Выслоўяў Саламонавых 23 разьдзел

Кніга выслоўяў Саламонавых
Пераклад Яна Станкевіча → Пераклад Чарняўскага 2017

 
 

Як сядзеш паспытацца ежы зь дзяржаўцам, глядзі ўважліва, што перад табою;
 
Калі ты ўсеўся, каб есці з кіраўніком, назірай уважліва, што пастаўлена перад тварам тваім,

І прыставіш нож да горла свайго, калі ты прагавітая душа;
 
і прыстаў нож да свайго горла, калі ты прагны.

Не жадай ласонікаў ягоных, бо яны ашукны хлеб.
 
Не жадай ад ежы яго, бо гэта хлеб падманны.

Ня рупся праз тое, каб зьберці багацьце; пакінь сваю думку:
 
Не клапаціся пра багацце, але адпачывай у разважлівасці сваёй.

Уцямішся на тое, і няма яго, бо напэўна прыладзе сабе крылы, паляціць, як арол, аж да неба.
 
Калі павернеш вочы свае да багацця — яго ўжо няма, бо крылы сабе прыправіць; бо зробіць яно сабе крылы, як у арла, і паляціць у неба.

Ня спытавай хлеба благога вока і не жадай ласонікаў ягоных;
 
Не снедай з чалавекам зайздросным і не жадай ежы яго;

Бо як ён думае ў сэрцу сваім, такі ён: «Еж і пі», кажа ён табе, але сэрца ягонае не з табою;
 
бо, як лічыць ён у душы сваёй, — такі і сам ён. «Снедай і пі», — кажа ён табе, а розум яго — не з табою.

Лусту, каторую ты зьеў, зарвець табе, і страціш салодкія словы свае.
 
Лусту, што ты з’еў, — вырыгнеш, і дарэмна растраціш прыгожыя размовы свае.

Ня гукай у вушы неразумнаму, бо ён пагрэбуе мудрасьцю слоў тваіх.
 
Не гавары ў вушы неразумных, бо пагрэбуюць яны ведамі языка твайго.

Не адсувай вечнае мяжы і не заходзь на полі сіротаў,
 
Не перанось даўнейшай мяжы, на ніву сірот не ўваходзь:

Бо дужы адкупіцель іх; Ён аправе справу іхную з табою.
 
бо ў іх ёсць магутны Збавіцель, і Ён Сам будзе супраць цябе разбіраць справу іх.

Зьвярні сэрца свае на навуку і вушы свае да слоў веды.
 
Прывядзі сэрца сваё да ведаў, а вушы свае — да слоў ведаў.

Ня зьдзержуйся ад зыраньня хлапца: калі ты наб’еш яго дубцом, ён не памрэць;
 
Не пазбаўляй юнака настаўлення; бо калі ўдарыш яго розгаю — не памрэ:

Ты наб’еш яго дубцом, уратуеш душу ягоную ад шэолю.
 
ты ўдарыш яго дубцом і душу яго вызваліш ад пекла.

Сыну мой! калі сэрца твае будзе мудрае, будзе цешыцца й сэрца мае, і таксама я;
 
Сыне мой, калі мудрым будзе сэрца тваё, будзе цешыцца з табою і маё сэрца,

І будуць цешыцца ныркі мае, як вусны твае будуць гукаць пасьцівасьць.
 
і паясніца мая будзе радавацца, калі вусны твае будуць казаць вернае.

Няхай сэрца твае не завідуе грэшнікам, але будзь ты ў боязьні СПАДАРА ўвесь дзень;
 
Хай не зайздросціць сэрца тваё грэшнікам, але ўвесь дзень жыві ў страху Госпадавым;

Бо як ё будучыня, то надзея твая ня будзе страчана.
 
бо ёсць будучыня ў цябе, і не аднімецца твая надзея.

Слухай ты, сыну мой, і будзь мудры, і кіруй сэрца свае на дарогу.
 
Слухай, мой сыне, і будзь мудры, і роўна па дарозе накіроўвай душу тваю.

Ня будзь памеж тых, што жлопаюць віно, жаруць мяса;
 
Не будзь на балях п’яніцаў ані на баляваннях цела,

Бо п’яніца й жэрлы зьбяднеюць, і ў рызьзё адзенецца санлівы.
 
бо п’яніца і гуляка збяднеюць, а дрымотны апранецца ў лахманы.

Будзь паслухмяны айцу свайму: ён нарадзіў цябе, і ня грэбуй маткаю сваёй у старасьці ейнай.
 
Слухай бацьку свайго, які парадзіў цябе, і не будзь пагардлівы, калі састарэе маці твая.

Купляй праўду і не прадавай мудрасьці а навукі а розуму.
 
Купляй праўду і не прадавай; купляй мудрасць, і веды, і розум.

Будзе вельма цешыцца айцец справядлівага, і хто нарадзіў мудрага, будзе мець радасьць ізь яго.
 
Узрадуецца радасцю бацька справядлівага; а хто парадзіў мудрага — узвесяліцца ў ім;

Будуць радавацца айцец твой і маці твая, і цешыцца тая, што нарадзіла цябе.
 
хай радуюцца твой бацька і маці твая, хай радуецца тая, што нарадзіла цябе.

Сыну мой, аддай сэрца свае імне, і вочы твае хай зычаць дарогаў маіх.
 
Сыне мой, дай мне сваё сэрца, хай вочы твае зберагуць шляхі мае.

Бязуля — глыбокая яма, і чужая жонка — вузкая студня;
 
Бо яма глыбокая — распусніца, а чужая жанчына — цеснае падзямелле.

Яна таксама цікуе, як на здабытак, і множа выступнікаў памеж людзёў.
 
бо расстаўляе яна пасткі на дарозе, быццам разбойнік, і памнажае несправядлівых сярод людзей.

У каго гора? у каго смутак? у каго вады? у каго пустая гаворка? у каго раны бязь віны? у каго чырвань аччу?
 
У каго: «Гора»? У каго: «Ах»? У каго сваркі? У каго скарга? У каго раны без прычыны? У каго памутненне вачэй?

У тых, што сядзяць да пазна зь віном, у тых, што ходзяць шукаць мешанага.
 
У тых, хто прабывае ў віне і ідзе, каб пакаштаваць змяшанага [віна].

Не глядзі на віно, як яно чырвонае, як яно даець свой колер у чары, гладка зыходзе:
 
Не глядзі на віно, як яно чырванее, як гожа блішчыць у кубку, як лёгка цячэ праз горла,

Наапошку, яно ўкусе, як гад, ужыгале, як атрутны гад;
 
бо ўрэшце рэшт — укусіць, як гадзюка, свой яд, як вужака, запусціць.

Вочы твае будуць зьвернены на чужыя, і сэрца твае будзе вымаўляць крутадушнае;
 
Вочы твае ўбачаць рэчы дзіўныя, а сэрца тваё будзе гаварыць нясталае;

І будзеш, як тый, што ляжыць сярод мора, або як тый, што ляжыць на версе машты:
 
і будзеш ты, як той, што спіць сярод мора, і быццам той, што заснуў на мачце карабля:

«Білі мяне, і імне не балела; таўклі мяне, і я ня чуў. Як прачхнуся, ізноў пайду шукаць яго».
 
«Пабілі мяне, а мне не было балюча, ударылі мяне, а я нічога не адчуў; калі прачнуся — ізноў буду шукаць гэта».