Дзеі 17 разьдзел

 

 

Прайшоўшы праз Амфіпо́ль і Апало́нію, яны прыйшлі ў Фесало́ніку, дзе была́ Іудзейская сінагога.

 

(Зачало 39) Прешедша же Амъфіполь и Аполонию, внидоша в Селунь, идеже бе сонмище іудейское.

Паводле свайго звы́чаю, Павел увайшоў да іх і на праця́гу трох субот размаўляў з імі на падста́ве Піса́нняў,

 

Тогда Павелъ по обычаю въниде къ нимъ и по три суботы стязаашеся с ними от писаній,

тлума́чачы і даво́дзячы, што Хрысту нале́жала прыня́ць паку́ты і ўваскрэ́снуць з мёртвых і што: Гэты Хрыстос ёсць Іісус, Якога я прапаве́дую вам.

 

и сказая, и предлагая имъ, яко подобаше Христу пострадати и въскреснути от мертвых и яко: «Сей еси Христосъ Ісусъ, Егоже азъ проповедаю вамъ»a.

І некато́рыя з іх уве́равалі і далучы́ліся да Паўла і Сілы — і з набо́жных Э́лінаў вялікае мно́ства, і са зна́тных жанчын няма́ла.

 

И неціе о нихъ вероваша, и прилучишеся къ Павлу и Силе великое множество Еллиновъ чесных и женъ, старейшин немало.

А Іудзеі, якія не ўверавалі, пазайздро́сціўшы і назбіра́ўшы на плошчы нейкіх няго́дных людзей, учынíлі натоўп і пачалí бунтава́ць горад; падступіўшы да дому Іасо́на, яны намага́ліся вы́весці іх да народу.

 

Тогда, завидующе, невернъные Іудеи собраша торжники некия, мужа злыя, и вчинивши молву по граду, порушиша народъ. И пришедше в домъ Іасоновъ, искаху их извести къ народу.

Але, не знайшоўшы іх, яны пацягнулі Іасо́на і некато́рых братоў да гарадскіх начальнікаў, выкры́кваючы: тыя, што бунту́юць увесь свет, і сюды прыйшлі,

 

Не знашедши же ею, влечаху Іасона. И некия от братія ко градоначалніком вопиюще, яко иже вселенную развращають, придоша семо,

а Іасон іх прыня́ў; і яны ўсе су́праць зага́даў ке́сара выступа́юць, гаворачы, што ёсць іншы цар — Іісус.

 

ихже принялъ Іасонъ. И сіи вси противно поселениемъ кесаревымъ чинять, царя глаголюще иного быти Ісуса, и тако смущають народъb.

І ўстрыво́жыўся народ і гарадскія нача́льнікі, чу́ючы гэта.

 

Слышавши же сие, градоначалници

Але, атрыма́ўшы зало́г ад Іасо́на і ад іншых, яны адпусцíлі іх.

 

взяша вину на Іасоне и на иных и отпустиша их.

Браты ж адразу ўначы́ адпра́вілі Паўла і Сілу ў Ве́рыю; яны, прыбы́ўшы туды, пайшлі ў сінагогу Іудзейскую.

 

Братия же скоро нощию отослаша Павла ити въ Беръ. Они же, пришедше, вніидоша в собор Іудейскій.

Гэтыя былí больш высакаро́днымі за тых, што ў Фесало́ніцы, яны прынялí сло́ва з усёй шчы́расцю, штодзе́нь дасле́дуючы Піса́нні, ці так яно ёсць;

 

Сие же бяху благороднейши от тых, еже суть въ Селуне, сие убо пріяша слово Божие во всемъ усердиемъ и по вся дни разсужающе писания, аще сут сия тако.

і многія з іх уве́равалі — і з паважа́ных Э́лінскіх жанчын, і з мужчын няма́ла.

 

Мнози же от них вероваша и от еллинскихъ женъ почтивыхъ и мужей немало.

Калі ж даведаліся Фесаланікíйскія Іудзеі, што і ў Ве́рыі прапаве́дана Паўлам сло́ва Божае, то прыйшлі і туды, падбухто́рваючы і будара́жачы народ.

 

Внегда же уведели, иже во Селуни, Іудеи, яко во Бере проповедася от Павла слово Божие, пріидоша, оттуду движуще, поколебаша народы.

Тады браты́ адразу адпра́вілі Паўла ісці ў кіру́нку да мора, а Сіла і Цімафей засталíся там.

 

Тогда скоро Павла отпустиша братия ити въ поморие, Сила пакъ и Тимофей осташеся ту.

Суправаджа́льнікі Паўла правялí яго да Афін, і, атрымаўшы загад для Сілы і Цімафея, каб тыя як найхутчэ́й прыйшлі да яго, адпра́віліся назад.

 

Провожающеи же Павла привезоша его даже до Афенъ, и приемше заповедь от него къ Силе и къ Тимофею, да что наскорей пріидут к нему, и изыдоша.

У той час, як Павел чака́ў іх у Афінах, абура́ўся ў ім дух яго, калі ён бачыў гэты горад, поўны ідалаў.

 

(Зачало 40) Во Афінех же ждущу им Павлу, раздражашеся духъ его в немъ, зрящи идоловъ полнъ сущи градъ.

І вось ён размаўляў у сінагозе з Іудзеямі, і з тымі, хто шанава́ў Бога, і на плошчы штодзе́нь з сустрэ́чнымі.

 

Препирашеся ж на сонмищи со Іудеи и со законними и на торжищи по вся дни со приходящими.

Некаторыя з філосафаў эпікурэ́йскіх і стаíчных спрача́ліся з ім; і адны гаварылі: «што́ хоча сказаць гэты пустасло́ў?», а другія: «здае́цца, ён прапаве́днік чужы́х багоў», — бо ён прапаве́даваў ім Іісуса і ўваскрасе́нне.

 

Неціи же от епикурян и от стоиковъ мудръци гадалися с нимъ, иніи пакъ глаголааху: «И что хощеть празнослов сей поведати?», и иніи молвяху: «Новымъ бесомъ проповедникъ мнится сей быти», яко Ісуса и воскресение благовестваше имъ.

І, узяўшы яго, прывялі ў арэапа́г і казалі: ці можам мы даве́дацца, што́ гэта за новае вучэнне, якое ты абвяшча́еш?

 

Поемши же его, ведоша во дворъ учения своего, глаголюще: «Можем лі разуметі что новое сее глаголемое тобою проповедание?

бо ты нешта дзіўнае ўклада́еш у ву́шы нашы; таму мы хочам даве́дацца: што́ гэта такое?

 

Странна бо некая улагаеши во уши наши. Хощемъ же ведети, что с того имать быти».

А ўсе Афíняне і іншазе́мцы, якія жылí там, нічым так ахво́тна не займа́ліся, як тым, каб гаварыць або слу́хаць пра нешта новае.

 

Понеже Афінеяне вси и приходящие гости их ничего иного такъ пилни не были, развей поведати или слышати что новое.

І, стаўшы пасярод арэапа́га, Павел сказаў: мужы́ Афінскія! па ўсім бачу я, што вы асабліва набо́жныя;

 

Став же Павелъ посреди училища их, рече: «Мужие Афінейстіи! По всему зрю, яко у вере блудящіи есте.

бо, прахо́дзячы і агляда́ючы святыні вашы, я знайшоў і ахвя́рнік, на якім напíсана: «невядо́маму Богу». Вось Гэтага, Якога вы, не ве́даючы, шану́еце, я і прапаве́дую вам.

 

Проходя бо и согледая кумиры ваша, знайдохъ и олтарь, на немже бе написано “Незнаемому Богу”. Егоже убо вы, не ведуще, чти те, сего жъ азъ проповедаю вамъ:

Бог, Які ствары́ў свет і ўсё, што ў ім, Ён, бу́дучы Госпадам не́ба і зямлі, не ў рукатво́рных хра́мах жыве́

 

Богъ, сотвори вый миръ и вся, яже в нем, сей небу и земли сый Господь, не в рукотворенныхъ храмех живеть

і не патрабу́е паслуг рук чалавечых, як той, хто ма́е ў не́чым патрэ́бу, а Сам дае́ ўсяму жыццё, і дыха́нне, і ўсё;

 

ни от рукъ человеческих угожения приемлет, требуя что, по неже Онъ даеть всем живот, и дыхание, и вся потребы.

Ён стварыў ад адной крывí ўвесь род чалаве́чы, каб жылí па ўсім аблíччы зямлі, устанавіўшы прадвы́значаныя тэ́рміны і ме́жы пражыва́ння іх,

 

Сотворилъ же ест от единое крови все племя людское жити по всему лицу земли, справуя уставеныя времена и конци пребывания их,

каб яны шукалі Бога, ці не адчу́юць яны Яго і не зно́йдуць, хоць Ён і недалёка ад кожнага з нас,

 

да бы възыскали Господа. Аще узыщуть Его, и обрящуть, яко недалеко ест от единого каждого з насъ:

бо мы Ім жывём, і ру́хаемся, і існуём, як і некато́рыя з вашых паэтаў казалі: «бо мы ёсць і род Яго».

 

о Немъ убо живемъ, и движемся, и есмы, якоже неціи от ваших кънижъникъ рекоша: “Егоже и народъ есъмы”.

Таму, будучы ро́дам Божым, мы не павíнны лічы́ць, што Бажаство́ падобна да золата, альбо срэ́бра, альбо ка́меня, твора ўме́льства і заду́мы чалавека;

 

Понеже народъ есмо Божій, не имамы домнимати, ижебы зла то и сребро или камение, начертаное ремесломъ и смышлениемъ человеческим, Богу подобно было.

дык вось, не зважа́ючы на часы́ няве́дання, Бог цяпер зага́двае лю́дзям, каб усе ўсю́ды пака́яліся;

 

И часы сего неведения прежде презираше Богъ, еже ныне возвещаеть человеком всемъ всюду покая ти ся;

таму што Ён устанавіў дзень, у які будзе пра́ведна судзíць свет праз Му́жа, Якога Ён прызна́чыў, да́ўшы ўсім доказ, уваскрасíўшы Яго з мёртвых.

 

зане поставил естъ день, в оньже хощеть судити вселенней во правду мужем тым, Егоже поставилъ, веру подая всемъ, воскресивъ и от мертвых».

Пачуўшы пра ўваскрасе́нне мёртвых, адны насміха́ліся, а другія казалі: пра гэта паслу́хаем цябе іншым разам.

 

Въне гда же услышали о воскресеніи мертвыхъ, неціи бо ругахуся, иніи же рекоша: «Да слышим тя паки о семъ».

Тады Павел пайшоў ад іх.

 

И тако Павел изыде от среды их.

Некато́рыя ж мужы́, далучы́ўшыся да яго, уве́равалі; сярод іх быў Дзіянíсій Арэапагіт і жанчына, якую звалі Да́мар, і іншыя з імі.

 

Некои же мужи, прилучившеся к нему, вероваша, в нихъже бе и Дионисій Ареопагыта и жена некая, именем Дамаръ, и друзіи с ними.