Дзеі 19 разьдзел

 

 

І сталася, калі Апалос быў у Карынфе, Павел, прайшоўшы верхнія краіны, прыйшоў у Эфес, і знайшоў некаторых вучняў,

 

(Зачало 42) Бысть же, внегда Аполос пребываше въ Коринфе, и Павелъ, прошед вышние страны, пріиде во Ефесъ, и знашедъ ту некия ученики,

і спытаўся ў іх: Ці атрымалі вы Святога Духа, калі ўверавалі? — А яны яму: А мы нават не чулі, ці ёсць Святы Дух.

 

рече къ нимъ: «Аще Духъ Светый принясте, веровавше?» Они же рекоша к нему: «Ани аще ест Дух Светый слышахом».

І ён спытаўся [ў іх]: Дык у што вы былі ахрышчаныя? — А яны сказалі: У Іаанава хрышчэнне.

 

Рече же к ним: «Во что убо крестистеся?» Они же рекоша: «Во Іоанново крещение».

І Павел сказаў: Іаан хрысціў хрышчэннем пакаяння, кажучы народу, каб уверавалі ў Таго, Хто ідзе за ім, гэта значыць у [Хрыста] Ісуса.

 

Рече Павел: «Іоаннъ крестилъ крещениемъ покаяния, людем глаголя: “Во грядущего по мне да веруета”a, то ест во Христа Ісуса».

І, пачуўшы гэта, яны былі ахрышчаныя ў імя Госпада Ісуса,

 

Слышавши же, крестишеся во имя Господа Ісуса.

і, калі Павел усклаў на іх рукі, на іх зышоў Святы Дух, і яны пачалі гаварыць на іншых мовах і прарочыць.

 

И возложивши Павлу на не руце, прииде Духъ Светый на них, глаголаху же языки и пророчествоваху.

А было ўсіх мужчын каля дванаццаці.

 

Было же всехъ мужей яко дванадесеть.

І, увайшоўшы ў сінагогу, ён адважна гаварыў тры месяцы, разважаючы і пераконваючы пра Царства Божае.

 

Вошед же Павелъ во сонмище, молвяше смеле по три месеци, гадаяся и препирая яже о Царствіи Божіи.

Але калі некаторыя ўпарціліся ў нявер’і і не давалі пераканаць сябе, ліхасловячы дарогу Гасподнюю перад мноствам людзей, ён, адступіўшыся ад іх, аддзяліў вучняў і штодня прапаведваў у школе [нейкага] Тыранна.

 

И якоже неціи ожесточели и не верили, зле молвяще о пути Господьнемъ предъ народомъ, отступилъ от них и отлучивъ ученики, по вся дни стязаяся во училищи некоего мужа силна.

І гэта доўжылася два гады, так што ўсе жыхары Азіі пачулі слова Госпада [Ісуса] — і іудзеі, і эліны.

 

И сее бысть през две лете, тако иже все живущие во Асіи слышали слово Господа Ісуса, Іудеи же и Еллини.

І Бог тварыў незвычайныя цуды Паўлавымі рукамі,

 

Силы пакъ непросты творяше Богъ рукама Павловыма,

так што нават хусткі ці фартухі адносілі з яго цела да хворых, і ад іх адступалі хваробы, і [з іх] выходзілі злыя духі.

 

яко и на недужныя носилі от пота его убрусце и препоясания, и исцеляхуся от них немощныя, и исходяху духи лукавыя.

Нават некаторыя з вандроўных іудзейскіх заклінальнікаў паспрабавалі называць над апанаванымі злымі духамі імя Госпада Ісуса, кажучы: Заклінаю55 вас Ісусам, Якога прапаведуе Павел.

 

Начаша же неціи от скитающихся Іудеи за клинатели именовати надъ імущими духи лукавы имя Господа Ісуса, глаголюще: «Заклинаемъ васъ Ісусомъ, Егоже Павел проповедает».

І рабілі гэта сем сыноў нейкага Скевы, іудзейскага першасвятара.

 

И было ест едного Іудеянина, именем Скевея, архиерея, сынов седмъ, ониже чиняху сия.

І злы дух сказаў ім у адказ: Ісуса я ведаю, і Павел мне вядомы, а вы хто?

 

Тогда, отвещав, дух лукавый рече имъ: «Ісуса знаю, а Павла съвем. Вы же кто есте?»

І накінуўся на іх чалавек, у якім быў злы дух, адолеў абодвух і ўзяў над імі такую сілу, так што яны, голыя і параненыя, выбеглі з таго дома.

 

И скочил на них человекъ той, в немже бе духъ лукавый, и одолевъ имъ, крепляшеся на них тако, иже нагы и уранены бежали от храма оного.

І гэта стала вядома ўсім: і іудзеям, і элінам, якія жылі ў Эфесе; і напаў страх на ўсіх іх і ўзвялічылася імя Госпада Ісуса.

 

Сее пакъ явъно было всемъ Іудеомъ и Еллином, живущим во Ефесе. И нападе страхъ на всехъ их, и величаше имя Господа Ісуса.

І многія з тых, што ўверавалі, прыходзілі, спавядаючыся і адкрываючы свае ўчынкі.

 

Многи же от веровавших прихожаху, исповедующе и исказующе дела своя.

І даволі многія з тых, хто займаўся чарадзействам, пазносілі свае кнігі і спалілі перад усімі; і падлічылі іх кошт, і выйшла пяцьдзесят тысяч серабром.

 

И мнози, ониже чинивали чары, собравше книгы своя, сожигаху пред всеми. И сочтоша цены их, и обретоша сребреникъ пятдесят тысещ.

Гэтак слова Гасподняе магутна расло і ўмацоўвалася.

 

Сице крепко слово Господьне растяше и множишеся.

І калі гэта здзейснілася, Павел задумаў у духу, прайшоўшы Македонію і Ахаію, падацца ў Іерусалім, сказаўшы: Пасля таго, як пабываю там, трэба мне ўбачыць і Рым.

 

Сим же скончавшимся, уложи Павлови Духъ, прошедъ Макидонию и Ахаію, ити во Ерусалим, рекій, яко: «Бывшу ми тамо, подобаеть мне и Римъ відети».

І, паслаўшы ў Македонію двух са сваіх памочнікаў Цімафея і Эраста, сам на нейкі час застаўся ў Азіі.

 

Послав же въ Макидонию два от служащих ему, Тимофея и Ераста, самъ же остася на той часъ во Асіи.

І ў той час адбылося немалое хваляванне вакол дарогі [Гасподняй].

 

Бысть же во время оно молва немала о пути Господьнемъ.

Бо адзін сярэбранік імем Дзімітрый, які рабіў сярэбраныя мадэлі храма Артэміды, даваў рамеснікам немалы заробак.

 

Дімитрей убо некто именемъ, сребросечець, онже чинивалъ требники сребряны Арътемидеb, даяше бо хитръцем делание немало,

Сабраўшы разам іх і працаўнікоў такога ж рамяства, ён сказаў: Мужы, вы ведаеце, што ад гэтага заробку мы маем [наш] дабрабыт.

 

ихже собравъ и тымъ подобныя делателя, рече: «Мужие! Весте, яко от сего делания имение наше естъ,

І вы бачыце і чуеце, што не толькі ў Эфесе, але амаль ва ўсёй Азіі гэты Павел пераканаў і адвярнуў даволі вялікую грамаду, кажучы, што гэта не багі тыя, якія робяцца рукамі.

 

и видите, и слышите, иже не толико во Ефесе, но скоро и по всей Асіи сей Павелъ препре и обрати многъ народъ, глаголя, яко не суть то бозі, еже руками бывають уделаны.

І небяспека не толькі ў тым, што наша рамяство будзе зняслаўлена, але і што святыню вялікай багіні Артэміды будуць мець за нішто, а таксама будзе зруйнавана веліч тае, якую ўшаноўвае ўся Азія і населеная зямля.

 

И также ныне не токмо наше дело беду приемлеть и обличение, но и великое богини Ариемидінъ храмъ нивочтоже уменится, к тому начнеть разорятися и величество ея, юже вся Асіа и вселенная почитаеть».

І, пачуўшы [гэта] і напоўніўшыся лютасцю, яны пачалі крычаць, кажучы: Вялікая Артэміда Эфеская!

 

Слышавши же сия, исполнишеся ярости и возопиху, глаголюще: «Велика ест Артемида Ефеская!»

І [ўвесь] горад напоўніўся сумятнёю, і яны аднадушна кінуліся ў тэатр, схапіўшы македонцаў Гаія і Арыстарха, Паўлавых спадарожнікаў.

 

И наполнися градъ весь мятежа, и устремишеся единодушно въ позорищеc, похытивше Гаіа и Аристарха, Макидоняны, другы Павловы.

Калі ж Павел хацеў увайсці ў народ, вучні не дазволілі яму.

 

Павлу же хотящу вънити между нихъ, не дорущаху ему ему ученици.

І таксама некаторыя з азіярхаў56, якія былі яго сябрамі, паслаўшы да яго, прасілі, каб ён не ішоў у тэатр.

 

И неціи от асійских началникъ, суще ему любезни, послаша к нему, моляще на дати себе въ позоръ.

А між тым адны крычалі адно, другія — другое; бо сход быў у сумятні і большасць не ведала, дзеля чаго яны зышліся.

 

Друзіи же ино нечто вопиаху, бе бо собрание смущено и мнози не ведяху, для чего пріидоша.

І выставілі з натоўпу [наперад] Аляксандра, якога прапанавалі іудзеі; і Аляксандр, даўшы знак рукою, хацеў апраўдвацца перад народам.

 

От народа жа влекоша Александра, пхающим его Іудеомъ. Александръ же, покивавъ рукою, да бы умолкли, хотяй отвещати народу.

Але калі яны пазналі, што ён іудзей, то з усіх вуснаў чуўся адзіны голас і амаль праз дзве гадзіны яны крычалі: Вялікая Артэміда Эфеская!

 

Познавши же его, яко Іудеанинъ ест, гласъ бысть единъ от всехъ, якобы за два часа вопиющих: «Велика Артемида Ефеская!»

І гарадскі сакратар, супакоіўшы натоўп, сказаў: Мужы эфескія, які ж чалавек не ведае, што горад эфесянаў — гэта захавальнік храма вялікай [багіні] Артэміды і статуі, якая ўпала ад Дзеўса?

 

Внегда же книжникъ укротил народъ, рече: «Мужие Ефестіи! и кто ест человекъ той, онже бы не ведалъ, иже градъ Ефескій чьтить великую Артемиду Діова роду?

Дык таму, што гэта бясспрэчна, вам трэба быць спакойнымі і не рабіць нічога неабдуманага;

 

И понеже тому противитися никто не может, мусите ся упокоити и ничтоже с наскаканиемъ чинити.

бо вы прывялі гэтых людзей, якія ні храма не абрабавалі, ні нашу57 багіню не зневажаюць.

 

Приведоста бо мужа сия ни церковнаго что украдша, ни хуляща богыню вашу.

І калі Дзімітрый і рамеснікі з ім маюць скаргу на каго-небудзь, то праводзяцца суды і ёсць праконсулы; няхай яны абвінавачваюць адзін аднаго.

 

Естъли же Димитрееви и мастером тымъ, иже суть с нимъ, до кого дело, судіи суть, и к тому врядъници, да жалують другъ на друга.

А калі вы дамагаецеся чаго-небудзь большага, то гэта будзе вырашана на законным сходзе.

 

Пакли же чего иного ищете, по закону церкви да разрешится,

Бо мы ж рызыкуем, што за сённяшняе нас абвінавацяць у мяцяжы, хоць няма ніякай прычыны і ў сувязі з ім мы не зможам даць апраўдання дзеля гэтага зборышча. І, сказаўшы гэта, ён распусціў сход.

 

зануж бедно ест намъ пріимати таковыя брани, яко днешнего дня, ни едіной вине сущі, о нейже можем воздати слово збежанию сему». И сия рекъ, роспустил народъ.