Выслоўяў Саламонавых 27 разьдзел

Кніга выслоўяў Саламонавых
Пераклад Васіля Сёмухі → Пераклад Чарняўскага 2017

 
 

Не хваліся заўтрашнім днём; бо ня ведаеш, што той дзень народзіць.
 
Не хваліся заўтрашнім днём, не ведаючы, што прынясе дзень, што надыходзіць.

Хай цябе хваліць іншы, а ня вусны твае, — чужы, а не язык твой.
 
Хай іншы цябе хваліць — не твой уласны рот, чужы — не твае ўласныя вусны.

Цяжкі камень, важкі і пясок; але гнеў неразумнага цяжэйшы за іх абодвух.
 
Цяжкі камень і цяжкаваты пясок, але гнеў бязглуздага цяжэйшы за абаіх.

Жорсткі гнеў, неўтаймавальная лютасьць; але хто ўстоіць супроць зайздрасьці?
 
Шалёны нораў і абурэнне, што прарываецца наверх, — а хто можа ўстаяць перад зайздрасцю?

Лепей адкрыты дакор, чым прыхаваная любоў.
 
Лепш адкрытае абвінавачванне, чым схаваная любоў.

Шчырыя дакоры ад таго, хто любіць, і ілжывыя пацалункі ў таго, хто ненавідзіць.
 
Раны ад таго, хто любіць, вярнейшыя, чым ілжывыя пацалункі таго, хто ненавідзіць.

Сытая душа топча і соты, а галоднай душы ўсё горкае — салодкае.
 
Душа, што насыцілася, будзе таптаць мёд, а душа, што прагне, нават горкае будзе лічыць за салодкае.

Як птушка, што пакінула гняздо сваё, так і чалавек, які пакінуў месца сваё.
 
Як птушка, што ўцякае з гнязда свайго, так чалавек, што блукае далёка ад радзімы сваёй.

Масьць і дымленьне радуюць сэрца; так салодкі кожнаму сябар з сардэчнай ранай сваёй.
 
Маззю і фіміямам цешыцца сэрца і прывабнасцю сябра ў парадзе ад душы.

Не пакідай сябра твайго і сябра бацькі твайго, і ў дом брата твайго ня ідзі ў дзень няшчасьця твайго: лепей сусед блізка, чым брат далёка.
 
Не адмаўляйся ад сябра свайго і сябра бацькі свайго, і ў дзень смутку не ўваходзь у дом брата свайго. Лепш сусед паблізу, чым брат далёка.

Будзь мудры, сыне мой, і радуй сэрца маё; і я мецьму што адказаць ліхаслоўцу майму.
 
Імкніся да мудрасці, сыне мой, парадуй сэрца маё, каб мог адказаць таму, хто мне ўпікае.

Разумны бачыць бяду і хаваецца; а нявопытныя ідуць наперад і прымаюць кару.
 
Хітры, што бачыць ліха, — хаваецца; а легкаверныя, што ідуць да яго, — караюцца.

Вазьмі ў яго адзежу ягоную, бо ён паручыўся за чужога; і за чужога вазьмі ў яго заклад.
 
Здымі вопратку з таго, хто паручыўся за іншага, а за незнаёмых — вазьмі ад яго заклад.

Хто ўголас хваліць сябра свайго з самай раніцы, таго палічаць за ліхаслоўца.
 
Хто, уздымаючыся раніцай, хваліць блізкага свайго гучным голасам, залічаць яму гэта за праклён.

Бясконцы капеж у дажджлівы дзень і сварлівая жонка — роўныя;
 
Дах, што працякае ў халодны дзень, і сварлівая жонка — роўныя;

хто хоча схаваць яе, той хоча ўтрымаць вецер і схапіць алей у руку сваю.
 
хто стрымлівае яе — той быццам вецер стрымлівае і прымудраецца, каб трымаць масць у правай руцэ.

Жалеза жалеза вострыць, і чалавек навастрае позірк сябра свайго.
 
Жалеза жалезам вастрыцца, а чалавек завастрае позірк сябра свайго.

Хто даглядае смакоўніцу, той будзе есьці плады зь яе; і хто верна служыць гаспадару свайму, той будзе ў пашане.
 
Хто сцеражэ дрэва фігавае — будзе есці плады яго, а хто вартаўнік гаспадара свайго — праславіцца.

Як у вадзе твар — да твару, так сэрца чалавека — да чалавека.
 
Як у вадзе твар глядзіць на твар, так сэрца чалавека — у чалавеку.

Апраметная і Авадон — ненасытныя; ненасытныя і вочы чалавечыя.
 
Пекла і пагібель ніколі не насычаюцца, падобна ім ненасытныя і вочы чалавечыя.

Што плавільня — срэбру, горан — золату, тое чалавеку вусны, якія хваляць яго.
 
Як срэбра — у горане, а золата — у печы, так правяраецца чалавек вуснамі таго, хто хваліць [яго].

Таўчы неразумнага ў ступе таўкачом разам зь зернем, не адлушчыцца ад яго глупства ягонае.
 
Калі стаўчэш бязглуздага ў ступцы таўкачом разам з зярнятамі, не выйдзе з яго бязглуздасць.

Добра сачы за быдлам тваім, май клопат за статкі;
 
Пільна даглядай за жывёлай тваёй, звяртай увагу на статкі,

бо багацьце не навекі, ды і ўлада іхняя хіба з роду ў род?
 
бо не будзеш мець багацце заўсёды. Няўжо з пакалення ў пакаленне будзе перадавацца вянец?

Рунее трава, і зьяўляецца зеляніна, і зьбіраюць горныя травы.
 
Агаліліся лугі — і з’явіліся травы зялёныя, і сабралі сена з узгоркаў;

Авечкі — на вопратку табе, і казлы — на закуп поля.
 
авечкі — на вопратку тваю, а казлы — на выкуп нівы.

І годзе казінага малака на ежу табе, на ежу хатнім тваім і на спажытак служанкам тваім.
 
Хопіць табе казінага малака на снеданне тваё, і на снеданне дому твайго, і на пражытак слугам тваім.