Выслоўяў Саламонавых 24 разьдзел
Кніга выслоўяў Саламонавых
Пераклад Васіля Сёмухі → Пераклад Чарняўскага 2017
Не зайздросьці ліхім людзям і ня прагні быць зь імі:
Не зайздросці людзям ліхім, не жадай іх таварыства;
бо пра насільле думае сэрца іхняе, і пра ліхое гавораць вусны іхнія.
бо думаюць яны пра гвалт, іх вусны гавораць зласліва.
Мудрасьцю ладзіцца дом і розумам сталюецца,
Мудрасцю будзе пабудаваны дом, а разважлівасцю — умацуецца.
і праз гаспадарчасьць нутро яго напаўняецца ўсякай каштоўнай і прыемнай маёмасьцю.
З ведамі запоўняцца кладоўкі ўсякаю каштоўнаю і найпрыгажэйшаю маёмасцю.
Чалавек мудры — дужы, і чалавек разумны мацуе сілу сваю.
Чалавек мудры — моцны, а вучоны чалавек узмацняе моц [сваю].
Таму абдумана вядзі вайну тваю, і посьпех будзе пры мностве радцаў.
Бо ты будзеш рыхтаваць для сябе вайну ў адпаведнасці з планамі — і будзе перамога, дзе многія парады.
Неразумнаму мудрасьць занадта высокая; каля брамы не разамкне ён вуснаў сваіх.
Завысокая мудрасць — для бязглуздага, у браме вуснаў сваіх не адчыніць.
Хто намышляе зрабіць зло, таго называюць зламысьнікам.
Хто думае зрабіць ліха, таго назавуць зламыснікам.
Намысел неразумнага — грэх, і блюзьнер — мярзота людзям.
Думка бязглуздага — грэх, і агіднасць для людзей — паклёпнік.
Калі ты ў дзень бедства зьнясіліўся, дык бедная сіла твая.
Калі ты ў дзень няшчасця кволы — паменшыцца твая моц.
Ратуй узятых на сьмерць, і няўжо ты адмовішся ад асуджаных на ўбой?
Ратуй тых, каго вядуць на смерць, і затрымай тых, каго цягнуць на пагібель.
Ці скажаш: «вось, мы ня ведалі гэтага?» А Выпрабавальнік сэрцаў хіба ня ведае? Назіральнік за душою тваёю ведае гэта і дасьць чалавеку паводле ўчынкаў ягоных.
Ці скажаш: «Я не ведаў гэтага»? Ці ж Той, Хто праглядае сэрца, Сам не разумее? Ведае Той, Хто сочыць за душамі, Ён адплачвае кожнаму за справы яго.
Еж, сыне мой, мёд, бо ён смачны, і сотавы, бо ён салодкі паднябеньню майму:
Сыне мой, ты ясі мёд, бо ён добры, бо соты — найсаладзейшыя для горла твайго.
такое і спазнаньне мудрасьці для душы тваёй. Калі ты знайшоў яе, дык ёсьць будучыня, і надзея твая ня марная.
Так, ведай, ёсць мудрасць для душы тваёй: калі ты знойдзеш яе — будзе ў цябе будучыня і надзея твая не загіне.
Не намышляй ліха, бязбожнік, супроць жытлішча праведнага; ня спустошвай месца спакою ягонага.
Не строй падкопы, о нягоднік, дому справядлівага, і не парушай спакою яго.
Бо сем разоў упадзе праведнік і ўстане; а бязбожныя тонуць у пагібелі.
Бо справядлівы сем разоў упадзе і ўзнімецца; а бязбожнікі ўпадуць у ліха.
Ня радуйся, калі ўпадзе вораг твой; і хай не весяліцца сэрца тваё, калі ён спатыкнецца.
Калі гіне непрыяцель твой — не радуйся; і хай не ўзрадуецца ў пагібелі яго сэрца тваё,
Інакш убачыць Гасподзь, і не даспадобы будзе Яму гэта, і Ён адверне ад яго Свой гнеў.
каб падчас не ўбачыў Госпад і не спадабаўся ён Яму, і каб не адхіліў Ён гневу Свайго ад яго.
Не абурайся ліхадзеямі і не зайздросьці бязбожнікам:
Не абурайся на ліхадзеяў і бязбожнікам не зайздросці,
бо ліхі ня мае будучыні — сьветач бязбожных патухне.
бо не будзе будучыні ў ліхога і светач бязбожнікаў патухне.
Бойся, сыне мой, Госпада і цара; і зь мяцежнікамі ня супольнічай,
Бойся, сыне мой, Госпада і цара, і не далучайся да тых, хто думае інакш,
бо зьнянацку прыйдзе пагібель на іх; і бяду ад іх абодвух хто загадзя ўведае?
бо раптам надыдзе пагібель на іх, а пагібель ад іх абаіх хто прадбачыць?
Сказана таксама мудрымі: зважаць на асобы ў судзе — нядобра.
І гэта таксама ёсць у мудрых: вылучаць чалавека на судзе — нядобра.
Хто кажа вінаватаму: «твая праўда», таго праклянуць народы, таго зьненавідзяць плямёны;
Хто кажа бязбожніку: «Ты справядлівы», таго будуць праклінаць народы, таго адхіляць плямёны.
а тыя, што судзяць справядліва, будуць любасныя, бо прыйдзе на іх дабраславеньне.
А хто выкрывае яго — будзе праслаўлены, і прыйдзе на іх дабраславенне дабра.
У вусны цалуе той, хто адказвае словамі правільнымі.
У вусны цалуе той, хто адказвае вернымі словамі.
Зрабі справы свае па-за домам, закончы іх на полі тваім, а потым уладжвай і дом твой.
Рыхтуй справу сваю знадворку і старанна выконвай яе на сваёй ніве, каб потым пабудаваць дом свой.
Ня сьведчы ілжыва на блізкага твайго; навошта табе ашукваць вуснамі тваімі?
Не будзь сведкам супраць блізкага твайго беспадстаўна і не падманвай нікога вуснамі сваімі.
Не кажы: «як ён зрабіў са мною, так і я зраблю зь ім, адплачу чалавеку паводле ўчынкаў ягоных».
Не кажы: «Як ён мне зрабіў, так і я адплачу чалавеку за справу яго».
Праходзіў я ўскрай поля чалавека лянівага і ўскрай вінаградніка чалавека неразумнага.
Праходзіў я праз поле лянівага чалавека і праз вінаграднік чалавека, пазбаўленага розуму:
І вось, усе гэта зарасло крапівою, паверхня яго збуяла бадзякамі, і каменны мур абваліўся.
і вось — усё запаланіла крапіва, і цярноўнік пакрыў паверхню яго, і агароджа каменная была разбурана;
І падзівіўся я, і ўзяў да сэрца, і ўбачыў, і атрымаў навуку:
калі я гэта ўбачыў, захаваў у сэрцы сваім, я ўбачыў — і вывучыў настаўленне:
«крыху пасьпіш, крыху падрэмлеш, крыху, рукі згарнуўшы, паляжыш;
«Крыху паспіш, у меру падрэмлеш, крыху рукі зложыш, каб адпачыць,
і прыйдзе беднасьць твая, як разбойнік, і галеча твая — як чалавек узброены».
і прыйдзе да цябе беднасць, як скараход, і галеча — як чалавек узброены».
