Дзеі 7 разьдзел
Дзеі Сьвятых Апосталаў
Пераклад Праваслаўнай Царквы → Біблія Скарыны (Бразгуноў)
І сказаў першасвята́р: ці так гэта?
Тогда глагола архиерей ко Стефану: аще убо сия тако суть?
Ён жа сказаў: мужы́ браты́ і айцы́! паслу́хайце. Бог сла́вы явíўся айцу нашаму Аўраа́му, калі ён быў у Месапата́міі, перад тым як пасяліўся ў Харра́не,
Онъ же рече: «Мужие братия и отци, послушаіте! Богъ славы явися отцу нашему Аврааму, егда бяше во Междуречии, прежде, нижли живяше въ Харане,
і сказаў яму: вы́йдзі з зямлі тваёй, і з раднí тваёй, і з до́му бацькі твайго, ды ідзі ў зямлю́, якую Я пакажу́ табе.
и рече к нему: “Изыйди от земля твоея и от рода твоего и пойди в землю, юже покажу тобе”a.
Тады, вы́йшаўшы з зямлі Халдзе́йскай, ён пасяліўся ў Харра́не; і адтуль, пасля смерці ба́цькі яго, Бог перасялíў яго ў гэтую зямлю́, у якой вы цяпер жывяце́,
Тогда изыде от земля Халдейския и вселися въ Харанъ. И оттуду по смерти отца его пресели и в землю сию, на нейже вы ныне живете.
і не даў яму спа́дчыны ў ёй ні на ступню́ нагі; але абяцаў даць яе ў вало́данне яму і патомству ягонаму пасля яго, хоць ён не меў тады дзіця́ці.
И не далъ ему наследия в ней ни стопы нозе, но обеща ему дать ея и семени его по немъ, не сущу же в него чаду.
І казаў так Бог, што нашча́дкі яго будуць перасяле́нцамі ў зямлі чужой, і заняво́ляць іх, і будуць прыгнята́ць гадоў чаты́рыста.
Глагола к нему сице Богъ, яко будеть семя его пришелци в земли чуждей, и поработають ими, и озлобять е летъ четыреста.
Але народ, якому яны будуць падняво́льнымі, буду судзíць Я, — сказаў Бог, — і пасля таго яны вы́йдуць і будуць служы́ць Мне на гэтым месцы.
“И народу, емуже поработають, сужу Азъ, — рече Богъ. — А по томъ изыдуть и послужать на месте семъ” b.
І даў яму запаве́т абрэ́зання. І так нарадзíў ён Ісаа́ка і абрэ́заў яго ў во́сьмы дзень; а Ісаа́к — Іа́кава, а Іа́каў — двана́ццаць патрыя́рхаў.
И далъ ему завет — обрезание. И той сплодил Ісаака и обрезалъ его в день осмый, Ісаакъ — Іакова, Іаковъ — дванадесеть патриарховъ.
І патрыя́рхі, пазайздро́сціўшы Іосіфу, прадалí яго ў Егіпет; але Бог быў з ім
И патриарси, возненавидевши Іосифа, продаша его во Египетc. и бе Богъ с нимъ,
і зба́віў яго ад усіх бед яго, і даў му́драсць яму́ і прыхíльнасць фараона, цара́ Егіпецкага; і той паста́віў яго нача́льнікам над Егіптам і над усім до́мам сваім.
и высвободилъ и от всех скорбій его, и далъ ему ласку и мудрость пред фараономъ, царемъ Египетскимъ, и поставилъ его старейшимъ надъ Египтомъ и надо всим домомъ своимъ.
І прыйшоў голад на ўсю зямлю́ Егіпецкую і Ханаа́нскую, і го́ра вялікае, і не знахо́дзілі е́жы айцы́ нашы.
Приде же гладъ на всю землю Египетскую и Ханаоню и скорбь велия, и не обретаху пище отци нашиd.
Іакаў жа, пачуўшы, што ёсць збо́жжа ў Егіпце, паслаў туды айцоў нашых першы раз;
Слышавше Іаковъ сущую пшеницу во Египте, послал отцевъ наших первее,
а на другі раз пазна́ны быў Іосіф брата́мі сваімі, і стаў вядомы фарао́ну род Іосіфа.
и внегда второе придоша, познанъ ест Іосифъ от братии своей и явенъ бысть фараонови родъ Іосифовъ.
Іосіф жа, пасла́ўшы, паклíкаў ба́цьку свайго Іакава і ўсю радню́ сваю, се́мдзесят пяць душ.
Послав же, Іосифъ привезе отца своего Іакова и вес родъ свой, душъ седмъдесятъ и пятьe.
І перайшоў Іакаў у Егіпет, і памёр сам і айцы нашы;
Сниде же Іаковъ во Египетъ и скончася самъ и отци наши,
і перане́сены былí яны ў Сіхе́м, і пакла́дзены былí ў грабнíцу, якую купіў Аўраа́м за серабро́ ў сыно́ў Еммо́ра Сіхе́мавага.
и пренесени беша в Сихем, и положени быша во гробе, еже купилъ Авраамъ ценою сребра от сыновъ Еморовых, сына Сихемоваf.
Калі ж набліжа́ўся час здзе́йсніцца абяца́нню, якое Бог з кля́тваю даў Аўраа́му, узраста́ў народ і памнажа́ўся ў Егіпце
И якоже приближашеся время обетования, иже клятся Богъ Аврааму, возрастоша людие во Египте,
да таго часу, як паўста́ў іншы цар, які не ве́даў Іосіфа;
дондеже наста царь инъ, онже не знааше Іосифа.
ён, ужыва́ючы хітрасць су́праць ро́ду нашага, чынíў зло айцам нашым, прымуша́ючы выкіда́ць немаўля́т, каб яны не застава́ліся жывы́мі.
Сей, злеумыслывъ о роде нашемъ, озлоби отцевъ наших, уморяя младенца их и не живяйg.
У той час нарадзіўся Маісей, і быў ён мíлы Богу; яго гадава́лі тры месяцы ў доме ба́цькі яго;
в томъ времени родился Моисей, и бе люб Богови. Онъ же воспитанъ бысть месеци три в дому отца своегоh.
а калі ён быў вы́кінуты, узяла́ яго дачка́ фараона і вы́гадавала яго як свайго сы́на;
Положена же его в реце взяла дщера фараонова и воскорми его собе в сына место.
і наву́чаны быў Маісей усёй мудрасці Егіпецкай, і быў моцны ў сло́вах і справах.
И навченъ бысть Моисій всей премудрости египетъстей, бе же силенъ во словехъ и делехъ.
Калі ж спо́ўнілася яму сорак гадоў, прыйшло яму на сэ́рца праве́даць братоў сваіх, сыно́ў Ізра́ілевых;
И якоже наполнишеся ему летъ четыредесятъ, возыде на серце его посетити братию свою, сыны Ізраилевы.
і, уба́чыўшы, што аднаго з іх кры́ўдзяць, ён заступíўся і адпо́мсціў за пакры́ўджанага, забіўшы Егіпця́ніна.
И виде некоего обидима, пособствова и вчини отмщение обидимому, убив Египтянина.
Ён думаў, што зразуме́юць браты́ яго, што Бог руко́ю яго дае́ ім выратава́нне; але яны не зразуме́лі.
Мнел же се разу[ме]ти братіи своей, яко рукою его Богъ дасть имъ избавление; они же не разумеша.
На насту́пны дзень ён з’явіўся памíж імі, калі яны біліся, і схіля́ў іх да міру, ка́жучы: мужы́, вы ж — браты́! навошта кры́ўдзіце адзін аднаго́?
Назаутрей же явися имъ, тяжущимся, и приводяшеi их во смирение, глаголя: “Мужи, братия есте вы. Почто обидите себе?”
Але той, што кры́ўдзіў бліжняга, адштурхну́ў яго, ка́жучы: хто цябе паста́віў нача́льнікам і суддзёю над намі?
Обидяй же ближнего своего отогналъ и, рекій: “Кто тебе поставил княземъ или судиею над нами?
ці не хочаш ты забіць мяне, як забіў учо́ра Егіпця́ніна?
Еда убити мя хощеши, якоже убилъ еси вчера Египтянина?”
І ўцёк Маісей з-за слоў гэтых, і стаў перасяле́нцам у зямлі Мадыя́мскай, дзе нарадзíў двух сыноў.
Бежа же Моисей для слова того и бысть пришелець въ земли Мадиамъ стей, идеже роди сына два.
Калі ж міну́ла сорак гадоў, явіўся яму ў пусты́ні каля гары Сіна́й Ангел Гасподні ў по́лымі, якім гарэ́ў цярновы куст.
Минувшим же летом четыредесятъ, явися ему во пустыни горы Синайския ангелъ Господень во пламени огнене в купине.
Маісей жа, уба́чыўшы, дзівíўся відзе́нню; а калі падыхо́дзіў ён, каб разгле́дзець, прагучаў голас Госпада да яго:
Моисей же, видевъ, дивляшеся видению. Приступающу же ему разумети, бысть гласъ Господень к нему:
Я — Бог айцоў тваіх, Бог Аўраа́ма, і Бог Ісаа́ка, і Бог Іа́кава. Затрымце́ў Маісей і не смеў угляда́цца.
“Азъ, Бог отець твоих, Богъ Авраамовъ, и Богъ Ісааковъ, и Богъ Іаковль”. Трепетен же бывъ Моисей, не смеаше смотрети.
Сказаў жа яму Гасподзь: здымí абу́так з ног тваіх, бо ме́сца, на якім ты стаіш, гэта зямля свята́я;
Рече ж ему Бог: “Изуй обувь с ног твоих, место бо, на немже стоиши, земля свята ест.
ба́чыў Я, ба́чыў прыгнёт народа Майго, які ў Егіпце, і стогн іх пачуў, і сышоў, каб вы́зваліць іх; і цяпер ідзі сюды́, Я пашлю́ цябе ў Егіпет.
Видя, видех озлобление людей Моихъ, иже во Египте, и стогнание их услышах, и снидохъ высвободити их. и ныне гряди, пошлю тя во Египетъ”j.
Гэтага Маісея, якога яны адве́рглі, сказаўшы: хто паста́віў цябе нача́льнікам і суддзёю́ — яго Бог як нача́льніка і збавíцеля пасла́ў руко́ю Ангела, які явіўся яму ў цярно́вым кусце́;
Сего Моисея, егоже отогна ша, глаголюще: “Кто тя поставил князя и судьею?”, того Богъ князя и избавителя посла рукою анъге ла, явльшегося ему въ купине.
ён вы́веў іх, тво́рачы цу́ды і знаме́нні ў зямлі Егіпецкай, і ў Чырвоным моры, і ў пусты́ні на праця́гу сарака́ гадоў.
Сей изведе ихъ, чиняй знамения и чудеса во земли Египетстей, и въ Чермнемъ мори, и въ пустыни летъ четыредесятъ.
Гэта той Маісей, што сказаў сына́м Ізра́ілевым: Прарока ўздзвíгне вам Гасподзь Бог ваш з братоў вашых, як мяне; Яго слухайце.
Сей ест Моисей, рекій сыномъ Ізраилевымъ: “Пророка воздвигнет вамъ Господь, Богъ вашъ, от братия вашея, яко мене; того послушайте”k.
Гэта той, што быў у пусты́ні ў супо́льнасці з Ангелам, які гаварыў яму на гары́ Сінай, і з айцамі нашымі; той, што прыня́ў сло́вы жывы́я, каб перада́ць нам;
Сей бывый во собраніи въ пустыни, к немуже ангел глаголаше на горе Синаи, и со отци нашими онже приня Слово Живота дати нам,
той, якому не захаце́лі быць паслухмя́нымі айцы нашы, а адве́рглі яго і звярну́ліся сэ́рцамі сваімі да Егіпта,
егоже не хотеша послухати отци наши, но отринуша и обратиша серца своя во Египетъ,
сказаўшы Ааро́ну: зрабі нам багоў, якія по́йдуць папе́радзе нас, бо Маісей гэты, які вы́веў нас з зямлі Егіпецкай, — не ведаем, што ста́лася з ім.
рекше Аарону: “Сотвори намъ богы, иже преды идуть насъ. Моисею убо сему, онъже вывелъ насъ и[зъ] земли Египетския, не вемы, что ему бысть”.
І зрабілі цяльца́ ў тыя дні, і прыне́слі ахвя́ру ідалу, і ра́даваліся стварэ́нню рук сваіх.
И телець слиша во дни оны, и вознесоша жертву идолу, и веселяхуся въ делехъ руку своихl.
Бог жа адвярну́ўся і адда́ў іх служы́ць во́інству нябе́снаму, як напíсана ў кнізе прарокаў: до́ме Ізра́ілеў! ці прыно́сілі вы Мне закла́нні і ахвяры на праця́гу сарака́ гадоў у пусты́ні?
Отвратися же от них Богъ и предалъ их служити воемъ небеснымъ, якоже пишеть во книзе пророкъ: “Еда заколения и жертвы принесосте Ми летъ четыредесятъ во пустыни, доме Ізраилевъ?
вы прынялí скінію Мало́хаву і зорку бога вашага Рэмфа́на — выя́вы, якія вы зрабілі, каб пакланя́цца ім; і Я перасялю́ вас дале́й за Вавілон.
и восприасте храмъ Молоховъ и звезду бога вашего Ремфана, и образы, яже сотвористе покланятися имъ. И преселю васъ далей Вавилона”m.
Скінія све́дчання была́ ў айцоў нашых у пусты́ні, як загада́ў Той, Хто казаў Маісею зрабіць яе паво́дле ўзо́ру, які ён уба́чыў;
Сень сведения бяше отцемъ нашим во пустыни, яко же повеле, глаголя Моисеови сотворити ю по образу, еже видеn.
яе і ўне́слі, атрыма́ўшы, айцы нашы з Іісусам ва ўлада́нні народаў, вы́гнаных Богам ад аблíчча айцоў нашых; так было́ да дзён Давіда,
Еяже, приемше, отци наши со Ісусомъ Наввином внесоша во одержание языков, ихъже изъгна Бог от лица отцевъ нашихъ, до дней Давыда,
які знайшоў благада́ць перад Богам і маліўся аб тым, каб яму знайсці жыллё для Бога Іа́кавага.
онже обрете ласку пред Богом и проси, да бы знашелъ селение Богу Іаковлю.
Саламон жа пабудава́ў Яму́ дом.
Саломон же созда Ему храмъ.
Але Усявы́шні не ў рукатво́рных хра́мах жыве́, як кажа прарок:
Но Вышній не в рукотворенных домехъ живеть, якоже пророкъ глаголеть:
«неба — прасто́л Мой, а зямля — падно́жжа ног Маіх; які ж дом пабуду́еце Мне, — ка́жа Гасподзь, — ці якое ме́сца для спачы́ну Майго?
“Небо Мне престолъ естъ, земля же подножие ногама моима. Кый храмъ созіжете Ми, — глаголеть Господь, или кое место отпочинению Моему?
хіба́ не Мая́ рука́ ствары́ла ўсё гэта?»
Не рука ли Моя сотворила сия вся?”o
Цвёрдашы́ія і неабрэ́заныя сэ́рцам і вуша́мі! вы заўсёды Ду́ху Свято́му працíвіцеся, як бацькí вашы, так і вы;
Твердое шие и необрезани серци и ушесы, вы есте всегда Духу Светому противилися: яко отци ваши, також и вы.
каго з прарокаў не гна́лі бацькí вашы́ яны пазабіва́лі прадве́снікаў прышэ́сця Пра́ведніка, здра́днікамі і забойцамі Якога цяпер сталі вы;
Кого от пророкъ не изъгнаша отци ваши? и убиша превозвестивших пришестьвие Пра вед наго, Емуже вы ныне предатели бысте и убійце,
вы, якія прынялí закон праз настаўле́нні Ангелаў, ды не захава́лі яго.
иже приясте законъ повелениемъ ангелскимъ и не со блю досте».
Чу́ючы гэта, яны раз’ю́шыліся ў сэ́рцах сваіх і скрыгата́лі зуба́мі на яго.
Слышавши же сия, распыхахуся сердци своими и скре жетаху зубы на нь.
Сцяфан жа, напо́ўнены Ду́хам Святы́м, угле́дзеўшыся ў неба, уба́чыў сла́ву Божую і Іісуса, Які стаіць правару́ч Бога,
Стефан же, сый исполнен Духа Свята, возрев на небо, виде славу Божию и Ісуса, стояща одесную Бога,
і сказаў: вось, бачу я нябёсы раскры́тыя і Сына Чалавечага, Які стаіць правару́ч Бога.
и рече: «Се, вижу небеса отверста и Сына Человеча, стояща одесную Бога».
Яны ж, закрыча́ўшы моцным го́ласам, пазатыка́лі ву́шы свае і ўсе разам накíнуліся на яго,
Во зопивше же гласомъ велиемъ, за ты каху уши свое и нападоша единомыслено на нь.
і, вы́веўшы з горада, каме́ннем білі яго; а све́дкі пакла́лі адзе́нне сваё каля ног юнака́, якога зва́лі Саўл;
И выведши и вне града, камениемъ побиваху. и сведетели, снемши ис себе ризы своя, положиша при ногу юноша, нарицаемаго Савла,
і білі каме́ннем Сцяфана, які маліўся і казаў: Госпадзі Іісусе! прымí дух мой.
и камениемъ убивахуp Стефана, молящася и глаголюща: «Господи Ісусе! Пріими духъ мой».
І, стаўшы на калені, ён усклíкнуў моцным голасам: Госпадзі! не залічы́ ім граху́ гэтага. І, сказаўшы гэта, памёр.
И приклонивъ колени, възопи гласомъ великимъ: «Господи! не постави имъ греха сего». и сия рекъ, успе.
