Бога.

 

і гаворыць: «Вось, бачу неба адкрытае і Сына Чалавечага, Які стаіць праваруч Бога».

Яны ж, закрыча́ўшы моцным го́ласам, пазатыка́лі ву́шы свае і ўсе разам накíнуліся на яго,

 

Яны ж паднялі вялікі лямант, і затыкалі вушы сабе, і кінуліся на яго аднадушна,

і, вы́веўшы з горада, каме́ннем білі яго; а све́дкі пакла́лі адзе́нне сваё каля ног юнака́, якога зва́лі Саўл;

 

і, выцягнуўшы яго за горад, укаменавалі. І сведкі паклалі сваё адзенне ля ног юнака, якога звалі Савелам.

і білі каме́ннем Сцяфана, які маліўся і казаў: Госпадзі Іісусе! прымí дух мой.

 

І каменавалі Сцяпана, які гучна маліўся і казаў: «Госпадзе Ісусе, прымі духа майго!»

І, стаўшы на калені, ён усклíкнуў моцным голасам: Госпадзі! не залічы́ ім граху́ гэтага. І, сказаўшы гэта, памёр.

 

А калі ўпаў на калені, закрычаў моцным голасам: «Госпадзе, не палічы ім граху гэтага». І, сказаўшы гэта, сканаў.