Дзеі 2 разьдзел

 

 

І калі надышоў дзень Пяцідзесятніцы, яны ўсе былі [аднадушна] разам у адным месцы.

 

(Зачало 3) И егда скончевалися дние пятьдесятнице, быша вси единодушно вкупе.

І раптам з неба пачуўся шум, як ад парывістага моцнага подзьмуху, і ён напоўніў увесь дом, дзе яны сядзелі;

 

И бысть скоръ съ небеси шумъ якобы приходящего духа бурна, и исполнися домъ, идеже бяху седяще,

і паказаліся ім падзеленыя языкі, нібы агнявыя, і селі па адным на кожнага з іх,

 

и явишася имъ разделены языци, яко огнены, седе же на единомъ кождомъ их.

і яны ўсе напоўніліся Святым Духам і пачалі гаварыць на іншых мовах, як Дух даваў прамаўляць ім.

 

И наполнишеся вси Духа Свята, и начаша глаголати иными языки, якоже Духъ даяше провещавати имъ.

А ў Іерусаліме былі іудзеі, набожныя людзі з усялякага народа, што пад небам.

 

Быша же во Ерусалиме живущие Іудеи, мужи богуговеіные от всякого языка, еже под небесемъ.

Калі ж пачуўся гэты гук, усё гэтае мноства зышлося і прыйшло ў замяшанне, бо кожны з іх чуў, што яны прамаўляюць на яго ўласнай гаворцы.

 

Бывшу же гласу сему, снидеся народъ и изумелися, яко слышали единый каждый их своимъ языкомъ глаголющихъ.

Яны ж уразіліся і здзіўляліся, кажучы [адзін аднаму]: Вось, усе гэтыя, што гавораць, хіба не галілеяне?

 

Бояхуся же вси и дивляхуся, ркуще к собе: «Не се ли сие вси, ониже глаголють, Галилеяне суть?

І як мы іх чуем кожны на сваёй уласнай гаворцы, у якой мы нарадзіліся?

 

И какожъ мы слышим единый каждый языкъ свой, в немже зродихомся?

Парфяне, і мідзяне, і эламіты, і жыхары Месапатаміі, і Іудзеі, і Кападакіі, Понта і Азіі,

 

Парфи, и Меді, и Аламите, и живущие во Междоречии, во Іудеи же и Каппадокии, въ Понте и во Асии,

і Фрыгіі, і Памфіліі, Егіпта і земляў Лівіі, сумежных з Кірэнаю, і прышлыя з Рыма,

 

во Фригии и Панфилии, во Египте и во странахъ Ливійскихъ, иже по Киринеи, и приходящие Римляне, Іудеи же и пришельци,

і іудзеі, і празеліты6, крыцяне і аравіцяне — мы чуем, як яны гавораць на нашых мовах аб велічы Бога.

 

Критяне и Аравляне слышимъ их, глаголющих наши ми языки величия Божия».

І ўсе ўражваліся і ў недаўменні казалі адзін аднаму: Што гэта значыць?

 

Чуждяху же ся вси и стязахуся, другъ ко другу ркуще: «Что убо хощеть сее быти?»

Іншыя ж, насміхаючыся, казалі: Яны напіліся салодкага віна!

 

Иные же, ругающеся, глаголаху, яко местомa сии исполнены суть.

Пётр жа, стаўшы з адзінаццаццю, узвысіў свой голас і прамовіў да іх: Мужы іудзейскія і ўсе жыхары Іерусаліма, няхай будзе вам гэта вядома, і ўслухайцеся ў мае словы.

 

(Зачало 4) Ставъ же Петръ со единеминадесет, воздвиже глас свой и рече имъ: «Мужие Іудейстіи и живущие во Ерусалиме вси! Се, вамъ разумно да будет и во уши приимите слова моя.

Бо гэтыя людзі не п’яныя, як вы думаеце, бо цяпер трэцяя гадзіна дня7,

 

Не яко же вы мните сие пияни суть, ибо естъ часъ третий дня,

а гэта тое, што сказана праз прарока Іаіля:

 

но сее ест, еже речено пророком Іоилем:

«І будзе ў апошнія дні, — кажа Бог, — Я вылью ад Майго Духа на кожнае цела, і будуць прарочыць вашы сыны і вашы дочкі; і вашы юнакі будуць бачыць з’явенні, а вашым старым будуць сніцца сны;

 

b “И будет во последняя дни, глаголеть Господь, излию Духа Моего на всяку плоть, и прорекуть сынове ваши и дщеры ваши, и юноше ваши видения узрять, и старци ваши сония видять,

так, і на Маіх рабоў і на Маіх рабынь у тыя дні вылью ад Майго Духа, і яны будуць прарочыць.

 

ибо на рабы моя и на рабыня моя во дни оны излею от Духа Моего, и прорекуть.

І дам цуды ў небе ўгары і знакі на зямлі ўнізе — кроў, і агонь, і куродым.

 

И дамъ чудеса на небесі горе и знамена на земли низу: кровь, и огнь, и курение дыма.

Сонца ператворыцца ў цемру і месяц — у кроў, перш чым прыйдзе дзень Гасподні, вялікі і слаўны.

 

Солньце преложится во тму и луна во кровь прежде, нежли приидеть день Господень великий и просвещеный.

І будзе: кожны, хто пакліча імя Гасподняе, будзе ўратаваны».

 

И будеть: всякъ, онже призоветь имя Господьне, спасеться”c.

Мужы ізраільскія, выслухайце гэтыя словы: Ісуса Назарэя, чалавека, Богам засведчанага для вас сіламі, цудамі і знакамі, якія Бог зрабіў праз Яго сярод вас, як вы [і] самі ведаеце,

 

(Зачало 5) Мужие Израілсти! Слыште словеса сия: Ісуса Назоренина, мужа, от Бога извесьтвованна в васъ силами, и чудесы, и знаменми, яже сотвори Имъ Богъ посреди вас,

Гэтага, выдадзенага паводле пэўнай задумы і прадбачання Божага, вы [ўзялі і,] рукою беззаконнікаў, прыбіўшы цвікамі, забілі.

 

сего, нарекованнымъ советом и проразумениемъ Божиімъ продана приемше от безаконныхъ рукъ, пригвожьше, убисте.

Яго Бог уваскрэсіў, вызваліўшы з мукаў смерці, таму што не магло быць, каб яна ўтрымлівала Яго.

 

Егоже Богъ воскреси, разрешивъ болезни смерътныя, якоже не бяше возможно удержатіся Ему от нея.

Бо Давід кажа пра Яго: «Бачыў я Госпада перад сабою заўсёды, бо Ён праваруч мяне, каб я не пахіснуўся.

 

Давыдъ убо глаголеть о Немъ: d“Предзрехъ Господа предо мною всегда, яко одесную мене ест, да ся не подвижу.

З-за гэтага ўзвесялілася маё сэрца і ўзрадаваўся мой язык, яшчэ ж і цела маё супакоіцца ў надзеі,

 

Сего ради возвеселися серце мое и возрадовася языкъ мой. Еще же и плоть моя въселится на упование,

бо не пакінеш Ты маёй душы ў пекле і не дасі Твайму святому ўбачыць тленне.

 

яко не оставиш души моея во аде ни даси же Преподобному своему видети истления.

Ты даў спазнаць мне дарогі жыцця; Ты напоўніш мяне радасцю перад Тваім абліччам».

 

Сказал ми еси пут живота и исполниши мя веселия с лицем Твоимъ”.

Мужы браты, дазвольце адкрыта сказаць вам пра патрыярха Давіда, што ён і памёр, і пахаваны, і яго магільня ў нас да гэтага дня.

 

Мужи братие! Достоить рещи к вамъ со дерзнове ниемъ о патриаръсе Давыде, яко умре и погребенъ быстьe, и гробъ его в насъ естъ даже жо сего дня,

Будучы ж прарокам і ведаючы, што Бог клятваю пакляўся яму ад плоду яго паясніцы [узвесці Хрыста ў целе] і пасадзіць на яго трон,

 

пророкъ убо сый и ведый, яко клятвою ему кляся Богъ от плода чреслъ его по плоти воздвигнути Христа и посадити на престоле его.

ён, прадбачачы, сказаў пра ўваскрэсенне Хрыста, што і ў пекле Ён не быў пакінуты8, і цела Яго не ўбачыла тлення.

 

Сия предведев, глаголалъ ест о воскресении Христове, яко не оставися душа Его во аде ани плоть Его виде истления.

Гэтага Ісуса ўваскрэсіў Бог, сведкамі чаго ўсе мы.

 

Сего Ісуса воскреси Богъ, Емуже вси мы есъмы сведетели,

І вось Ён, узвышаны правай рукою Божай і атрымаўшы ад Бацькі абяцанне Святога Духа, выліў тое, што вы [і] бачыце і чуеце.

 

десницею убо Божиею вознесеся, обетование же Духа Светаго приемъ от Отца, излия сее, еже вы ныне видите и слышите.

Бо Давід не ўзышоў у нябёсы, але сам ён кажа: «Сказаў Госпад майму Госпаду: Сядзі праваруч Мяне,

 

Не взыде бо Давыдъ на небо, самъ же глаголеть: “Рече Господь Господеви моему: седи одесную мене,

пакуль не пакладу Тваіх ворагаў у падножжа Тваіх ног».

 

дондеже положуf врагы твоя подножие ногама Твоима”g.

Дык няхай непахісна ведае ўвесь дом Ізраілеў, што Бог зрабіў Яго і Госпадам і Хрыстом, — Гэтага Ісуса, Якога вы ўкрыжавалі.

 

Сего ради твердо да разумеете, вес доме Израілев, яко и Господа, и Помазанника вчини Бог сего Ісуса, Егоже вы распясте».

Яны ж, пачуўшы, былі ўражаны да глыбіні сэрца і сказалі Пятру і астатнім Апосталам: Што нам рабіць, мужы браты?

 

Слышавши же сия, умилишеся серци и рекоша ко Петру и ко прочим апостоломъ: «Что сотворим, мужие братия?»

І Пётр кажа ім: Пакайцеся і няхай кожны з вас будзе ахрышчаны ў імя Ісуса Хрыста дзеля даравання вашых грахоў, і вы атрымаеце дар Святога Духа.

 

(Зачало 6) Петръ же рече къ нимъ: «Покайтеся, и да креститеся кажды въ вас во имя Ісуса Христа во оставление греховъ, и приимете даръ Светаго Духа,

Бо вам належыць гэта абяцанне і вашым дзецям, і ўсім, хто далёка, каго б ні паклікаў Госпад, наш Бог.

 

вамъ бо ест обетование, и чадомъ вашимъ, и всемъ дальним, елико их аще призоветь Господь, Богъ нашъ».

І многімі іншымі словамі ён сведчыў і пераконваў іх, кажучы: Ратуйцеся ад гэтага разбэшчанага пакалення.

 

И инеми же словесы многими сведетелствоваше и моляше их, глаголя: «Отдельтеся от рода сего лукаваго».

Тады тыя, хто [радасна] прыняў яго слова, былі ахрышчаны, і далучылася ў той дзень каля трох тысяч душ.

 

Некии же, любезно приемъше слово его, крестишеся. И приложишеся к нимъ въ день той душъ яко три тысещи.

І яны непарушна трымаліся навучання Апосталаў і супольнасці, у пераламленні хлеба і ў малітвах.

 

Бяху же тривающе во вчении апостолстемъ, и во общении, и во преломлении хлеба, и в молитвахъ.

Быў жа ў кожнай душы страх; і шмат цудаў і знакаў рабілася праз Апосталаў [у Іерусаліме].

 

Бысть же на всякой души страхъ, многа бо чудеса и знамена апостолы бываша во Ерусалиме.

І ўсе вернікі былі разам, і ўсё у іх было супольнае.

 

Вси же веровавшие беша случени и имеаху вся обща;

І яны прадавалі ўладанні і маёмасць і дзялілі іх на ўсіх так, хто якую меў патрэбу;

 

власти же и именія продаваху и розделеваху всемъ, чего же единый каждый требоваше.

і штодня, аднадушна шчыруючы ў святыні і пераламляючы хлеб па дамах, яны прымалі ежу ў радасці і сардэчнай прастаце,

 

И по вся дни терпяще единомыслено во церкви, и ломячи по домехъ хлебъ, приимаху пищу в радости и во простости серца,

хвалячы Бога і маючы любоў ва ўсяго народа. І Госпад штодня дадаваў да іх9 уратаваных.

 

хваляще Бога и имеюще ласку ко всем людем. Господь же прилагаше на всяк день спасающеяся к церкви.