Дзеі 7 разьдзел
Дзеі Сьвятых Апосталаў
Пераклад Рыма-Каталіцкага Касцёла → Біблія Скарыны (Бразгуноў)
Тады першасвятар спытаўся: «Ці гэта так?»
Тогда глагола архиерей ко Стефану: аще убо сия тако суть?
І Стэфан адказаў: «Браты і айцы, паслухайце. Бог славы аб’явіўся айцу нашаму Абрагаму, калі ён быў у Месапатаміі, перш чым пасяліўся ў Харане.
Онъ же рече: «Мужие братия и отци, послушаіте! Богъ славы явися отцу нашему Аврааму, егда бяше во Междуречии, прежде, нижли живяше въ Харане,
І сказаў яму: “Выйдзі з зямлі сваёй, ад сваякоў сваіх і пайдзі ў зямлю, якую Я пакажу табе”.
и рече к нему: “Изыйди от земля твоея и от рода твоего и пойди в землю, юже покажу тобе”a.
Тады ён выйшаў з халдэйскай зямлі і пасяліўся ў Харане. Адтуль, пасля смерці ягонага бацькі, Бог перасяліў яго на тую зямлю, дзе вы цяпер жывяце.
Тогда изыде от земля Халдейския и вселися въ Харанъ. И оттуду по смерти отца его пресели и в землю сию, на нейже вы ныне живете.
Ён не даў яму там спадчыны нават на крок, але абяцаў даць яе ва ўладанне яму і ягоным нашчадкам, хоць у яго яшчэ не было дзіцяці.
И не далъ ему наследия в ней ни стопы нозе, но обеща ему дать ея и семени его по немъ, не сущу же в него чаду.
Бог сказаў яму, што нашчадкі яго будуць прышлымі на чужой зямлі, што будуць нявольнікамі і прыгнятаць іх будуць чатырыста гадоў.
Глагола к нему сице Богъ, яко будеть семя его пришелци в земли чуждей, и поработають ими, и озлобять е летъ четыреста.
Але Бог сказаў: “Я буду судзіць народ, якому яны будуць служыць, а потым яны выйдуць і будуць служыць мне на гэтым месцы”.
“И народу, емуже поработають, сужу Азъ, — рече Богъ. — А по томъ изыдуть и послужать на месте семъ” b.
І заключыў з ім запавет абразання. Так ён стаў бацькам Ісаака і абрэзаў яго на восьмы дзень. Ад Ісаака ж нарадзіўся Якуб, і ад Якуба — дванаццаць патрыярхаў.
И далъ ему завет — обрезание. И той сплодил Ісаака и обрезалъ его в день осмый, Ісаакъ — Іакова, Іаковъ — дванадесеть патриарховъ.
А патрыярхі праз зайздрасць прадалі Юзафа ў Егіпет, але Бог быў з ім
И патриарси, возненавидевши Іосифа, продаша его во Египетc. и бе Богъ с нимъ,
і вызваліў яго ад усякага ўціску, адарыў яго ласкай і мудрасцю ў вачах фараона, караля егіпецкага, і паставіў яго кіраўніком над Егіптам і над усім яго домам.
и высвободилъ и от всех скорбій его, и далъ ему ласку и мудрость пред фараономъ, царемъ Египетскимъ, и поставилъ его старейшимъ надъ Египтомъ и надо всим домомъ своимъ.
Тады прыйшоў голад на ўвесь Егіпет і Канаан і вялікая бяда, і не знаходзілі айцы нашы ежы.
Приде же гладъ на всю землю Египетскую и Ханаоню и скорбь велия, и не обретаху пище отци нашиd.
Калі ж Якуб пачуў, што ў Егіпце ёсць збожжа, паслаў туды айцоў нашых першы раз.
Слышавше Іаковъ сущую пшеницу во Египте, послал отцевъ наших первее,
А на другі раз Юзаф адкрыўся сваім братам, і фараон даведаўся пра ягоны род.
и внегда второе придоша, познанъ ест Іосифъ от братии своей и явенъ бысть фараонови родъ Іосифовъ.
Пасля Юзаф паслаў паклікаць свайго бацьку Якуба і ўсю сваю сям’ю, што налічвала семдзесят пяць асобаў.
Послав же, Іосифъ привезе отца своего Іакова и вес родъ свой, душъ седмъдесятъ и пятьe.
Якуб прыйшоў у Егіпет і памёр сам і айцы нашы.
Сниде же Іаковъ во Египетъ и скончася самъ и отци наши,
Перанеслі іх у Сіхем і паклалі ў грабніцу, якую Абрагам купіў за цану срэбра ў сыноў Эмора ў Сіхеме.
и пренесени беша в Сихем, и положени быша во гробе, еже купилъ Авраамъ ценою сребра от сыновъ Еморовых, сына Сихемоваf.
Паводле таго, як набліжаўся час абяцання, якое Бог даў Абрагаму, разрастаўся і памнажаўся народ у Егіпце,
И якоже приближашеся время обетования, иже клятся Богъ Аврааму, возрастоша людие во Египте,
пакуль не паўстаў новы кароль Егіпта, які не ведаў Юзафа.
дондеже наста царь инъ, онже не знааше Іосифа.
Ён, хітруючы супраць нашага народу, крыўдзіў айцоў нашых, прымушаючы іх кідаць сваіх немаўлят, каб яны не выжывалі.
Сей, злеумыслывъ о роде нашемъ, озлоби отцевъ наших, уморяя младенца их и не живяйg.
У гэты час нарадзіўся Майсей, і ён быў любы Богу. Тры месяцы яго кармілі ў доме бацькі.
в томъ времени родился Моисей, и бе люб Богови. Онъ же воспитанъ бысть месеци три в дому отца своегоh.
А калі яго кінулі, дачка фараона ўзяла яго і выхавала яго сабе, як сына.
Положена же его в реце взяла дщера фараонова и воскорми его собе в сына место.
Майсея навучылі ўсёй егіпецкай мудрасці, і быў ён магутны ў словах і ўчынках.
И навченъ бысть Моисій всей премудрости египетъстей, бе же силенъ во словехъ и делехъ.
Калі споўнілася яму сорак гадоў, ён вырашыў наведаць сваіх братоў, сыноў Ізраэля.
И якоже наполнишеся ему летъ четыредесятъ, возыде на серце его посетити братию свою, сыны Ізраилевы.
Убачыўшы, як адзін з іх зазнае крыўду, заступіўся і адпомсціў за пакрыўджанага, забіўшы егіпцяніна.
И виде некоего обидима, пособствова и вчини отмщение обидимому, убив Египтянина.
Ён думаў, што яго браты зразумеюць, што Бог дае ім вызваленне ягонай рукою, але яны не зразумелі.
Мнел же се разу[ме]ти братіи своей, яко рукою его Богъ дасть имъ избавление; они же не разумеша.
На наступны дзень, калі яны біліся між сабою, ён з’явіўся перад імі ды схіляў іх да міру, кажучы: “Мужы, вы ж браты, навошта крыўдзіце адзін аднаго?”
Назаутрей же явися имъ, тяжущимся, и приводяшеi их во смирение, глаголя: “Мужи, братия есте вы. Почто обидите себе?”
Але той, што крыўдзіў бліжняга, адштурхнуў яго са словамі: “Хто паставіў цябе правадыром і суддзёю над намі?
Обидяй же ближнего своего отогналъ и, рекій: “Кто тебе поставил княземъ или судиею над нами?
Ці ты хочаш забіць мяне, як учора забіў егіпцяніна?”
Еда убити мя хощеши, якоже убилъ еси вчера Египтянина?”
Ад гэтых слоў Майсей уцёк і стаў чужынцам у зямлі Мадыям, дзе ад яго нарадзіліся два сыны.
Бежа же Моисей для слова того и бысть пришелець въ земли Мадиамъ стей, идеже роди сына два.
Калі прайшло сорак гадоў, у пустыні ля гары Сінай яму з’явіўся анёл Пана ў палаючым кусце.
Минувшим же летом четыредесятъ, явися ему во пустыни горы Синайския ангелъ Господень во пламени огнене в купине.
Убачыўшы гэта, Майсей здзівіўся, а калі падышоў прыгледзецца, прагучаў голас Пана:
Моисей же, видевъ, дивляшеся видению. Приступающу же ему разумети, бысть гласъ Господень к нему:
“Я — Бог айцоў тваіх, Бог Абрагама, Ісаака і Якуба”. Майсей затрымцеў і не адважваўся паглядзець.
“Азъ, Бог отець твоих, Богъ Авраамовъ, и Богъ Ісааковъ, и Богъ Іаковль”. Трепетен же бывъ Моисей, не смеаше смотрети.
І Пан сказаў яму: “Здымі сандалі з ног тваіх, бо месца, на якім стаіш, — гэта святая зямля.
Рече ж ему Бог: “Изуй обувь с ног твоих, место бо, на немже стоиши, земля свята ест.
Я ўбачыў прыгнёт майго народу ў Егіпце і пачуў іх стогн, таму зышоў, каб вызваліць іх. А цяпер падыдзі, Я пашлю цябе ў Егіпет”.
Видя, видех озлобление людей Моихъ, иже во Египте, и стогнание их услышах, и снидохъ высвободити их. и ныне гряди, пошлю тя во Египетъ”j.
Таго Майсея, якога яны адкінулі, сказаўшы: “Хто паставіў цябе правадыром і суддзёю?” — Бог паслаў як правадыра і вызваліцеля праз руку анёла, які з’явіўся яму ў кусце.
Сего Моисея, егоже отогна ша, глаголюще: “Кто тя поставил князя и судьею?”, того Богъ князя и избавителя посла рукою анъге ла, явльшегося ему въ купине.
Гэта ён вывеў іх, робячы цуды і знакі ў егіпецкай зямлі, на Чырвоным моры і на пустыні сорак гадоў.
Сей изведе ихъ, чиняй знамения и чудеса во земли Египетстей, и въ Чермнемъ мори, и въ пустыни летъ четыредесятъ.
Гэта той Майсей, які сказаў сынам Ізраэля: “Бог пашле вам прарока, падобнага да мяне, з ліку вашых братоў”.
Сей ест Моисей, рекій сыномъ Ізраилевымъ: “Пророка воздвигнет вамъ Господь, Богъ вашъ, от братия вашея, яко мене; того послушайте”k.
Гэта той, хто быў на сходзе ў пустыні разам з анёлам, які гаварыў з ім на гары Сінай, быў з айцамі нашымі і прыняў жывыя словы, каб перадаць іх нам.
Сей бывый во собраніи въ пустыни, к немуже ангел глаголаше на горе Синаи, и со отци нашими онже приня Слово Живота дати нам,
Гэта яго не хацелі слухацца айцы нашыя, таму адкінулі яго і звярнулі сэрцы свае да Егіпта,
егоже не хотеша послухати отци наши, но отринуша и обратиша серца своя во Египетъ,
кажучы Аарону: “Зрабі нам багоў, якія б ішлі перад намі, бо мы не ведаем, што сталася з тым Майсеем, які вывеў нас з егіпецкай зямлі”.
рекше Аарону: “Сотвори намъ богы, иже преды идуть насъ. Моисею убо сему, онъже вывелъ насъ и[зъ] земли Египетския, не вемы, что ему бысть”.
Яны зрабілі ў тыя дні цяльца, прыносілі ахвяры ідалу і радаваліся справе сваіх рук.
И телець слиша во дни оны, и вознесоша жертву идолу, и веселяхуся въ делехъ руку своихl.
Тады Бог адвярнуўся ад іх і аддаў іх, каб служылі яны войску нябеснаму, як напісана ў кнізе Прарокаў: “Дом Ізраэля, ці прыносілі вы Мне забітую жывёлу і ахвярына пустыні сорак гадоў?
Отвратися же от них Богъ и предалъ их служити воемъ небеснымъ, якоже пишеть во книзе пророкъ: “Еда заколения и жертвы принесосте Ми летъ четыредесятъ во пустыни, доме Ізраилевъ?
Вы ўзнялі намёт Молахаі зорку бога вашага Рэфана,выявы, якія вы зрабілі, каб пакланяцца ім.Праз гэта Я перасялю вас за Бабілён”.
и восприасте храмъ Молоховъ и звезду бога вашего Ремфана, и образы, яже сотвористе покланятися имъ. И преселю васъ далей Вавилона”m.
У нашых айцоў была ў пустыні скінія сведчання, як пажадаў той, хто загадаў Майсею зрабіць яе паводле ўзору, які ўбачыў.
Сень сведения бяше отцемъ нашим во пустыни, яко же повеле, глаголя Моисеови сотворити ю по образу, еже видеn.
І нашыя айцы, атрымаўшы яе, з Езусам Навіным прынеслі яе ва ўладанні язычнікаў, якіх Бог прагнаў ад аблічча айцоў нашых аж да дзён Давіда,
Еяже, приемше, отци наши со Ісусомъ Наввином внесоша во одержание языков, ихъже изъгна Бог от лица отцевъ нашихъ, до дней Давыда,
які знайшоў ласку ў вачах Бога і папрасіў знайсці жыллё для дому Якуба.
онже обрете ласку пред Богом и проси, да бы знашелъ селение Богу Іаковлю.
Саламон жа пабудаваў Яму дом.
Саломон же созда Ему храмъ.
Аднак Найвышэйшы не жыве ў тым, што зроблена рукамі, як гаворыць прарок:
Но Вышній не в рукотворенных домехъ живеть, якоже пророкъ глаголеть:
“Неба — Мой трон,а зямля — падножжа Маіх ног.Які ж дом пабудуеце для Мяне, — кажа Пан, —або якое месца адпачынку Майго?
“Небо Мне престолъ естъ, земля же подножие ногама моима. Кый храмъ созіжете Ми, — глаголеть Господь, или кое место отпочинению Моему?
Ці ж не Мая рука стварыла ўсё гэта?”
Не рука ли Моя сотворила сия вся?”o
Вы з цвёрдым каркам, з неабрэзаным сэрцам і вушамі, вы заўсёды працівіліся Духу Святому; як айцы вашыя, так і вы.
Твердое шие и необрезани серци и ушесы, вы есте всегда Духу Светому противилися: яко отци ваши, також и вы.
Каго з прарокаў не пераследавалі айцы вашыя? Яны забілі тых, хто прадказваў прыйсце Справядлівага, здраднікамі і забойцамі якога цяпер сталіся вы,
Кого от пророкъ не изъгнаша отци ваши? и убиша превозвестивших пришестьвие Пра вед наго, Емуже вы ныне предатели бысте и убійце,
якія атрымалі Закон праз пасрэдніцтва анёлаў, але не захоўвалі яго».
иже приясте законъ повелениемъ ангелскимъ и не со блю досте».
Калі яны слухалі гэта, запалалі гневам у сэрцах сваіх і скрыгаталі на яго зубамі.
Слышавши же сия, распыхахуся сердци своими и скре жетаху зубы на нь.
Стэфан жа, напоўнены Духам Святым, паглядзеў на неба і ўбачыў славу Божую і Езуса, які стаяў праваруч Бога,
Стефан же, сый исполнен Духа Свята, возрев на небо, виде славу Божию и Ісуса, стояща одесную Бога,
і сказаў: «Вось бачу нябёсы раскрытыя і Сына Чалавечага, які стаіць праваруч Бога».
и рече: «Се, вижу небеса отверста и Сына Человеча, стояща одесную Бога».
Але яны, закрычаўшы моцным голасам, заткнулі вушы свае і кінуліся на яго ўсе разам.
Во зопивше же гласомъ велиемъ, за ты каху уши свое и нападоша единомыслено на нь.
Вывеўшы за горад, пачалі каменаваць. А сведкі паклалі адзежу сваю каля ног юнака, якога звалі Саўл.
И выведши и вне града, камениемъ побиваху. и сведетели, снемши ис себе ризы своя, положиша при ногу юноша, нарицаемаго Савла,
І каменавалі Стэфана, які маліўся, кажучы: «Пане Езу, прымі мой дух».
и камениемъ убивахуp Стефана, молящася и глаголюща: «Господи Ісусе! Пріими духъ мой».
Упаўшы на калені, ён усклікнуў моцным голасам: «Пане, не лічы ім граху гэтага». Сказаўшы гэта, памёр.
И приклонивъ колени, възопи гласомъ великимъ: «Господи! не постави имъ греха сего». и сия рекъ, успе.
