Дзеі 7 разьдзел

 

 

І першасвятар спытаўся: Ці так гэта?

 

I skazaŭ archiświatar: Ci heta tak majecca?

І ён сказаў: Мужы браты і бацькі, паслухайце! Бог славы з’явіўся нашаму бацьку Аўрааму, калі той быў у Месапатаміі, перш чым ён пасяліўся ў Харане,

 

Jon skazaŭ: Mužy braty i ajcy, słuchajcie. Boh sławy źjawiŭsia ajcu našamu Abrahamu, kali jon byŭ u Mezopotamii, pierš čym pasialiŭsia ŭ Haranie,

і сказаў яму: «Выйдзі з тваёй зямлі і [з] тваёй радні і пайдзі ў зямлю, якую Я табе пакажу».

 

i skazaŭ da jaho: Wyjdzi z ziamli twajej i z radni twajej, , i idzi ŭ ziamlu, jakuju ja pakažu tabie (Hien. 12, 1).

Тады, выйшаўшы з халдзейскай зямлі, ён пасяліўся ў Харане. І адтуль, пасля таго як памёр яго бацька, Бог перасяліў яго ў гэтую зямлю, у якой вы цяпер жывяце,

 

Tady wyjšaŭ z ziamli Chaldejskaj i žyŭ u Haranie. I stul, potym jak pamior jahony baćka, pieranios jaho ŭ hetuju ziamlu, u katoraj wy ciapier žywiecio.

ды не даў яму спадчыны ў ёй ні на след нагі, але абяцаў даць яе ў валоданне яму і яго патомству пасля яго, хоць у яго яшчэ не было дзіцяці.

 

I nia daŭ jamu ŭ jej spadčyny ani na krok nahi, ale abiacaŭsia dać jamu jaje ŭ uładańnie i patomstwu jahonamu paśla jaho, choć jon nia mieŭ syna.

І сказаў так Бог, што яго нашчадкі будуць пасяленцамі ў чужой зямлі і іх зняволяць у рабства і будуць гнясці чатырыста гадоў.

 

I hawaryŭ jamu Boh, što patomstwa jahonaje budzie pryšłym u čužoj ziamli, i paddaduć ich u niawolu, i buduć drenna z imi abchodzicca praz čatyrysta hadoŭ.

«Але народ, якому яны будуць служыць рабамі, Я буду судзіць, — сказаў Бог, — і пасля гэтага яны выйдуць і будуць служыць Мне на гэтым месцы».

 

A narod, katoramu jany buduć słužyć, ja budu sudzić, skazaŭ Pan; a paśla hetaha jany wyjduć i buduć słužyć mnie na hetym miescy.

І Ён даў яму запавет абразання; і гэтак ад Аўраама нарадзіўся Ісаак, і на восьмы дзень ён абрэзаў яго; а ад Ісаака — Іякаў, а ад Іякава — дванаццаць патрыярхаў.

 

I daŭ jamu ŭmowu abrazańnia. I tak radziŭ Izaaka, i abrezaŭ jaho na wośmy dzień, a Izaak Jakuba, a Jakub dwanaccać patryjarchaŭ.

І патрыярхі, пазайздросціўшы Іосіфу, прадалі яго ў Егіпет. Але Бог быў з ім,

 

A patryjarchi zawidujučy, pradali Jakuba ŭ Ehipiet. I Boh byŭ z im,

і выбавіў яго ад усіх бедаў і даў яму ласку і мудрасць перад фараонам, царом Егіпта, і той паставіў яго начальнікам над Егіптам і [над] усім сваім домам.

 

i wyrwaŭ jaho z usich uciśnieńniaŭ jahonych; i daŭ jamu łasku i mudraść prad wačami faraona, karala ehipskaha; i pastawiŭ jaho načalnikam nad Ehiptam i nad usim domam swaim.

І прыйшоў голад на ўвесь Егіпет і Ханаан і вялікая бяда, і нашы бацькі не знаходзілі, чым пракарміцца.

 

I pryjšoŭ hoład na ŭwieś Ehipiet i Chanaan i wialikaje ŭciśnieńnie i nie znachodzili ježy ajcy našyja.

Але Іякаў, пачуўшы, што ў Егіпце ёсць збожжа, паслаў туды нашых бацькоў першы раз.

 

Kali-ž pačuŭ Jakub, što jość zbožža ŭ Ehipcie, pasłaŭ ajcoŭ našych pieršy raz.

А другім разам Іосіф адкрыўся сваім братам, і Іосіфаў род стаў вядомы фараону.

 

A za druhim razam paznany byŭ Jazep bratami swaimi i wyjaŭleny faraonu rod jahony.

І Іосіф, паслаўшы, паклікаў свайго бацьку Іякава і ўсю [сваю] радню — семдзесят пяць душ.

 

Jazep-ža, pasłaŭšy, paklikaŭ Jakuba, baćku swajho i ŭsiu radniu swaju, siemdziesiat piać duš.

І Іякаў зышоў у Егіпет; і памёр ён сам і нашы бацькі,

 

I pierajšoŭ Jakub u Ehipiet. I pamior jon i ajcy našy,

і іх перанеслі ў Сіхем і паклалі ў магільні, якую Аўраам купіў, заплаціўшы серабром, у сыноў Гэмора ў Сіхеме21.

 

i pieraniesieny jany ŭ Sychiem i pałožany ŭ hrobie, jaki kupiŭ Abraham za canu sierabra ŭ synoŭ Hemora, Sychiemawaha syna.

І як набліжаўся час абяцання, якое Бог [з клятваю] даў Аўрааму, народ рос і памнажаўся ў Егіпце,

 

Kali-ž prybližyŭsia čas abiacańnia, jakoje wykazaŭ Boh Abrahamu, uzros narod i razmnožyŭsia ŭ Ehipcie, katory nia znaŭ Jazepa,

пакуль не ўстаў [над Егіптам] іншы цар, які не ведаў Іосіфа.

 

pakul nie nastaŭ inšy karol u Ehipcie, katory nia znaŭ Jazepa.

Ён хітраваў супроць нашага роду і чыніў ліхое [нашым] бацькам, так каб яны выкідвалі сваіх немаўлят, каб тыя не заставаліся ў жывых.

 

Hety, chitra wystupajučy prociŭ našaha narodu, pryciskaŭ ajcoŭ našych, kab wykidali swaich dziaciej, kab jany nia žyli.

У гэты час нарадзіўся Маісей, і ён быў прыгожы22 для Бога; яго тры месяцы гадавалі ў бацькавым доме,

 

U tym-ža časie radziŭsia Majsiej i byŭ jon miły Bohu. Praz try miesiacy byŭ jon hadawany ŭ domie baćki swajho,

а калі яго кінулі, яго падабрала фараонава дачка і выгадавала яго сабе за сына.

 

a kali byŭ wykinuty, uziała jaho dačka faraona i wyhadawała jaho sabie za syna.

І Маісей быў навучаны ўсёй егіпецкай мудрасці, быў жа ён моцны ў сваіх словах і ўчынках.

 

I byŭ Majsiej nawučany ŭsiej mudraści ehipskiej i byŭ mahutny ŭ sławach i ŭ čynach swaich.

А калі яму споўнілася сорак гадоў, прыйшло яму на сэрца адведаць сваіх братоў, сыноў Ізраілевых.

 

Kali-ž spoŭniłasia jamu sorak hadoŭ wieku, pryjšło jamu ŭ serca adwiedać bratoŭ swaich, synoŭ Izraila.

І ён, убачыўшы, што аднаго з іх крыўдзяць, абараніў таго і адпомсціў за пакрыўджанага, забіўшы егіпцяніна.

 

I kali ŭbačyŭ adnaho cierpiačaha kryŭdu, zastupiŭsia za jaho i pamściŭsia za pakryŭdžanaha, zabiŭšy ehipcianina.

І ён думаў, што яго браты разумеюць, што Бог яго рукою дае ім выратаванне; але яны не зразумелі.

 

Dumaŭ-ža jon, što braty zrazumiejuć, što Boh jahonaj rukoj dajeć im wybaŭleńnie; ale jany nie zrazumieli.

І на другі дзень ён з’явіўся між іх, калі яны біліся, і схіляў іх да згоды, кажучы: Мужы, вы браты; чаму крыўдзіце адзін аднаго?

 

A na druhi dzień źjawiŭsia, kali jany wadzilisia i hadziŭ ich u supakoju kažučy: Mužy, wy-ž braty, našto wy adzin druhoha kryŭdzicie?

Але той, што крыўдзіў блізкага, адштурхнуў яго і сказаў: «Хто паставіў цябе начальнікам і суддзёю над намі?

 

Ale toj, katory rabiŭ kryŭdu bližniamu, adpichnuŭ jaho, kažučy: Chto pastawiŭ ciabie za načalnika i sudździu nad nami?

Ці не хочаш ты забіць мяне гэтак жа, як учора забіў егіпцяніна?»

 

Ci chočaš zabić mianie, tak jak učora zabiŭ ehipcianina?

І Маісей уцёк пры гэтым слове і зрабіўся прышэльцам у мадыямскай зямлі, дзе ў яго нарадзілася два сыны.

 

I ŭciok Majsiej na hetaje słowa i staŭsia pasialencam u Madyjanskaj ziamli, dzie radziŭ dwuch synoŭ.

І калі мінула сорак гадоў, з’явіўся яму ў пустэльні гары Сінай Анёл [Гасподні] ў полымі агню калючага куста.

 

Kali-ž minuła sorak hadoŭ, źjawiŭsia jamu ŭ pustyni Synajskaj hary Anieł u połymi haručaha kusta.

І Маісей, убачыўшы, здзівіўся з’явенню, а калі ён падходзіў, каб разгледзець, пачуўся голас Госпада [да яго]:

 

Majsiej-ža, ubačyŭšy, dziwiŭsia z bačanaha. I kali jon padychodziŭ, kab pahladzieć, staŭsia da jaho hołas Panski, kažučy:

«Я Бог тваіх бацькоў, Бог Аўраама, [і Бог] Ісаака, і [Бог] Іякава». І Маісей, задрыжаўшы, не адважыўся паглядзець.

 

Ja jość Boh ajcoŭ twaich, Boh Abrahama, Boh Izaaka i Boh Jakuba. I zadryžaŭšy Majsiej, nie adwažwaŭsia hladzieć.

І Госпад сказаў яму: «Здымі сандалі з тваіх ног, бо месца, на якім ты стаіш, — святая зямля.

 

Pan-ža skazaŭ jamu: Zzuj abutak noh twaich, bo miesca, na katorym staiš, jość ziamla świataja.

Я сапраўды23 ўбачыў уціск Майго народа, што ў Егіпце, і стогн іх пачуў, і зышоў, каб выбавіць іх; а цяпер ідзі, сюды, Я пашлю цябе ў Егіпет».

 

Ja widziačy widzieŭ uciśnieńnie narodu majho, što jość u Ehipcie, i pačuŭ stahanańnie ich, i zyjšoŭ wyzwalić ich. A ciapier chadzi i pašlu ciabie ŭ Ehipiet.

Гэтага Маісея, ад якога яны адцураліся, сказаўшы: «Хто цябе паставіў начальнікам і суддзёю?» — гэтага Бог [і] начальнікам і збаўцам паслаў праз Анёла, што з’явіўся яму ў калючым кусце.

 

Hetaha Majsieja, jakoha jany adraklisia, kažučy: "Chto ciabie pastawiŭ za načalnika i sudździu", hetaha Boh pasłaŭ za načalnika i wybaŭcu, z rukoju Anieła, katory jamu źjawiŭsia ŭ kuście.

Гэты чалавек вывеў іх, творачы цуды і знакі ў егіпецкай зямлі, у Чырвоным моры і ў пустэльні сорак гадоў.

 

Hety ich wywieŭ, učyniŭšy cudy i znaki ŭ ziamli Ehipskaj i ŭ Čyrwonym mory i ŭ pustyni praz sorak hadoŭ.

Гэта той Маісей, які сказаў Ізраілевым сынам: «Прарока паставіць вам Бог24 з вашых братоў, як мяне, [Яго слухайце]».

 

Heta Majsiej, katory skazaŭ synom Izraila: Praroka padymie wam Boh z bratoŭ wašych, tak jak mianie, jaho budziecie słuchać (Dt. 18, 15).

Гэта той, хто быў у пустэльні ў супольнасці з Анёлам, які казаў яму на гары Сінай, і з нашымі бацькамі і які прыняў жывыя словы, каб даць нам,

 

Heta jon, katory byŭ na sabrańni ŭ pustyni z Aniełam, jaki hawaryŭ jamu na hare Synaj i z ajcami našymi; katory atrymaŭ słowy žyćcia, kab dać nam.

якога не захацелі слухацца нашы бацькі, а адштурхнулі яго і павярнуліся ў сваіх сэрцах да Егіпта,

 

Katoraha nie chacieli słuchacca ajcy našyja, ale adkinuli i adwiarnulisia sercam swaim da Ehiptu,

сказаўшы Аарону: «Зрабі нам багоў, якія пойдуць перад намі; бо з гэтым Маісеем, які вывеў нас з егіпецкай зямлі, — мы не ведаем, што з ім здарылася».

 

kažučy da Aarona: Zrabi nam bahoŭ, jakija-b išli pierad nami, bo Majsiej hety, katory nas wywieŭ z ziamli Ehipskaj, my nia wiedajem, što z im stałasia.

І яны зрабілі цяльца ў тыя дні і прынеслі ахвяру ідалу і радаваліся працы сваіх рук.

 

I zrabili ŭ tyja dni cialo, i achwiarawali bałwanu achwiaru, i ciešylisia z učynkaŭ ruk swaich.

Але Бог адвярнуўся і аддаў іх служыць нябеснаму войску, як і напісана ў кнізе прарокаў: «Ці заколатае і ахвяры вы прыносілі Мне сорак гадоў у пустэльні, доме Ізраілеў?

 

I adwiarnuŭsia Boh i addaŭ ich słužyć wojsku niabiesnamu, jak jość napisana ŭ knizie prarokaŭ (Amos 5, 25-27): "Ci wy achwiarawali mnie achwiary i žertwy praz sorak hadoŭ u pustyni, domie Izrailaŭ?

І вы ўзялі скінію Молахаву і зорку [вашага] бога Райфана25 — выявы, якія вы зрабілі, каб пакланяцца ім, і я перасялю вас за Вавілон».

 

I wy pryniali pałatku Mołocha i zorku boha wašaha Remfana, fihury, katoryja wy ŭčynili, kab im kłaniacca. I pieraniasu was za Babiłon".

Скінія сведчання была ў нашых бацькоў у пустэльні, як распарадзіўся Той, Хто казаў Маісею, каб зрабіў яе паводле ўзору, які ён убачыў;

 

Pałatka paświedčańnia była z ajcami našymi ŭ pustyni, jak zahadaŭ im Boh, haworačy da Majsieja, kab zrabiŭ jaje pawodle formy, jakuju bačyŭ.

яе і ўнеслі, атрымаўшы, нашы бацькі з Ісусам Навіным пры авалоданні зямлі народаў, якіх Бог выганяў ад аблічча нашых бацькоў да дзён Давіда,

 

Jaje pryniaŭšy ajcy našyja i ŭwiali ŭ Jozuem u dziržawu pahanaŭ, katorych prahnaŭ Boh ad wobliku ajcoŭ našych, až da dzion Dawida.

які знайшоў ласку перад Богам і прасіў знайсці жыллё Богу Іякава.

 

Jon znajšoŭ łasku ŭ Boha, i prasiŭ, kab znajści pałatku Bohu Jakuba.

Саламон жа пабудаваў Яму дом.

 

Sałamon-ža zbudawaŭ jamu dom.

Але Усявышні жыве не ў рукатворным26, як кажа прарок:

 

Ale Najwyšejšy nia ŭ tworanych rukami žywie, jak kaža prarok (Iz. 66, 1-2):

«Неба мне трон, а зямля — падножжа Маіх ног; які дом збудуеце Мне, — кажа Госпад, — або якое месца Майго адпачынку?

 

"Nieba dla mianie pasad, a ziamla padnožža noh maich. Jaki dom wy dla mianie zbudujecie, kaža Pan, abo jakoje mnsca majho spačynku?

Хіба не Мая рука стварыла ўсё гэта?»

 

Ci-ž nie maja ruka ŭčyniła ŭsio hetaje?"

Жорсткашыйныя і неабрэзаныя сэрцамі27 і вушамі, вы заўсёды працівіцеся Святому Духу, як вашы бацькі, так і вы.

 

Wy ćwiordaha karku i nieabrezanych sercaŭ i wušej, wy zaŭsiody praciwiciosia Duchu światomu; jak ajcy wašyja, tak i wy.

Каго з прарокаў не гналі вашы бацькі? І яны забілі тых, хто загадзя абвяшчаў аб прышэсці Праведніка, здраднікамі і забойцамі Якога цяпер зрабіліся вы,

 

Katoraha z prarokaŭ nie praśledawali ajcy wašyja? I zabyli tych, katoryja pradwiaščali prychod Sprawiadliwaha, jakoha wy ciapier byli zdradnikami i zabojcami;

якія атрымалі закон у распараджэннях Анёлаў і не захавалі яго.

 

wy, katoryja atrymali zakon pry rasparadku aniełaŭ, i nie bierahli.

І, калі яны чулі гэта, сэрцы ў іх раз’ятрываліся, і яны скрыгаталі на яго зубамі.

 

Słuchajučy-ž hetaha, nadrywalisia sercy ich i skryhatali na jaho zubami.

А ён, поўны Святога Духа, угледзеўшыся ў неба, убачыў славу Божую і Ісуса, які стаяў праваруч Бога;

 

A jon, budučy poŭny Ducha światoha, uhladajučysia ŭ nieba, ubačyŭ sławu Božuju i Jezusa, stajačaha prawaruč Boha. I skazaŭ: Woś baču nieba adčynienaje i Syna čaławiečaha, stajačaha prawaruč Boha.

і ён сказаў: Вось бачу я адчыненыя нябёсы і Сына Чалавечага, што стаіць праваруч Бога.

 

Jany-ž, zakryčaŭšy wialikim hołasam, zatknuli swaje wušy i adnadušna kinulisia na jaho.

А яны, закрычаўшы гучным голасам, заткнулі вушы свае і аднадушна кінуліся на яго

 

I wykinuŭšy jaho za horad, kamianawali, a świedki pałažyli swajo adzieńnie kala noh dziaciuka, katory nazywaŭsia Šawał.

і, выгнаўшы з горада, яны пачалі яго каменаваць. А сведкі склалі сваё адзенне ў нагах юнака, якога звалі Саўлам,

 

I kamianawali Ściapana, usklikajučaha i kažučaha: Panie Jezu, pryjmi ducha majho!

і каменавалі Стэфана, а ён заклікаў Госпада і казаў: Госпадзе Ісусе, прымі мой дух!

 

A staŭšy na kaleni, zakryčaŭ wialikim hołasam, kažučy: Panie, nie paličy im hetaha hrachu. I skazaŭšy hetaje, zasnuŭ u Panu. Šawał-ža byŭ zhodny na jahonu śmierć.

І, стаўшы на калені, усклікнуў гучным голасам: Госпадзе, не залічы ім гэтага грэху! — І, сказаўшы гэта, спачыў.