Дзеі 7 разьдзел

 

 

Тады першасвятар спытаўся: «Ці гэта так?»

 

I skazaŭ archiświatar: Ci heta tak majecca?

І Стэфан адказаў: «Браты і айцы, паслухайце. Бог славы аб’явіўся айцу нашаму Абрагаму, калі ён быў у Месапатаміі, перш чым пасяліўся ў Харане.

 

Jon skazaŭ: Mužy braty i ajcy, słuchajcie. Boh sławy źjawiŭsia ajcu našamu Abrahamu, kali jon byŭ u Mezopotamii, pierš čym pasialiŭsia ŭ Haranie,

І сказаў яму: “Выйдзі з зямлі сваёй, ад сваякоў сваіх і пайдзі ў зямлю, якую Я пакажу табе”.

 

i skazaŭ da jaho: Wyjdzi z ziamli twajej i z radni twajej, , i idzi ŭ ziamlu, jakuju ja pakažu tabie (Hien. 12, 1).

Тады ён выйшаў з халдэйскай зямлі і пасяліўся ў Харане. Адтуль, пасля смерці ягонага бацькі, Бог перасяліў яго на тую зямлю, дзе вы цяпер жывяце.

 

Tady wyjšaŭ z ziamli Chaldejskaj i žyŭ u Haranie. I stul, potym jak pamior jahony baćka, pieranios jaho ŭ hetuju ziamlu, u katoraj wy ciapier žywiecio.

Ён не даў яму там спадчыны нават на крок, але абяцаў даць яе ва ўладанне яму і ягоным нашчадкам, хоць у яго яшчэ не было дзіцяці.

 

I nia daŭ jamu ŭ jej spadčyny ani na krok nahi, ale abiacaŭsia dać jamu jaje ŭ uładańnie i patomstwu jahonamu paśla jaho, choć jon nia mieŭ syna.

Бог сказаў яму, што нашчадкі яго будуць прышлымі на чужой зямлі, што будуць нявольнікамі і прыгнятаць іх будуць чатырыста гадоў.

 

I hawaryŭ jamu Boh, što patomstwa jahonaje budzie pryšłym u čužoj ziamli, i paddaduć ich u niawolu, i buduć drenna z imi abchodzicca praz čatyrysta hadoŭ.

Але Бог сказаў: “Я буду судзіць народ, якому яны будуць служыць, а потым яны выйдуць і будуць служыць мне на гэтым месцы”.

 

A narod, katoramu jany buduć słužyć, ja budu sudzić, skazaŭ Pan; a paśla hetaha jany wyjduć i buduć słužyć mnie na hetym miescy.

І заключыў з ім запавет абразання. Так ён стаў бацькам Ісаака і абрэзаў яго на восьмы дзень. Ад Ісаака ж нарадзіўся Якуб, і ад Якуба — дванаццаць патрыярхаў.

 

I daŭ jamu ŭmowu abrazańnia. I tak radziŭ Izaaka, i abrezaŭ jaho na wośmy dzień, a Izaak Jakuba, a Jakub dwanaccać patryjarchaŭ.

А патрыярхі праз зайздрасць прадалі Юзафа ў Егіпет, але Бог быў з ім

 

A patryjarchi zawidujučy, pradali Jakuba ŭ Ehipiet. I Boh byŭ z im,

і вызваліў яго ад усякага ўціску, адарыў яго ласкай і мудрасцю ў вачах фараона, караля егіпецкага, і паставіў яго кіраўніком над Егіптам і над усім яго домам.

 

i wyrwaŭ jaho z usich uciśnieńniaŭ jahonych; i daŭ jamu łasku i mudraść prad wačami faraona, karala ehipskaha; i pastawiŭ jaho načalnikam nad Ehiptam i nad usim domam swaim.

Тады прыйшоў голад на ўвесь Егіпет і Канаан і вялікая бяда, і не знаходзілі айцы нашы ежы.

 

I pryjšoŭ hoład na ŭwieś Ehipiet i Chanaan i wialikaje ŭciśnieńnie i nie znachodzili ježy ajcy našyja.

Калі ж Якуб пачуў, што ў Егіпце ёсць збожжа, паслаў туды айцоў нашых першы раз.

 

Kali-ž pačuŭ Jakub, što jość zbožža ŭ Ehipcie, pasłaŭ ajcoŭ našych pieršy raz.

А на другі раз Юзаф адкрыўся сваім братам, і фараон даведаўся пра ягоны род.

 

A za druhim razam paznany byŭ Jazep bratami swaimi i wyjaŭleny faraonu rod jahony.

Пасля Юзаф паслаў паклікаць свайго бацьку Якуба і ўсю сваю сям’ю, што налічвала семдзесят пяць асобаў.

 

Jazep-ža, pasłaŭšy, paklikaŭ Jakuba, baćku swajho i ŭsiu radniu swaju, siemdziesiat piać duš.

Якуб прыйшоў у Егіпет і памёр сам і айцы нашы.

 

I pierajšoŭ Jakub u Ehipiet. I pamior jon i ajcy našy,

Перанеслі іх у Сіхем і паклалі ў грабніцу, якую Абрагам купіў за цану срэбра ў сыноў Эмора ў Сіхеме.

 

i pieraniesieny jany ŭ Sychiem i pałožany ŭ hrobie, jaki kupiŭ Abraham za canu sierabra ŭ synoŭ Hemora, Sychiemawaha syna.

Паводле таго, як набліжаўся час абяцання, якое Бог даў Абрагаму, разрастаўся і памнажаўся народ у Егіпце,

 

Kali-ž prybližyŭsia čas abiacańnia, jakoje wykazaŭ Boh Abrahamu, uzros narod i razmnožyŭsia ŭ Ehipcie, katory nia znaŭ Jazepa,

пакуль не паўстаў новы кароль Егіпта, які не ведаў Юзафа.

 

pakul nie nastaŭ inšy karol u Ehipcie, katory nia znaŭ Jazepa.

Ён, хітруючы супраць нашага народу, крыўдзіў айцоў нашых, прымушаючы іх кідаць сваіх немаўлят, каб яны не выжывалі.

 

Hety, chitra wystupajučy prociŭ našaha narodu, pryciskaŭ ajcoŭ našych, kab wykidali swaich dziaciej, kab jany nia žyli.

У гэты час нарадзіўся Майсей, і ён быў любы Богу. Тры месяцы яго кармілі ў доме бацькі.

 

U tym-ža časie radziŭsia Majsiej i byŭ jon miły Bohu. Praz try miesiacy byŭ jon hadawany ŭ domie baćki swajho,

А калі яго кінулі, дачка фараона ўзяла яго і выхавала яго сабе, як сына.

 

a kali byŭ wykinuty, uziała jaho dačka faraona i wyhadawała jaho sabie za syna.

Майсея навучылі ўсёй егіпецкай мудрасці, і быў ён магутны ў словах і ўчынках.

 

I byŭ Majsiej nawučany ŭsiej mudraści ehipskiej i byŭ mahutny ŭ sławach i ŭ čynach swaich.

Калі споўнілася яму сорак гадоў, ён вырашыў наведаць сваіх братоў, сыноў Ізраэля.

 

Kali-ž spoŭniłasia jamu sorak hadoŭ wieku, pryjšło jamu ŭ serca adwiedać bratoŭ swaich, synoŭ Izraila.

Убачыўшы, як адзін з іх зазнае крыўду, заступіўся і адпомсціў за пакрыўджанага, забіўшы егіпцяніна.

 

I kali ŭbačyŭ adnaho cierpiačaha kryŭdu, zastupiŭsia za jaho i pamściŭsia za pakryŭdžanaha, zabiŭšy ehipcianina.

Ён думаў, што яго браты зразумеюць, што Бог дае ім вызваленне ягонай рукою, але яны не зразумелі.

 

Dumaŭ-ža jon, što braty zrazumiejuć, što Boh jahonaj rukoj dajeć im wybaŭleńnie; ale jany nie zrazumieli.

На наступны дзень, калі яны біліся між сабою, ён з’явіўся перад імі ды схіляў іх да міру, кажучы: “Мужы, вы ж браты, навошта крыўдзіце адзін аднаго?”

 

A na druhi dzień źjawiŭsia, kali jany wadzilisia i hadziŭ ich u supakoju kažučy: Mužy, wy-ž braty, našto wy adzin druhoha kryŭdzicie?

Але той, што крыўдзіў бліжняга, адштурхнуў яго са словамі: “Хто паставіў цябе правадыром і суддзёю над намі?

 

Ale toj, katory rabiŭ kryŭdu bližniamu, adpichnuŭ jaho, kažučy: Chto pastawiŭ ciabie za načalnika i sudździu nad nami?

Ці ты хочаш забіць мяне, як учора забіў егіпцяніна?”

 

Ci chočaš zabić mianie, tak jak učora zabiŭ ehipcianina?

Ад гэтых слоў Майсей уцёк і стаў чужынцам у зямлі Мадыям, дзе ад яго нарадзіліся два сыны.

 

I ŭciok Majsiej na hetaje słowa i staŭsia pasialencam u Madyjanskaj ziamli, dzie radziŭ dwuch synoŭ.

Калі прайшло сорак гадоў, у пустыні ля гары Сінай яму з’явіўся анёл Пана ў палаючым кусце.

 

Kali-ž minuła sorak hadoŭ, źjawiŭsia jamu ŭ pustyni Synajskaj hary Anieł u połymi haručaha kusta.

Убачыўшы гэта, Майсей здзівіўся, а калі падышоў прыгледзецца, прагучаў голас Пана:

 

Majsiej-ža, ubačyŭšy, dziwiŭsia z bačanaha. I kali jon padychodziŭ, kab pahladzieć, staŭsia da jaho hołas Panski, kažučy:

“Я — Бог айцоў тваіх, Бог Абрагама, Ісаака і Якуба”. Майсей затрымцеў і не адважваўся паглядзець.

 

Ja jość Boh ajcoŭ twaich, Boh Abrahama, Boh Izaaka i Boh Jakuba. I zadryžaŭšy Majsiej, nie adwažwaŭsia hladzieć.

І Пан сказаў яму: “Здымі сандалі з ног тваіх, бо месца, на якім стаіш, — гэта святая зямля.

 

Pan-ža skazaŭ jamu: Zzuj abutak noh twaich, bo miesca, na katorym staiš, jość ziamla świataja.

Я ўбачыў прыгнёт майго народу ў Егіпце і пачуў іх стогн, таму зышоў, каб вызваліць іх. А цяпер падыдзі, Я пашлю цябе ў Егіпет”.

 

Ja widziačy widzieŭ uciśnieńnie narodu majho, što jość u Ehipcie, i pačuŭ stahanańnie ich, i zyjšoŭ wyzwalić ich. A ciapier chadzi i pašlu ciabie ŭ Ehipiet.

Таго Майсея, якога яны адкінулі, сказаўшы: “Хто паставіў цябе правадыром і суддзёю?” — Бог паслаў як правадыра і вызваліцеля праз руку анёла, які з’явіўся яму ў кусце.

 

Hetaha Majsieja, jakoha jany adraklisia, kažučy: "Chto ciabie pastawiŭ za načalnika i sudździu", hetaha Boh pasłaŭ za načalnika i wybaŭcu, z rukoju Anieła, katory jamu źjawiŭsia ŭ kuście.

Гэта ён вывеў іх, робячы цуды і знакі ў егіпецкай зямлі, на Чырвоным моры і на пустыні сорак гадоў.

 

Hety ich wywieŭ, učyniŭšy cudy i znaki ŭ ziamli Ehipskaj i ŭ Čyrwonym mory i ŭ pustyni praz sorak hadoŭ.

Гэта той Майсей, які сказаў сынам Ізраэля: “Бог пашле вам прарока, падобнага да мяне, з ліку вашых братоў”.

 

Heta Majsiej, katory skazaŭ synom Izraila: Praroka padymie wam Boh z bratoŭ wašych, tak jak mianie, jaho budziecie słuchać (Dt. 18, 15).

Гэта той, хто быў на сходзе ў пустыні разам з анёлам, які гаварыў з ім на гары Сінай, быў з айцамі нашымі і прыняў жывыя словы, каб перадаць іх нам.

 

Heta jon, katory byŭ na sabrańni ŭ pustyni z Aniełam, jaki hawaryŭ jamu na hare Synaj i z ajcami našymi; katory atrymaŭ słowy žyćcia, kab dać nam.

Гэта яго не хацелі слухацца айцы нашыя, таму адкінулі яго і звярнулі сэрцы свае да Егіпта,

 

Katoraha nie chacieli słuchacca ajcy našyja, ale adkinuli i adwiarnulisia sercam swaim da Ehiptu,

кажучы Аарону: “Зрабі нам багоў, якія б ішлі перад намі, бо мы не ведаем, што сталася з тым Майсеем, які вывеў нас з егіпецкай зямлі”.

 

kažučy da Aarona: Zrabi nam bahoŭ, jakija-b išli pierad nami, bo Majsiej hety, katory nas wywieŭ z ziamli Ehipskaj, my nia wiedajem, što z im stałasia.

Яны зрабілі ў тыя дні цяльца, прыносілі ахвяры ідалу і радаваліся справе сваіх рук.

 

I zrabili ŭ tyja dni cialo, i achwiarawali bałwanu achwiaru, i ciešylisia z učynkaŭ ruk swaich.

Тады Бог адвярнуўся ад іх і аддаў іх, каб служылі яны войску нябеснаму, як напісана ў кнізе Прарокаў: “Дом Ізраэля, ці прыносілі вы Мне забітую жывёлу і ахвярына пустыні сорак гадоў?

 

I adwiarnuŭsia Boh i addaŭ ich słužyć wojsku niabiesnamu, jak jość napisana ŭ knizie prarokaŭ (Amos 5, 25-27): "Ci wy achwiarawali mnie achwiary i žertwy praz sorak hadoŭ u pustyni, domie Izrailaŭ?

Вы ўзнялі намёт Молахаі зорку бога вашага Рэфана,выявы, якія вы зрабілі, каб пакланяцца ім.Праз гэта Я перасялю вас за Бабілён”.

 

I wy pryniali pałatku Mołocha i zorku boha wašaha Remfana, fihury, katoryja wy ŭčynili, kab im kłaniacca. I pieraniasu was za Babiłon".

У нашых айцоў была ў пустыні скінія сведчання, як пажадаў той, хто загадаў Майсею зрабіць яе паводле ўзору, які ўбачыў.

 

Pałatka paświedčańnia była z ajcami našymi ŭ pustyni, jak zahadaŭ im Boh, haworačy da Majsieja, kab zrabiŭ jaje pawodle formy, jakuju bačyŭ.

І нашыя айцы, атрымаўшы яе, з Езусам Навіным прынеслі яе ва ўладанні язычнікаў, якіх Бог прагнаў ад аблічча айцоў нашых аж да дзён Давіда,

 

Jaje pryniaŭšy ajcy našyja i ŭwiali ŭ Jozuem u dziržawu pahanaŭ, katorych prahnaŭ Boh ad wobliku ajcoŭ našych, až da dzion Dawida.

які знайшоў ласку ў вачах Бога і папрасіў знайсці жыллё для дому Якуба.

 

Jon znajšoŭ łasku ŭ Boha, i prasiŭ, kab znajści pałatku Bohu Jakuba.

Саламон жа пабудаваў Яму дом.

 

Sałamon-ža zbudawaŭ jamu dom.

Аднак Найвышэйшы не жыве ў тым, што зроблена рукамі, як гаворыць прарок:

 

Ale Najwyšejšy nia ŭ tworanych rukami žywie, jak kaža prarok (Iz. 66, 1-2):

“Неба — Мой трон,а зямля — падножжа Маіх ног.Які ж дом пабудуеце для Мяне, — кажа Пан, —або якое месца адпачынку Майго?

 

"Nieba dla mianie pasad, a ziamla padnožža noh maich. Jaki dom wy dla mianie zbudujecie, kaža Pan, abo jakoje mnsca majho spačynku?

Ці ж не Мая рука стварыла ўсё гэта?”

 

Ci-ž nie maja ruka ŭčyniła ŭsio hetaje?"

Вы з цвёрдым каркам, з неабрэзаным сэрцам і вушамі, вы заўсёды працівіліся Духу Святому; як айцы вашыя, так і вы.

 

Wy ćwiordaha karku i nieabrezanych sercaŭ i wušej, wy zaŭsiody praciwiciosia Duchu światomu; jak ajcy wašyja, tak i wy.

Каго з прарокаў не пераследавалі айцы вашыя? Яны забілі тых, хто прадказваў прыйсце Справядлівага, здраднікамі і забойцамі якога цяпер сталіся вы,

 

Katoraha z prarokaŭ nie praśledawali ajcy wašyja? I zabyli tych, katoryja pradwiaščali prychod Sprawiadliwaha, jakoha wy ciapier byli zdradnikami i zabojcami;

якія атрымалі Закон праз пасрэдніцтва анёлаў, але не захоўвалі яго».

 

wy, katoryja atrymali zakon pry rasparadku aniełaŭ, i nie bierahli.

Калі яны слухалі гэта, запалалі гневам у сэрцах сваіх і скрыгаталі на яго зубамі.

 

Słuchajučy-ž hetaha, nadrywalisia sercy ich i skryhatali na jaho zubami.

Стэфан жа, напоўнены Духам Святым, паглядзеў на неба і ўбачыў славу Божую і Езуса, які стаяў праваруч Бога,

 

A jon, budučy poŭny Ducha światoha, uhladajučysia ŭ nieba, ubačyŭ sławu Božuju i Jezusa, stajačaha prawaruč Boha. I skazaŭ: Woś baču nieba adčynienaje i Syna čaławiečaha, stajačaha prawaruč Boha.

і сказаў: «Вось бачу нябёсы раскрытыя і Сына Чалавечага, які стаіць праваруч Бога».

 

Jany-ž, zakryčaŭšy wialikim hołasam, zatknuli swaje wušy i adnadušna kinulisia na jaho.

Але яны, закрычаўшы моцным голасам, заткнулі вушы свае і кінуліся на яго ўсе разам.

 

I wykinuŭšy jaho za horad, kamianawali, a świedki pałažyli swajo adzieńnie kala noh dziaciuka, katory nazywaŭsia Šawał.

Вывеўшы за горад, пачалі каменаваць. А сведкі паклалі адзежу сваю каля ног юнака, якога звалі Саўл.

 

I kamianawali Ściapana, usklikajučaha i kažučaha: Panie Jezu, pryjmi ducha majho!

І каменавалі Стэфана, які маліўся, кажучы: «Пане Езу, прымі мой дух».

 

A staŭšy na kaleni, zakryčaŭ wialikim hołasam, kažučy: Panie, nie paličy im hetaha hrachu. I skazaŭšy hetaje, zasnuŭ u Panu. Šawał-ža byŭ zhodny na jahonu śmierć.

Упаўшы на калені, ён усклікнуў моцным голасам: «Пане, не лічы ім граху гэтага». Сказаўшы гэта, памёр.