Выслоўяў Саламонавых 30 разьдзел

 

 

Словы Аґура Ячанка. Цяжар агалашае муж Іхіелю, Іхіелю а Укалу.

 

Словы Агура, сына Яка з Масы. Выказванне гэтага чалавека да Ітыэля, да Ітыэля і Укала.

Бо недасьціпнейшы я за іншую людзіну, і няма ў мяне розуму людзкога;

 

Вось, я найбольшы невук з людзей і мудрасці чалавечай няма ў мяне;

Я не наўчыўся мудрасьці, каб веду сьвятых ведаць.

 

і не навучыўся я мудрасці, і не пазнаў ведаў святых.

Хто ўзышоў на неба й зышоў? хто зьбер вецер у прыгоршчы свае? хто завязаў ваду ў вадзецьце? хто пастанавіў усі канцы зямлі? што за імя ягонае? і што за імя сыну ягонаму? ці ведаеш?

 

Хто ўзыходзіць на неба і сыходзіць? Хто збірае вецер у руках сваіх? Хто сабраў воды, быццам у вопратку? Хто паставіў усе межы зямлі? Якое імя Яго і якое імя Яго сына, ці ведаеш ты?

Кажнае слова Божае пералітаванае; Ён шчыт тым, што спадзяюцца на Яго.

 

Кожнае слова Бога — гэта надзейны шчыт для тых, хто ўскладае на яго надзею.

Не дабаўляй да слоў Ягоных, каб Ён ня ўпікнуў табе, і ты не апынуўся манюкам.

 

Не дадавай нічога да слоў Яго, каб Ён не выкрыў цябе і каб не стаўся ты лгуном.

Дзьвюх рэчаў я прасіў у Цябе; не адмоў імне ўперад, чымся памру:

 

Прашу ад цябе дзвюх рэчаў, не адмаўляй мне, раней, чым памру:

Ману й ашукнае слова здаль ад мяне, галіты й багацьця не давай імне, жыві мяне належнаю емінаю маёй,

 

надоўга адхілі ад мяне марнасць і хлуслівыя словы, не давай мне беднасці і багацця, толькі ўдзяляй мне штораз на пражыццё хлебны паёк,

Каб я, перасыціўшыся, не адрокся й не сказаў: «Хто СПАДАР?» і каб, згалеўшы, я ня краў і ня будзеніў імені Бога свайго.

 

каб, наеўшыся, не быў я спакушаны адрачэннем і не сказаў: «Хто гэта — Госпад?», або, беднасцю прымушаны, каб не краў я і каб не лгаў я імем Бога майго.

Не агукай слугі спадару ягонаму, каб ён не пракляў цябе, і ты ня быў вінен.

 

Не дакарай паслугача перад яго гаспадаром, каб часам не пракляў ён цябе і каб не быў ты пакараны.

Ё пакаленьне, што клінець айца свайго і маці свае не дабраславе.

 

Ёсць род, што бацьку свайго праклінае і што не дабраслаўляе маці сваю.

Ё пакаленьне чыстае ў вачох сваіх, але не адмытае ад нечысьці свае.

 

Ёсць род, які здаецца сабе чыстым, але не адмыты ад бруду свайго.

Ё пакаленьне — о якія пыхатыя вочы іхныя, і як узьнятыя векі іхныя!

 

Ёсць род — як узвысіліся вочы яго і ўзняліся ўгару павекі яго!

Ё пакаленьне, каторага зубы — мячы й каторага шчэляпы — вялікія нажы на тое, каб пажэрці ўбогіх ізь зямлі і бедных ізь людзёў!

 

Ёсць род, які мае мечы замест зубоў, а сківіцы яго — нажы, каб пажэрці бедных з зямлі і ўбогіх — з людзей.

У п’яўкі дзьве дачкі: «Дай, дай». Гэтыя тры ненасыці, і чатыры ня скажуць: «Досыць!»

 

П’яўка мае дзве дачкі: «Прынясі, прынясі». Тры рэчы ёсць ненасытныя, і чатыры, што ніколі не кажуць: «Досыць!»:

Шэоль і бясплодная дзетніца, зямля не насычаная вадою, і цяпло ня скажа: «Досыць!».

 

пекла і бясплоднае чэрава, зямля, што не насычаецца вадою, агонь, што ніколі не кажа: «Даволі!»

Вока, што насьміхаецца з айца і грэбуе пакораю да маці, выдзяўбуць ґруґаны дольнія, і пажаруць птушаняты арліныя.

 

Вока, што кпіць з бацькі і што адцураецца паслушэнства маці — хай крумкачы з-за ракі выдзеўбаюць яго і хай з’ядуць яго дзеці арла.

Тры лішне дзіўныя імне, і чатыры, каторых я ня знаю:

 

Тры рэчы занадта складаныя для мяне, а чатыры я зусім не ведаю:

Дарогі арла ў паветру, дарогі гада на скале, дарогі карабля сярод мора і дарогі мужчыны да дзявушчае.

 

дарогу арла па небе, дарогу змяі па скале, дарогу карабля ў сярэдзіне мора, дарогу мужчыны да маладзенькай дзяўчыны.

Такая дарога чужаложнае жонкі: пад’ела, і абцерла вусны свае, і сказала: «Я не зрабіла нягоднасьці».

 

Так паступае жанчына-чужаложніца, што з’ела, абцёрла вусны і кажа: «Я нічога благога на зрабіла».

Пад трыма дрыжыць зямля, і чатырох яна ня можа несьці:

 

Пад трыма рэчамі дрыжыць зямля, а чатырох перанесці не можа:

Пад слугою, як ён каралюе, і дурням, як ён насыціўшыся;

 

пад слугою, калі ён будзе правіць; пад бязглуздым, калі ён будзе насычаны ежай;

Пад ненавіднаю жонкаю, калі яна выходзе замуж, і нявольніцаю — наступніцаю па спадарыні сваёй.

 

пад пагарджанай жанчынай, калі яе возьмуць за жонку; і пад служанкай, калі яна будзе спадчынніцай гаспадыні сваёй.

Во чатыры малюсенькія на зямлі, але надзвычайна мудрыя:

 

Ёсць на зямлі чатыры самыя малыя істоты, але яны мудрэйшыя за мудрых:

мурашкі — люд ня дужы, гатуюць, адылі, емя сабе ўлетку;

 

мурашкі — народ не моцны, які рыхтуе сабе ежу ў жніво;

Трусы — люд кволы, робяць, адылі, дамкі сабе ў скалах;

 

горныя мышы — народ слабы, які ставіць жыллё сваё на скале;

Шаранча ня мае караля, але выступаюць усі зьбершыся вяткаю;

 

саранча — не мае цара і выступае ўся яна чарадою;

Павук чапляецца лапамі, але бывае ў палацах каралеўскіх.

 

яшчарка — караскаецца на лапках, а спыняецца ў пакоях цара.

Тры, што добра ходзяць, але чатыры хораша ходзяць:

 

Ёсць тры рэчы, што ходзяць добра, і чатыры, што крочаць шчасліва:

Леў, найдужшы сярод жывёлы, і не адварачаецца ад нікога;

 

леў, самы моцны са звяроў, не пабаіцца сустрэчы ні з кім;

Паперазаны па сьцёгнах конь, казёл і кароль, катораму няма супара.

 

певень, што падперазаўся, і баран, і цар, які мае з сабою войска.

Калі ты зрабіў дурна з прычыны свайго вяльмуваньня, і калі табе прышло ўдум ліха — руку на вусны.

 

Калі ты зрабіў глупства, ды ўзнёсся сам над сабой; ці падумаў ліхое — ускладзі руку на вусны свае!

З малака б’юць масла, і ад вытня з носу йдзець кроў, і ўзрушэньне гневу прыводзе да вады.

 

Бо хто добра ўзбівае малако — атрымлівае масла, а хто моцна высмарквае ноздры — выклікае кроў, а хто выклікае гнеў — выклікае сваркі.