Дзеі 17 разьдзел

 

 

Прайшоўшы-ж праз Амфіпаль і Апалёнію, прыйшлі ў Фессалоніку, дзе была Жыдоўская сынагога.

 

(Зачало 39) Прешедша же Амъфіполь и Аполонию, внидоша в Селунь, идеже бе сонмище іудейское.

І Паўла, паводле звычаю свайго, прыйшоў да іх і тры суботы гутарыў з імі із Пісаньня,

 

Тогда Павелъ по обычаю въниде къ нимъ и по три суботы стязаашеся с ними от писаній,

даводзячы й паказуючы, што Хрысту нале́жала цярпе́ць і ўваскрэснуць із мёртвых, ды што Ён, Ісус, ёсьць Хрыстос, аб якім я вам кажу.

 

и сказая, и предлагая имъ, яко подобаше Христу пострадати и въскреснути от мертвых и яко: «Сей еси Христосъ Ісусъ, Егоже азъ проповедаю вамъ»a.

І некаторыя з іх уве́равалі і далучыліся да Паўлы й Сілы: вялікая грамада веручых Грэкаў, дый жанок важне́йшых нямала.

 

И неціе о нихъ вероваша, и прилучишеся къ Павлу и Силе великое множество Еллиновъ чесных и женъ, старейшин немало.

Няве́руючыя-ж Жыды, праз завісьць, назьбіраўшы нейкіх нягодных бадзяк ды ўчыніўшы таўпу, збунтавалі ме́ста. І, падыйшоўшы да дому Язонавага, шукалі іх, каб ве́сьці да народу.

 

Тогда, завидующе, невернъные Іудеи собраша торжники некия, мужа злыя, и вчинивши молву по граду, порушиша народъ. И пришедше в домъ Іасоновъ, искаху их извести къ народу.

Не знайшоўшы-ж іх, пацягнулі Язона й некаторых братоў да начальнікаў ме́ста, крычучы, што гэтыя сусьве́тныя бунтары прыйшлі і сюды,

 

Не знашедши же ею, влечаху Іасона. И некия от братія ко градоначалніком вопиюще, яко иже вселенную развращають, придоша семо,

а Язон іх прыняў. Усе-ж яны чыняць супраць уставаў ке́саравых, кажучы, што ёсьць другі цар: Ісус.

 

ихже принялъ Іасонъ. И сіи вси противно поселениемъ кесаревымъ чинять, царя глаголюще иного быти Ісуса, и тако смущають народъb.

І, чуючы гэта, устрывожыўся народ і начальнікі ме́ста,

 

Слышавши же сие, градоначалници

але, узяўшы забясьпе́чаньне ад Язона й другіх, звольнілі іх.

 

взяша вину на Іасоне и на иных и отпустиша их.

Браты-ж зараз уначы выправілі Паўлу й Сілу ў Вэрыю. Тыя-ж, прыйшоўшы, пайшлі ў школу Жыдоў.

 

Братия же скоро нощию отослаша Павла ити въ Беръ. Они же, пришедше, вніидоша в собор Іудейскій.

Гэтыя-ж былі больш дабрадушныя, чым у Фессалоніцы: яны прынялі слова з усе́й ахвотай ды кожын дзе́нь разьбіралі Пісаньне, ці гэтак яно ёсьць.

 

Сие же бяху благороднейши от тых, еже суть въ Селуне, сие убо пріяша слово Божие во всемъ усердиемъ и по вся дни разсужающе писания, аще сут сия тако.

Дый многа із іх уве́равалі, ды нямала й жанок Грэцкіх паважаных і мужоў.

 

Мнози же от них вероваша и от еллинскихъ женъ почтивыхъ и мужей немало.

Калі-ж Жыды ў Фессалоніцы даве́даліся, што й у Вэрыі абвяшчаецца праз Паўлу слова Божае, дык прыйшлі й сюды, падбураючы народ.

 

Внегда же уведели, иже во Селуни, Іудеи, яко во Бере проповедася от Павла слово Божие, пріидоша, оттуду движуще, поколебаша народы.

Тады браты хутка выправілі Паўлу, быццам к мору йшоў, а Сіла й Цімахве́й тамака асталіся.

 

Тогда скоро Павла отпустиша братия ити въ поморие, Сила пакъ и Тимофей осташеся ту.

Тыя-ж, што праводзілі Паўлу, давялі яго да Афін і, узяўшы загад для Сілы й Цімахве́я, каб чым хутчэй ішлі да яго, пайшлі.

 

Провожающеи же Павла привезоша его даже до Афенъ, и приемше заповедь от него къ Силе и къ Тимофею, да что наскорей пріидут к нему, и изыдоша.

Калі-ж Паўла чакаў на іх у Афінах, узбурыўся ў ім дух ягоны, гле́дзячы на ме́ста, апанаванае ідаламі.

 

(Зачало 40) Во Афінех же ждущу им Павлу, раздражашеся духъ его в немъ, зрящи идоловъ полнъ сущи градъ.

Дык гутарыў у сынагозе з Жыдамі й пабожнымі, а такжа на торжышчы што-дня, з кім здарылася.

 

Препирашеся ж на сонмищи со Іудеи и со законними и на торжищи по вся дни со приходящими.

Некаторыя-ж з філёзофаў эпікурэйцаў ды стоікаў спрачаліся з ім: адны гаварылі: Што хоча сказаць баўбатун гэты? а другія: Здае́цца, прапаве́дуе чужых багоў, — бо абвяшчаў ім Ісуса і ўваскрасе́ньне Ягонае.

 

Неціи же от епикурян и от стоиковъ мудръци гадалися с нимъ, иніи пакъ глаголааху: «И что хощеть празнослов сей поведати?», и иніи молвяху: «Новымъ бесомъ проповедникъ мнится сей быти», яко Ісуса и воскресение благовестваше имъ.

І, узяўшы яго, прывялі да Арэапагу, кажучы: Ці можам ведаць, што гэта за новую навуку ты прапаве́дуеш?

 

Поемши же его, ведоша во дворъ учения своего, глаголюще: «Можем лі разуметі что новое сее глаголемое тобою проповедание?

Бо не́шта чужое ўкладаеш нам у вушы; дык хочам ве́даці, што гэта ма́е быць?

 

Странна бо некая улагаеши во уши наши. Хощемъ же ведети, что с того имать быти».

Усе́-ж Афіняне й заходжыя чужынцы ні аб чым іншым ня рупіліся, як гаварыць ці слухаць навіны.

 

Понеже Афінеяне вси и приходящие гости их ничего иного такъ пилни не были, развей поведати или слышати что новое.

Паўла-ж, стануўшы пасярод Арэапагу, прамовіў: Мужы Афінскія, з усяго я бачу, што вы нібы асабліва набожныя.

 

Став же Павелъ посреди училища их, рече: «Мужие Афінейстіи! По всему зрю, яко у вере блудящіи есте.

Бо, праходзячы й аглядаючы сьвятыні вашыя, знайшоў я й жэртвенік, на якім напісана: Няве́дамаму Богу. Дык Таго, Каму вы, ня ве́даючы, пакланяецеся, я вам абвяшчаю.

 

Проходя бо и согледая кумиры ваша, знайдохъ и олтарь, на немже бе написано “Незнаемому Богу”. Егоже убо вы, не ведуще, чти те, сего жъ азъ проповедаю вамъ:

Бог, які стварыў сусьве́т і ўсё ў ім, Ён, Гаспадар не́ба й зямлі, не ў рукатворных храмах жыве́

 

Богъ, сотвори вый миръ и вся, яже в нем, сей небу и земли сый Господь, не в рукотворенныхъ храмех живеть

і не ад рук чалаве́чых служэньне прыймае, быццам не́чага патрабуючы, а Сам дае́ ўсім жыцьцё й дыханьне й усё.

 

ни от рукъ человеческих угожения приемлет, требуя что, по неже Онъ даеть всем живот, и дыхание, и вся потребы.

І зрабіў з аднае́ крыві ўве́сь род чалаве́чы, каб жыў на ўсе́нькім абліччы зямлі, вызначыўшы напе́рад часы й ме́жы жыльля іхняга,

 

Сотворилъ же ест от единое крови все племя людское жити по всему лицу земли, справуя уставеныя времена и конци пребывания их,

каб шукалі Госпада, ці не нашчупаюць Яго ды ня знойдуць, хаця Ён і недалёка ад кожнага з нас:

 

да бы възыскали Господа. Аще узыщуть Его, и обрящуть, яко недалеко ест от единого каждого з насъ:

бо ў Ім жывем і рухаемся і існуем, як і некаторыя із вашых паэтаў сказалі: Мы бо й род Ягоны.

 

о Немъ убо живемъ, и движемся, и есмы, якоже неціи от ваших кънижъникъ рекоша: “Егоже и народъ есъмы”.

Дык мы, як род Божы, не павінны думаць, быццам Божства падобна да золата ці серабра або камня, вы́разанага здольнасьцяй і выдумкай чалаве́чай.

 

Понеже народъ есмо Божій, не имамы домнимати, ижебы зла то и сребро или камение, начертаное ремесломъ и смышлениемъ человеческим, Богу подобно было.

Дык вось, Бог, глянуўшы на часы няве́даньня, прыказуе цяпе́р скрозь усім людзям пакаяцца:

 

И часы сего неведения прежде презираше Богъ, еже ныне возвещаеть человеком всемъ всюду покая ти ся;

бо вызначыў дзе́нь, у які маніцца справядліва судзіць сьве́т праз Мужа, Якога вызначыў, даўшы ўсім пэўнасьць праз ускрасе́ньне Яго із мёртвых.

 

зане поставил естъ день, в оньже хощеть судити вселенней во правду мужем тым, Егоже поставилъ, веру подая всемъ, воскресивъ и от мертвых».

Пачуўшы-ж аб уваскрасе́ньні із мёртвых, адны насьмяхаліся, другія-ж казалі: Паслухаем цябе́ аб гэтым другім разам!

 

Въне гда же услышали о воскресеніи мертвыхъ, неціи бо ругахуся, иніи же рекоша: «Да слышим тя паки о семъ».

І гэтак Паўла выйшаў спасярод іх.

 

И тако Павел изыде от среды их.

Некаторыя-ж мужы, прыстаўшы да яго, уве́равалі; між імі й Дыаніс Арэапагіт, і жанчына на ймя Дамара, і іншыя з імі.

 

Некои же мужи, прилучившеся к нему, вероваша, в нихъже бе и Дионисій Ареопагыта и жена некая, именем Дамаръ, и друзіи с ними.