Быццё 37 разьдзел
Быццё
Пераклад Антонія Бокуна → Пераклад а. Сяргея Сурыновіча
І жыў Якуб у зямлі вандраваньня бацькі свайго, у зямлі Ханаан.
Пасяліўся ж Яку́б у абшарах, дзе жыў бацька яго, у зямлі Ханаа́н.1
Вось радавод Якуба. Язэп, маючы сямнаццаць гадоў, пасьвіў авечкі з братамі сваімі. І быў ён юнаком, разам з сынамі Більгі і сынамі Зільпы, жонак бацькі свайго. І прыносіў Язэп ліхія весткі пра іх да бацькі іхняга.
Гэта ж пачаткі Яку́ба. Сямнаццацігадовы Язэп пасвіў з братамі сваімі авечак, быў самым меншым спасярод сыноў Ба́лы і спасярод сыноў Зе́лфы, жонак бацькавых. І данёс Язэп звычкі іх благія Ізраэ́лю, бацьку іх.
А Ізраіль любіў Язэпа больш за ўсіх сыноў сваіх, бо ён быў сын старасьці ягонай; і ён справіў яму каляровую шату.
Яку́б жа любіў Язэпа больш за ўсіх сыноў сваіх, бо быў ён дзіцем старасці яго. Зрабіў жа яму апратку стракатую.2
І ўбачылі браты ягоныя, што бацька іхні любіць яго больш за ўсіх братоў, і зьненавідзелі яго, і не маглі гаварыць з ім спакойна.
Пабачыўшы ж, што з усіх сыноў сваіх палюбіў яго бацька іх, зненавідзелі [Язэ́па] і не маглі з ім стасункаваць мірна.
І сьніў Язэп сон, і расказаў братам сваім, і яны яшчэ больш зьненавідзелі яго.
Аднойчы Язэ́п убачыў сон, і пераказаў яго братам сваім,
І ён сказаў ім: «Паслухайце, калі ласка, сон гэты, які я сьніў.
і апавядаў ім: “Паслухайце сон гэты, што я ўбачыў.
І вось, мы вяжам снапы сярод поля; і вось, устаў сноп мой, і так стаяў; і вось, абступілі яго снапы вашыя і пакланіліся снапу майму».
Вось, мы вязалі снапы на сярэдзіне поля, і ўзняўся мой сноп, і быў узвышаны, павярнуўшыся ж, снапы вашыя пакланіліся майму снапу”.
І сказалі яму браты ягоныя: «Няўжо валадарачы, ты будзеш валадарыць над намі? Ці, пануючы, будзеш панаваць над намі?» І яшчэ больш зьненавідзелі яго за сны ягоныя і за словы ягоныя.
Сказалі яму браты: “Дык валадарачы, будзеш распараджацца намі альбо, пануючы, будзеш кіраваць намі”. І сталі яшчэ больш ненавідзець яго з-за сну яго і з-за словаў яго.
І сьніў ён яшчэ другі сон, і расказаў яго братам сваім, і сказаў: «Вось, я сьніў яшчэ сон. І вось, сонца, і месяц, і адзінаццаць зорак кланяліся мне».
Убачыў жа іншы сон, і апавёў яго бацьку свайму і братам сваім, і казаў: “Вось бачыў сон іншы, як сонца, і месяц, і адзінаццаць зорак пакланіліся мне”.
І ён распавёў бацьку свайму і братам сваім; і насварыўся на яго бацька ягоны, і сказаў яму: «Што гэта за сон, які ты сьніў? Ці ж прыходзячы, прыйду я, і маці твая, і браты твае, каб пакланіцца табе да зямлі?»
І дакараў яго бацька, і казаў: “Што ж гэта за сон такі, што прысніў ты? Няўжо ж, вырушыўшы, прыйдзем я, і маці твая, і браты твае, пакланіцца табе да зямлі?”
І зайздросьцілі яму браты ягоныя, а бацька ягоны захоўваў гэтае слова.
Зазлавалі ж яго браты на яго, бацька ж яго запомніў моўленае.
І пайшлі браты ягоныя пасьвіць авечкі бацькі свайго ў Сыхем.
Пайшлі ж браты яго пасвіць авечак бацькі свайго ў Сіхе́м.
І сказаў Ізраіль Язэпу: «Ці ж браты твае ня пасьвяць у Сыхеме? Ідзі, я пашлю цябе да іх». А ён сказаў яму: «Вось я!»
І спытаўся Ізраэ́ль у Язэ́па: “Ці ж не браты твае пасвяць у Сіхе́ме?3 Падыдзі, выпраўлю цябе да іх”. Адказаў той: “Вось я”.
І сказаў яму: «Пайдзі, прашу, паглядзі, ці ў супакоі браты твае і ці ў супакоі авечкі, і прынясі мне вестку». І паслаў яго з даліны Хеўрон; і ён пайшоў у Сыхем.
Сказаў жа яму Ізраэ́ль: “Калі пойдзеш, то паглядзі, ці здаровыя браты твае і авечкі, і паведам мне”. І выправіў яго з даліны Хеброн, і ён прыйшоў у Сіхе́м.
І знайшоў яго [нейкі] чалавек, а вось, ён блукаў у полі, і спытаўся ў яго той чалавек, кажучы: «Што шукаеш?»
І знайшоў яго чалавек, які блукаў па даліне. Спытаўся яго чалавек: “Чаго шукаеш?”
А ён сказаў: «Я шукаю братоў маіх. Прашу, скажы мне, дзе яны пасьвяць?»
Ён жа азваўся: “Братоў маіх шукаю. Скажы мне, дзе яны пасвяць?”
І сказаў чалавек той: «Яны вырушылі адсюль, бо я чуў, як яны казалі: “Хадзем у Датан”». І пайшоў Язэп за братамі сваімі, і знайшоў іх у Датане.
Сказаў жа яму чалавек: “Выправадзіліся адсюль, бо я чуў, як казалі: пойдзем у Датаі́м”. І пайшоў Язэ́п услед за братамі сваімі, і знайшоў іх у Датаі́ме.
І яны ўбачылі яго здалёк, перш, чым ён наблізіўся да іх, і змовіліся супраць яго, каб усьмерціць яго.
Убачыўшы яго здалёк, перш чым наблізіўся да іх, азлобіліся, жадаючы забіць яго,
І сказалі адзін да аднаго: «Вось, гэты гаспадар сноў ідзе.
і казалі браты адзін адному: “Вось, сненнік той ідзе”.
І цяпер хадзем, і заб’ем яго, і кінем яго ў нейкую яму, і скажам: “Злы зьвер зьеў яго”, і паглядзім, што будзе з ягоных сноў».
Дык цяперака хадземце, заб’ем яго, і скінем яго ў адну з капаніцаў, і скажам — звер люты паглынуў яго, і пабачым, чаго вартыя ягоныя сны”.
І пачуў [гэта] Рубэн, і выбавіў яго з рук іхніх, і сказаў: «Не забівайма душы».
Пачуўшы ж, Рубэ́н выхапіў яго з рук іхніх і сказаў: “Не ўразім яго душы!”
І сказаў ім Рубэн: «Не разьлівайце крыві, кіньце яго ў гэтую яму, якая ў пустыні, а рукі не выцягніце на яго», каб выбавіць яго ад рукі іхняй, каб вярнуць яго бацьку ягонаму.
І прамовіў да іх Рубэ́н: “Няхай жа не пральецца кроў! Укіньце яго ў капаніцу гэтую, што ў пустэльні. Рукі ж не ўзносце на яго!” Спрабаваў вырваць яго з рук іхніх і вярнуць яго бацьку ягонаму.
І сталася, калі Язэп прыйшоў да братоў сваіх, яны зьнялі з Язэпа адзеньне ягонае, шату каляровую, якая была на ім.
Было ж, калі прыйшоў Язэ́п да братоў сваіх, тыя знялі з Язэ́па апратку стракатую, што на ім,
І ўзялі яго, і кінулі яго ў яму; а яма была пустая, не было ў ёй вады.
і схапіўшы яго, кінулі ў капаніцу. Капаніца ж была пустая, не мела вады.
І селі яны есьці хлеб, і ўзьнялі вочы свае, і ўбачылі, і вось, караван Ізмаэльцаў ідзе з Гілеаду, і вярблюды іхныя нясуць пахошчы, бальзам і ладан, ідучы, каб завезьці гэта ў Эгіпет.
Селі ж яны з’есці хлеб і, падняўшы вочы, убачылі: ажно вось, караван ісмаэліця́наў4 кіруе з Галаа́да, а вярблюдзіцы іх напоўненыя тымія́май,5 і рэты́най,6 і ста́ктай,7 везлі ж гэта ў Егі́пет.
І сказаў Юда братам сваім: «Якая карысьць, што мы заб’ем брата нашага і схаваем кроў ягоную?
Прамовіў жа Ю́да да братоў сваіх: “Якая нам з таго карысць, калі заб’ем брата нашага і схаваем кроў яго?”
Пойдзем і прадамо яго Ізмаэльцам, і рукі нашыя няхай ня будуць на ім; бо ён — брат наш, цела наша». І паслухалі [яго] браты ягоныя.
Хадземце, прадамо яго ісмаэліця́нам гэтым, дык рукі нашыя не будуць на ім, брат жа наш і цела нашае”. Паслухалі ж яго браты.
І праходзілі тыя людзі, купцы Мадыянскія, а яны выцягнулі Язэпа з ямы, і прадалі Язэпа Ізмаэльцам за дваццаць срэбнікаў; і тыя завялі Язэпа ў Эгіпет.
І ішлі людзі мадыяне́і8 гандляры, і выцягнулі [браты] Язэ́па з капаніцы, і прадалі Язэ́па ісмаэліця́нам за дваццаць залатых, і павялі Язэ́па ў Егі́пет.
І вярнуўся Рубэн да ямы, і вось, няма Язэпа ў яме. І разарваў ён адзеньне сваё,
Вярнуўся ж Рубэ́н да капаніцы, і не знайшоў Язэ́па ў капаніцы, і разарваў вопратку сваю.9
і вярнуўся да братоў сваіх, і сказаў: «Хлопца няма, а я, куды я пайду?»
І вярнуўся да братоў сваіх, і ўсклікнуў: “Няма хлопца! Дзе ж мне шукаць яшчэ яго?”
І ўзялі яны шату Язэпа, і зарэзалі казла, і намачылі шату ў крыві,
Узяўшы ж апратку Язэ́па, закалолі ад козаў казляня і заплямілі апратку крывёю.
і паслалі шату каляровую, і прынесьлі бацьку свайму, і сказалі: «Гэта мы знайшлі. Спраўдзь, просім, ці гэта адзеньне сына твайго, ці не?»
І забралі апратку стракатую, і прынеслі бацьку свайму, і сказалі: “Ці пазнаеш, апратка гэтая сына твайго альбо не”.
І ён пазнаў яго, і сказаў: «Шаты сына майго. Дзікі зьвер зьеў яго, разьдзіраючы; разьдзёрты Язэп».
І пазнаў яе, і сказаў: “Апратка сына майго гэта, звер люты паглынуў яго, звер схапіў Язэ́па”.
І разарваў Якуб адзеньне сваё, і апрануў зрэбніцу на сьцёгны свае, і плакаў па сыне сваім шмат дзён.
Разарваў жа Яку́б вопратку сваю, і ахінуў рыззём сцёгны свае, і аплакваў сына свайго мноства дзён.
І ўсталі ўсе сыны ягоныя, і ўсе дочкі ягоныя, каб пацешыць яго, але ён адмаўляўся пацешыцца, і казаў: «Бо зыйду да сына майго са смуткам у апраметную». І плакаў па [Язэпе] бацька ягоны.
Сабраліся ж усе сыны яго і дочкі і прыйшлі суцяшаць яго, і не хацеў суцешыцца, і казаў, сыду да сына майго ў апраметную.10 Так аплакваў яго бацька яго.
А Мадыянцы прадалі яго ў Эгіпце Патыфару, урадоўцу фараона, начальніку варты.
Мадыяне́і ж прадалі Язэ́па ў Егі́пет Петэфрэ́су, еўнуху фараона, галоўнаму кухару.11
