Дзеі 17 разьдзел

 

 

І, прайшоўшы праз Амфіпаль і Апалонію, яны прыйшлі ў Фесалоніку, дзе была іудзейская сінагога.

 

(Зачало 39) Прешедша же Амъфіполь и Аполонию, внидоша в Селунь, идеже бе сонмище іудейское.

І Павел, як звычайна, увайшоў да іх і тры суботы гутарыў з імі на падставе Пісанняў,

 

Тогда Павелъ по обычаю въниде къ нимъ и по три суботы стязаашеся с ними от писаній,

адкрываючы і даводзячы, што Хрыстос павінен быў пакутаваць і ўваскрэснуць з мёртвых і што: Гэты Хрыстос ёсць Ісус, Якога я вам абвяшчаю.

 

и сказая, и предлагая имъ, яко подобаше Христу пострадати и въскреснути от мертвых и яко: «Сей еси Христосъ Ісусъ, Егоже азъ проповедаю вамъ»a.

І некаторыя з іх пераканаліся і прымкнулі да Паўла і Сілы, гэтак жа як вялікае мноства набожных элінаў і нямала знатных жанчын.

 

И неціе о нихъ вероваша, и прилучишеся къ Павлу и Силе великое множество Еллиновъ чесных и женъ, старейшин немало.

Але іудзеі, [якія не паверылі], пазайздросціўшы і падабраўшы нейкіх ліхіх людзей з рыначнай плошчы, сабралі натоўп і ўзбунтавалі горад і, падступіўшы да Іясонавага дома, яны дамагаліся вывесці іх да народу;

 

Тогда, завидующе, невернъные Іудеи собраша торжники некия, мужа злыя, и вчинивши молву по граду, порушиша народъ. И пришедше в домъ Іасоновъ, искаху их извести къ народу.

але, не знайшоўшы іх, пацягнулі Іясона і некаторых братоў да гарадскіх начальнікаў, крычачы: Гэтыя людзі, што ўзбурылі ўвесь свет, прыйшлі і сюды;

 

Не знашедши же ею, влечаху Іасона. И некия от братія ко градоначалніком вопиюще, яко иже вселенную развращають, придоша семо,

і іх прыняў Іясон; і ўсе яны ідуць супроць пастановаў цэзара, кажучы, што ёсць другі цар, Ісус.

 

ихже принялъ Іасонъ. И сіи вси противно поселениемъ кесаревымъ чинять, царя глаголюще иного быти Ісуса, и тако смущають народъb.

І яны ўзбударажылі натоўп і гарадскіх начальнікаў, што слухалі гэта.

 

Слышавши же сие, градоначалници

І, узяўшы заклад з Іясона і астатніх, яны адпусцілі іх.

 

взяша вину на Іасоне и на иных и отпустиша их.

Браты ж адразу ўначы адаслалі Паўла і Сілу ў Верыю, і яны, прыбыўшы, пайшлі ў іудзейскую сінагогу.

 

Братия же скоро нощию отослаша Павла ити въ Беръ. Они же, пришедше, вніидоша в собор Іудейскій.

А гэтыя людзі былі больш адкрытыя, чым тыя, што ў Фесалоніцы; яны прынялі слова з усёй шчырасцю, штодня разбіраючы Пісанні, ці так гэта.

 

Сие же бяху благороднейши от тых, еже суть въ Селуне, сие убо пріяша слово Божие во всемъ усердиемъ и по вся дни разсужающе писания, аще сут сия тако.

І шмат з іх уверавалі: і з паважаных элінскіх жанчын, і з мужчын нямала.

 

Мнози же от них вероваша и от еллинскихъ женъ почтивыхъ и мужей немало.

Але калі іудзеі з Фесалонікі даведаліся, што і ў Верыі Паўлам было абвешчана слова Божае, яны прыйшлі і туды, хвалюючы і бударажачы натоўпы.

 

Внегда же уведели, иже во Селуни, Іудеи, яко во Бере проповедася от Павла слово Божие, пріидоша, оттуду движуще, поколебаша народы.

І тады браты адразу адаслалі Паўла, каб ён ішоў да мора, а Сіла і Цімафей засталіся там.

 

Тогда скоро Павла отпустиша братия ити въ поморие, Сила пакъ и Тимофей осташеся ту.

І тыя, хто праводзіў Паўла, давялі [яго] да Афінаў, і, атрымаўшы загад для Сілы і Цімафея, каб тыя, як мага хутчэй прыйшлі да яго, пайшлі.

 

Провожающеи же Павла привезоша его даже до Афенъ, и приемше заповедь от него къ Силе и къ Тимофею, да что наскорей пріидут к нему, и изыдоша.

І пакуль Павел чакаў іх у Афінах, яго дух раздражняўся ў ім, калі ён бачыў, што горад поўны ідалаў.

 

(Зачало 40) Во Афінех же ждущу им Павлу, раздражашеся духъ его в немъ, зрящи идоловъ полнъ сущи градъ.

І таму ён гутарыў у сінагозе з іудзеямі і з богабаязнымі і штодня на рыначнай плошчы з выпадковымі сустрэчнымі.

 

Препирашеся ж на сонмищи со Іудеи и со законними и на торжищи по вся дни со приходящими.

І некаторыя з філосафаў эпікурэйцаў і стоікаў сутыкаліся з ім. І адны казалі: Што хоча сказаць гэты пустазвон? — А другія: Здаецца, ён абвяшчае чужыя боствы, — бо ён дабравесціў Ісуса і ўваскрэсенне.

 

Неціи же от епикурян и от стоиковъ мудръци гадалися с нимъ, иніи пакъ глаголааху: «И что хощеть празнослов сей поведати?», и иніи молвяху: «Новымъ бесомъ проповедникъ мнится сей быти», яко Ісуса и воскресение благовестваше имъ.

І, узяўшы яго, яны прывялі ў Арэапаг, кажучы: Ці можам мы даведацца, што гэта за новае вучэнне, якое ты прапаведуеш?

 

Поемши же его, ведоша во дворъ учения своего, глаголюще: «Можем лі разуметі что новое сее глаголемое тобою проповедание?

Бо нешта дзіўнае ты даносіш да нашых вушэй. Дык мы хочам даведацца, што ўсё гэта значыць.

 

Странна бо некая улагаеши во уши наши. Хощемъ же ведети, что с того имать быти».

А ўсе афіняне і прышэльцы-чужаземцы нічым іншым не бавілі час, як тым, каб расказваць ці слухаць што-небудзь новае.

 

Понеже Афінеяне вси и приходящие гости их ничего иного такъ пилни не были, развей поведати или слышати что новое.

І Павел, стаўшы пасярэдзіне Арэапага, сказаў: Мужы афінскія, я з усяго бачу, што вы вельмі набожныя.

 

Став же Павелъ посреди училища их, рече: «Мужие Афінейстіи! По всему зрю, яко у вере блудящіи есте.

Бо, праходзячы і аглядаючы вашы святыні, я знайшоў і ахвярнік, на якім было напісана: «невядомаму богу». Вось Гэтага, Якога вы, не ведаючы, ушаноўваеце, я і абвяшчаю вам.

 

Проходя бо и согледая кумиры ваша, знайдохъ и олтарь, на немже бе написано “Незнаемому Богу”. Егоже убо вы, не ведуще, чти те, сего жъ азъ проповедаю вамъ:

Бог, Які стварыў свет і ўсё, што ў ім, — Ён, будучы Госпадам неба і зямлі, не ў рукатворных храмах жыве;

 

Богъ, сотвори вый миръ и вся, яже в нем, сей небу и земли сый Господь, не в рукотворенныхъ храмех живеть

і не служаць Яму чалавечымі рукамі, нібы Ён мае ў чым-небудзь патрэбу; Сам Ён дае ўсім жыццё, і дыханне, і ўсё.

 

ни от рукъ человеческих угожения приемлет, требуя что, по неже Онъ даеть всем живот, и дыхание, и вся потребы.

І Ён стварыў з аднаго50 кожны чалавечы народ, каб яны жылі на ўсім абліччы зямлі, вызначыўшы акрэсленыя часы і межы іх пражывання,

 

Сотворилъ же ест от единое крови все племя людское жити по всему лицу земли, справуя уставеныя времена и конци пребывания их,

каб яны шукалі Бога — ці не намацаюць яны Яго і не знойдуць, — хоць Ён і недалёка ад кожнага з нас.

 

да бы възыскали Господа. Аще узыщуть Его, и обрящуть, яко недалеко ест от единого каждого з насъ:

Бо ў Ім мы жывём, і рухаемся, і існуём, як і некаторыя з паэтаў у вас казалі: «Бо мы і род Яго».

 

о Немъ убо живемъ, и движемся, и есмы, якоже неціи от ваших кънижъникъ рекоша: “Егоже и народъ есъмы”.

Будучы ж родам Божым, мы не павінны думаць, што Боскае падобнае да золата, ці серабра, ці каменя — да вобраза мастацтва і задумы чалавека.

 

Понеже народъ есмо Божій, не имамы домнимати, ижебы зла то и сребро или камение, начертаное ремесломъ и смышлениемъ человеческим, Богу подобно было.

Дык, пакінуўшы без увагі часы няведання, Бог цяпер загадвае усім людзям, каб скрозь пакаяліся,

 

И часы сего неведения прежде презираше Богъ, еже ныне возвещаеть человеком всемъ всюду покая ти ся;

бо Ён вызначыў дзень, у які Ён будзе справядліва судзіць свет праз Чалавека, якога Ён прызначыў, даўшы ўсім доказ — уваскрэсіўшы Яго з мёртвых.

 

зане поставил естъ день, в оньже хощеть судити вселенней во правду мужем тым, Егоже поставилъ, веру подая всемъ, воскресивъ и от мертвых».

І, пачуўшы пра ўваскрэсенне мёртвых, адны насміхаліся, а другія сказалі: Мы паслухаем цябе пра гэта яшчэ раз.

 

Въне гда же услышали о воскресеніи мертвыхъ, неціи бо ругахуся, иніи же рекоша: «Да слышим тя паки о семъ».

[І] так Павел пайшоў ад іх.

 

И тако Павел изыде от среды их.

Але некаторыя людзі, прымкнуўшы да яго, уверавалі, сярод іх і Дыянісій Аэрапагіт, і жанчына імем Дамар, і іншыя з імі.

 

Некои же мужи, прилучившеся к нему, вероваша, в нихъже бе и Дионисій Ареопагыта и жена некая, именем Дамаръ, и друзіи с ними.