Выслоўяў Саламонавых 30 разьдзел

 

 

Словы Агура, сына Якэ, выслоўі, якія сказаў чалавек гэты да Ітыэля, да Ітыэля і Укаля:

 

Словы Агура, сына Яка з Масы. Выказванне гэтага чалавека да Ітыэля, да Ітыэля і Укала.

Бо я найдурнейшы між людзей, і розуму чалавечага няма ў мяне,

 

Вось, я найбольшы невук з людзей і мудрасці чалавечай няма ў мяне;

не навучыўся я мудрасьці і ведаў сьвятых ня ведаю.

 

і не навучыўся я мудрасці, і не пазнаў ведаў святых.

Хто ўзыходзіў на неба і зыходзіў? Хто сабраў вецер у жменю сваю? Хто зьвязаў воды ў адзежу? Хто ўмацаваў усе канцы зямлі? Якое імя яго і якое імя сына ягонага, ці ведаеш ты?

 

Хто ўзыходзіць на неба і сыходзіць? Хто збірае вецер у руках сваіх? Хто сабраў воды, быццам у вопратку? Хто паставіў усе межы зямлі? Якое імя Яго і якое імя Яго сына, ці ведаеш ты?

Усе словы Бога чыстыя [ад дамешкаў], Ён — шчыт для тых, што маюць у Ім надзею.

 

Кожнае слова Бога — гэта надзейны шчыт для тых, хто ўскладае на яго надзею.

Не дадавай да словаў Ягоных, каб Ён ня выкрыў цябе і ня стаўся ты падманшчыкам.

 

Не дадавай нічога да слоў Яго, каб Ён не выкрыў цябе і каб не стаўся ты лгуном.

Дзьве рэчы прашу ў Цябе, не адмаўляй мне перш, чым памру:

 

Прашу ад цябе дзвюх рэчаў, не адмаўляй мне, раней, чым памру:

марнасьць і слова хлусьлівае аддалі ад мяне, ані беднасьці, ані багацьця не давай мне, сыць мяне хлебам, вызначаным для мяне,

 

надоўга адхілі ад мяне марнасць і хлуслівыя словы, не давай мне беднасці і багацця, толькі ўдзяляй мне штораз на пражыццё хлебны паёк,

каб я, насыціўшыся, ня выракся Цябе і не сказаў: «Хто ГОСПАД?», або каб, зьбяднеўшы, ня стаў красьці і ганьбіць імя Бога майго.

 

каб, наеўшыся, не быў я спакушаны адрачэннем і не сказаў: «Хто гэта — Госпад?», або, беднасцю прымушаны, каб не краў я і каб не лгаў я імем Бога майго.

Не ачарняй слугі перад гаспадаром ягоным, каб ён не пракляў цябе і ты ня стаўся вінаватым.

 

Не дакарай паслугача перад яго гаспадаром, каб часам не пракляў ён цябе і каб не быў ты пакараны.

[Ёсьць] пакаленьне, якое праклінае бацьку свайго і не дабраслаўляе маці сваю,

 

Ёсць род, што бацьку свайго праклінае і што не дабраслаўляе маці сваю.

пакаленьне, якое чыстае ў вачах сваіх, але не абмытае ад бруду свайго,

 

Ёсць род, які здаецца сабе чыстым, але не адмыты ад бруду свайго.

пакаленьне, у якога пыхлівыя вочы і павекі ўзьнятыя,

 

Ёсць род — як узвысіліся вочы яго і ўзняліся ўгару павекі яго!

пакаленьне, у якога зубы — мячы, а сківіцы — нажы, каб есьці ўцісканых на зямлі і гаротных між людзей.

 

Ёсць род, які мае мечы замест зубоў, а сківіцы яго — нажы, каб пажэрці бедных з зямлі і ўбогіх — з людзей.

У п’яўкі дзьве дачкі: «давай» і «давай». Вось тры ненасытныя і чатыры, якія ня скажуць: «Досыць»:

 

П’яўка мае дзве дачкі: «Прынясі, прынясі». Тры рэчы ёсць ненасытныя, і чатыры, што ніколі не кажуць: «Досыць!»:

адхлань і чэрава няплоднае, зямля, якая не насычаецца вадою, і агонь, які ня кажа: «Досыць».

 

пекла і бясплоднае чэрава, зямля, што не насычаецца вадою, агонь, што ніколі не кажа: «Даволі!»

Вока, якое зьдзекуецца з бацькі і пагарджае паслухмянасьцю маці, выдзяўбуць груганы над ракою і зьядуць арляняты.

 

Вока, што кпіць з бацькі і што адцураецца паслушэнства маці — хай крумкачы з-за ракі выдзеўбаюць яго і хай з’ядуць яго дзеці арла.

Вось тры [рэчы], дзівосныя для мяне, і чатырох не разумею:

 

Тры рэчы занадта складаныя для мяне, а чатыры я зусім не ведаю:

шляху арла ў небе, шляху зьмяі на скале, шляху карабля сярод мора і шляху мужчыны да дзяўчыны.

 

дарогу арла па небе, дарогу змяі па скале, дарогу карабля ў сярэдзіне мора, дарогу мужчыны да маладзенькай дзяўчыны.

Такі самы шлях жанчыны чужаложнай: зьела, абцёрла вусны свае і кажа: «Я не зрабіла благога».

 

Так паступае жанчына-чужаложніца, што з’ела, абцёрла вусны і кажа: «Я нічога благога на зрабіла».

Дзеля трох трасецца зямля, і чатырох яна зьнесьці ня можа:

 

Пад трыма рэчамі дрыжыць зямля, а чатырох перанесці не можа:

слугі, калі ён валадарыць, бязглуздага, калі ён насычаецца хлебам,

 

пад слугою, калі ён будзе правіць; пад бязглуздым, калі ён будзе насычаны ежай;

ганебнай жанчыны, калі яна замуж выходзіць, і нявольніцы, калі яна спадкуе па гаспадыні сваёй.

 

пад пагарджанай жанчынай, калі яе возьмуць за жонку; і пад служанкай, калі яна будзе спадчынніцай гаспадыні сваёй.

Вось чатыры малыя на зямлі, але яны мудрэйшыя за мудрых:

 

Ёсць на зямлі чатыры самыя малыя істоты, але яны мудрэйшыя за мудрых:

мурашкі — народ ня моцны, але летам назапашваюць хлеб свой,

 

мурашкі — народ не моцны, які рыхтуе сабе ежу ў жніво;

даманы — народ не магутны, але стаўляюць дамы свае на скале,

 

горныя мышы — народ слабы, які ставіць жыллё сваё на скале;

няма валадара ў саранчы, але ўсе выходзяць шыхтавана,

 

саранча — не мае цара і выступае ўся яна чарадою;

павук лапкамі чапляецца, але вось, ён у палацы валадара.

 

яшчарка — караскаецца на лапках, а спыняецца ў пакоях цара.

Вось трое крочаць паважна, і чацьвёра паважна ходзяць:

 

Ёсць тры рэчы, што ходзяць добра, і чатыры, што крочаць шчасліва:

леў, магутнейшы між зьвярамі, ні перад кім не саступае,

 

леў, самы моцны са звяроў, не пабаіцца сустрэчы ні з кім;

конь асядланы, і казёл, і валадар, супраць якога ніхто не паўстане.

 

певень, што падперазаўся, і баран, і цар, які мае з сабою войска.

Калі вывышаешся бяздумна або калі задумаў ліхое, [палажы] руку сваю на вусны.

 

Калі ты зрабіў глупства, ды ўзнёсся сам над сабой; ці падумаў ліхое — ускладзі руку на вусны свае!

Бо хто зьбівае малако, атрымае масла, і хто ўдарыць у нос, атрымае кроў, а хто выклікае гнеў, атрымае сварку.

 

Бо хто добра ўзбівае малако — атрымлівае масла, а хто моцна высмарквае ноздры — выклікае кроў, а хто выклікае гнеў — выклікае сваркі.