Дзеі 7 разьдзел
Дзеі Сьвятых Апосталаў
Пераклад Л. Дзекуць-Малея → Біблія Скарыны (Бразгуноў)
І сказаў ахрірэй: Ці-ж гэта так?
Тогда глагола архиерей ко Стефану: аще убо сия тако суть?
Той-жа адказаў: Паслухайце, мужы браты і айцы! Бог славы зьявіўся айцу нашаму Аўрааму, калі той быў у Мэзапатаміі, пе́рш, чым быў асе́ўшы ў Харране,
Онъ же рече: «Мужие братия и отци, послушаіте! Богъ славы явися отцу нашему Аврааму, егда бяше во Междуречии, прежде, нижли живяше въ Харане,
ды прамовіў да яго: Выйдзі з зямлі тваёй і з сям’і тваёй, ды йдзі ў зямлю, якую табе́ пакажу.
и рече к нему: “Изыйди от земля твоея и от рода твоего и пойди в землю, юже покажу тобе”a.
Тады, выйшаўшы з зямлі Хальдэйскае, асе́ў ён у Харране. І стуль, пасьля сьме́рці бацькі ягонага, перасяліў яго ў тую зямлю, у якой вы цяпе́р жывецё.
Тогда изыде от земля Халдейския и вселися въ Харанъ. И оттуду по смерти отца его пресели и в землю сию, на нейже вы ныне живете.
І ня даў яму ў ёй спадчыны ні на стапу́ нагі; і абяцаў яму даць яе́ ў валаданьне яму й патомству ягонаму пасьля́ яго, а ня было ў яго тады дзіцяці.
И не далъ ему наследия в ней ни стопы нозе, но обеща ему дать ея и семени его по немъ, не сущу же в него чаду.
І прамаўляў да яго Бог гэтак: Што патомкі ягоныя будуць прыхаджанамі ў чужой зямлі, і паняволяць іх ды будуць мучыць іх чатырыста гадоў.
Глагола к нему сице Богъ, яко будеть семя его пришелци в земли чуждей, и поработають ими, и озлобять е летъ четыреста.
Але я, сказаў Бог, учыню суд над народам, якому будуць яны рабамі; і пасьля то́га яны выйдуць і будуць служыць Мне́ ў гэтым ме́сцы.
“И народу, емуже поработають, сужу Азъ, — рече Богъ. — А по томъ изыдуть и послужать на месте семъ” b.
І даў яму запаведзь абразаньня. І гэтак ён спарадзіў Ізаака ды абрэзаў яго на восмы дзе́нь; а Ізаак Якава, а Якаў дванаццаць патрыархаў.
И далъ ему завет — обрезание. И той сплодил Ісаака и обрезалъ его в день осмый, Ісаакъ — Іакова, Іаковъ — дванадесеть патриарховъ.
І патрыархі праз завісьць прадалі Язэпа ў Эгіпет; і Бог быў з ім
И патриарси, возненавидевши Іосифа, продаша его во Египетc. и бе Богъ с нимъ,
і ратаваў яго з усіх бе́д ягоных, і даў яму ласку й мудрасьць перад Фараонам, царом Эгіпецкім; і той паставіў яго за начальніка над Эгіптам дый над усім домам сваім.
и высвободилъ и от всех скорбій его, и далъ ему ласку и мудрость пред фараономъ, царемъ Египетскимъ, и поставилъ его старейшимъ надъ Египтомъ и надо всим домомъ своимъ.
І прыйшоў голад на ўсю зямлю Эгіпецкую ды Ханаанскую і гора вялікае, і бацькі нашыя не знаходзілі жыўнасьці.
Приде же гладъ на всю землю Египетскую и Ханаоню и скорбь велия, и не обретаху пище отци нашиd.
Якаў жа, пачуўшы, што ёсьць збожжа ў Эгіпце, паслаў пе́ршы раз нашых айцоў,
Слышавше Іаковъ сущую пшеницу во Египте, послал отцевъ наших первее,
а другім разам Язэп быў пазна́ны братамі ягонымі, і Фараону выявіўся род Язэ́павы.
и внегда второе придоша, познанъ ест Іосифъ от братии своей и явенъ бысть фараонови родъ Іосифовъ.
І Язэп, паслаўшы, паклікаў бацьку свайго, Якава, ды ўсю сям’ю ягоную, душ се́мдзесят пяць.
Послав же, Іосифъ привезе отца своего Іакова и вес родъ свой, душъ седмъдесятъ и пятьe.
І Якаў перабраўся ў Эгіпет ды паме́р тутака сам і нашы айцы;
Сниде же Іаковъ во Египетъ и скончася самъ и отци наши,
і перане́сьлі іх у Сіхе́м ды паклалі ў магілы, што закупіў Аўраам за цану серабра ў сыноў Ямора Сіхе́мавага.
и пренесени беша в Сихем, и положени быша во гробе, еже купилъ Авраамъ ценою сребра от сыновъ Еморовых, сына Сихемоваf.
А як набліжаўся час абяцаньню, якім кляўся Бог Аўрааму, нарастаў народ ды памнажаўся ў Эгіпце
И якоже приближашеся время обетования, иже клятся Богъ Аврааму, возрастоша людие во Египте,
да часу, калі настаў новы цар, што ня ве́даў Язэпа.
дондеже наста царь инъ, онже не знааше Іосифа.
Той, хітруючы проці народу нашага, уціскаў айцоў нашых, прымушаючы выкідаць дзіцянятак, каб не выжывалі.
Сей, злеумыслывъ о роде нашемъ, озлоби отцевъ наших, уморяя младенца их и не живяйg.
У тым часе ўрадзіўся Майсе́й ды быў угодны Богу; яго гадавалі тры ме́сяцы ў доме бацькі ягонага.
в томъ времени родился Моисей, и бе люб Богови. Онъ же воспитанъ бысть месеци три в дому отца своегоh.
Калі-ж выкінулі, дык узяла яго дачка́ Фараонава дый узгадавала яго за сына сабе́.
Положена же его в реце взяла дщера фараонова и воскорми его собе в сына место.
І навучыўся Майсе́й усяе́ мудрасьці Эгіпецкае і быў дуж у словах і дзялох.
И навченъ бысть Моисій всей премудрости египетъстей, бе же силенъ во словехъ и делехъ.
Калі-ж мінула яму сорак гадоў ве́ку, прыйшло яму на сэрца даве́дацца братоў сваіх, сыноў Ізраілявых.
И якоже наполнишеся ему летъ четыредесятъ, возыде на серце его посетити братию свою, сыны Ізраилевы.
І, убачыўшы, як аднаго крыўдзілі, заступіўся за яго дый памсьціўся за пакры́ўджанага, забіўшы Эгіпцяніна.
И виде некоего обидима, пособствова и вчини отмщение обидимому, убив Египтянина.
Ён думаў, што браты ягоныя зразуме́юць, што Бог ягонай рукой дае́ць ім выбаўле́ньне; ды тыя не зразуме́лі.
Мнел же се разу[ме]ти братіи своей, яко рукою его Богъ дасть имъ избавление; они же не разумеша.
На другі-ж дзе́нь ён зьявіўся ім, як яны біліся, ды вёў іх да згоды, мовячы: О, мужы, вы-ж — браты! Чаму-ж крыўдзіце адны адных?
Назаутрей же явися имъ, тяжущимся, и приводяшеi их во смирение, глаголя: “Мужи, братия есте вы. Почто обидите себе?”
Але той, што быў крыўдзіў бліжняга, адапхнуў яго, кажучы: Хто паставіў цябе́ за начальніка й судзьдзю над намі?
Обидяй же ближнего своего отогналъ и, рекій: “Кто тебе поставил княземъ или судиею над нами?
Ці й мяне́ хочаш забіць, як забіў учора Эгіпцяніна?
Еда убити мя хощеши, якоже убилъ еси вчера Египтянина?”
І ўцёк Майсе́й на слове гэтым ды быў прыхаджанінам у зямлі Мадыямскай, дзе спарадзіў двух сыноў.
Бежа же Моисей для слова того и бысть пришелець въ земли Мадиамъ стей, идеже роди сына два.
Калі-ж мінула сорак гадоў, паказаўся яму ў пустыні пад гарою Сынаем Ангел Гасподні ў вагнявым полымі ў кусьце́.
Минувшим же летом четыредесятъ, явися ему во пустыни горы Синайския ангелъ Господень во пламени огнене в купине.
Майсе́й жа, убачыўшы, дзівіўся з ба́чанага; калі-ж падыходзіў разглядзе́ці, пачуўся да яго голас Госпада:
Моисей же, видевъ, дивляшеся видению. Приступающу же ему разумети, бысть гласъ Господень к нему:
Я — Бог айцоў тваіх, Бог Аўраама й Бог Ізаака й Бог Якава. І, задрыжэўшы, Майсе́й не адважыўся ўглядацца.
“Азъ, Бог отець твоих, Богъ Авраамовъ, и Богъ Ісааковъ, и Богъ Іаковль”. Трепетен же бывъ Моисей, не смеаше смотрети.
Госпад жа сказаў яму: Разуй вобуй з ног тваіх, бо ме́сца, дзе́ ты стаіш, сьвятая зямля.
Рече ж ему Бог: “Изуй обувь с ног твоих, место бо, на немже стоиши, земля свята ест.
Я глядзе́ў і ўбачыў у́ціск народу Майго, што́ ў Эгіпце, ды пачуў стагнаньне ягонае. І зыйшоў вызваліць яго. Дык ідзі цяпе́р, я пашлю цябе́ ў Эгіпет.
Видя, видех озлобление людей Моихъ, иже во Египте, и стогнание их услышах, и снидохъ высвободити их. и ныне гряди, пошлю тя во Египетъ”j.
Таго Майсе́я, якога яны вы́ракліся, мовячы: Хто паставіў цябе́ за начальніка й судзьдзю? — яго Бог за начальніка й збавіцеля паслаў рукой Ангела, што паказаўся яму ў кусьце́.
Сего Моисея, егоже отогна ша, глаголюще: “Кто тя поставил князя и судьею?”, того Богъ князя и избавителя посла рукою анъге ла, явльшегося ему въ купине.
Ён вы́веў іх, зрабіўшы цуды й знаме́ньні ў зямлі Эгіпецкай і ў Чырвоным моры і ў пустыні ў працягу сараку́ гадоў.
Сей изведе ихъ, чиняй знамения и чудеса во земли Египетстей, и въ Чермнемъ мори, и въ пустыни летъ четыредесятъ.
Гэта той Майсе́й, што сказаў сыном Ізраілявым: Паставіць вам Госпад Бог ваш Прарока із братоў вашых, як мяне́; яго слухайце.
Сей ест Моисей, рекій сыномъ Ізраилевымъ: “Пророка воздвигнет вамъ Господь, Богъ вашъ, от братия вашея, яко мене; того послушайте”k.
Той гэта, што быў у пустыні на зборцы з Ангелам, які з ім гутарыў на гары Сінаі, ды з айцамі нашымі; ён жа прыняў жывыя словы, каб даць нам.
Сей бывый во собраніи въ пустыни, к немуже ангел глаголаше на горе Синаи, и со отци нашими онже приня Слово Живота дати нам,
Якога не хаце́лі слухацца айцы́ нашыя, але адапхнулі яго ды зьвярнулі сэрцы свае́ да Эгіпту,
егоже не хотеша послухати отци наши, но отринуша и обратиша серца своя во Египетъ,
кажучы Аарону: Зрабі нам багоў, якія-б ішлі напе́радзе нас, бо з Майсе́ем, тым, што вывеў нас з зямлі Эгіпецкай, ня ве́даем, што сталася з ім.
рекше Аарону: “Сотвори намъ богы, иже преды идуть насъ. Моисею убо сему, онъже вывелъ насъ и[зъ] земли Египетския, не вемы, что ему бысть”.
І зрабілі ў тыя дні цяля́, і прыне́сьлі ахвяру ідалу, і це́шыліся з дзе́ла рук сваіх.
И телець слиша во дни оны, и вознесоша жертву идолу, и веселяхуся въ делехъ руку своихl.
І адвярнуўся Бог і аддаў іх, каб служылі войску нябе́снаму, як напісана ў кнізе Прарокаў: Доме Ізраілявы, ці прыносілі вы Мне́ бітае й ахвяры ў працягу сараку́ гадоў у пустыні?
Отвратися же от них Богъ и предалъ их служити воемъ небеснымъ, якоже пишеть во книзе пророкъ: “Еда заколения и жертвы принесосте Ми летъ четыредесятъ во пустыни, доме Ізраилевъ?
І паднялі вы палатку Малохаву ды зорку бога Вашага Рэмфана, абразы́, што парабілі, каб ім пакланяцца. Дык перасялю вас ажно за Вавілон.
и восприасте храмъ Молоховъ и звезду бога вашего Ремфана, и образы, яже сотвористе покланятися имъ. И преселю васъ далей Вавилона”m.
Палатка сьве́дчаньня была ў айцоў нашых у пустыні, як загадаў той, што прамаўляў да Майсе́я, зрабіць яе́ на ўзор ба́чанае.
Сень сведения бяше отцемъ нашим во пустыни, яко же повеле, глаголя Моисеови сотворити ю по образу, еже видеn.
Яе́, узяўшы, і зане́сьлі айцы нашыя з Ісусам у зе́млі пага́наў, якіх Бог выгнаў ад аблічча айцоў нашых, да дзён Давіда,
Еяже, приемше, отци наши со Ісусомъ Наввином внесоша во одержание языков, ихъже изъгна Бог от лица отцевъ нашихъ, до дней Давыда,
які знайшоў ласку ў вачох Бога ды маліў, каб знайсьці жыльлё Богу Якава.
онже обрете ласку пред Богом и проси, да бы знашелъ селение Богу Іаковлю.
Салямон жа пабудаваў яму дом.
Саломон же созда Ему храмъ.
Але Найвышэйшы ня ў твораных рукамі дамох жыве́ць, як кажа Прарок.
Но Вышній не в рукотворенных домехъ живеть, якоже пророкъ глаголеть:
Госпад гавора: Не́ба — пасад Мой, зямля-ж — падножжа ног Маіх. Які-ж дом пабудуеце Мне́? Ці якое ме́сца дзеля супачынку Майго?
“Небо Мне престолъ естъ, земля же подножие ногама моима. Кый храмъ созіжете Ми, — глаголеть Господь, или кое место отпочинению Моему?
Ці-ж не Мая́ рука стварыла ўсё гэтае? (Ісая 66:1−2.)
Не рука ли Моя сотворила сия вся?”o
Людзі з цьвёрдым каркам, ды з неабрэзаным сэрцам і вушыма! Вы заўсёды працівіцеся Духу Сьвятому, як айцы вашыя, так і вы.
Твердое шие и необрезани серци и ушесы, вы есте всегда Духу Светому противилися: яко отци ваши, також и вы.
Каго із Прарокаў ня гналі айцы вашыя? І пазабівалі прадве́сьнікаў прыходу Справядлівага, здраднікамі й забойцамі Якога вы цяпе́р сталіся.
Кого от пророкъ не изъгнаша отци ваши? и убиша превозвестивших пришестьвие Пра вед наго, Емуже вы ныне предатели бысте и убійце,
Вы прынялі закон па загаду Ангелаў, ды не захавалі яго.
иже приясте законъ повелениемъ ангелскимъ и не со блю досте».
Слухаючы-ж гэта, яны лопаліся ў сэрцах сваіх і скрыгаталі зубамі на яго.
Слышавши же сия, распыхахуся сердци своими и скре жетаху зубы на нь.
Ён-жа, поўны Духа Сьвятога, паўзіраўшыся на не́ба, угле́дзіў славу Божую ды Ісуса, стоючы праваруч Бога,
Стефан же, сый исполнен Духа Свята, возрев на небо, виде славу Божию и Ісуса, стояща одесную Бога,
і сказаў: Вось, бачу нябёсы расчыненыя і Сына Чалаве́чага, стоючы праваруч Бога.
и рече: «Се, вижу небеса отверста и Сына Человеча, стояща одесную Бога».
Яны-ж, загаласіўшы моцным голасам, пазатыкалі вушы свае́ ды аднадушна кінуліся на яго
Во зопивше же гласомъ велиемъ, за ты каху уши свое и нападоша единомыслено на нь.
і, вывеўшы за ме́ста, закаменавалі яго. А сьве́дкі паклалі вопраткі свае́ ля ног дзяцюка на ймя Саўла
И выведши и вне града, камениемъ побиваху. и сведетели, снемши ис себе ризы своя, положиша при ногу юноша, нарицаемаго Савла,
ды білі камнямі Сьцяпана, які маліўся мовячы: Госпадзе Ісусе, прымі дух мой!
и камениемъ убивахуp Стефана, молящася и глаголюща: «Господи Ісусе! Пріими духъ мой».
І, укле́нчыўшы, загаласіў моцным голасам: Госпадзе, не паліч ім грэху гэтага! І, сказаўшы гэта, паме́р. Саўл жа пахваляў забойства яго.
И приклонивъ колени, възопи гласомъ великимъ: «Господи! не постави имъ греха сего». и сия рекъ, успе.
