Выслоўяў Саламонавых 14 разьдзел

Кніга выслоўяў Саламонавых
Пераклад Васіля Сёмухі → Пераклад Антонія Бокуна

 
 

Мудрая жонка ўладкуе свой дом, а неразумная разбурыць яго сваімі рукамі.
 
Мудрая жонка будуе сабе дом, а неразумная руйнуе яго сваімі рукамі.

Хто ідзе простаю дарогаю, баіцца Госпада; а чые дарогі крывыя, той ня дбае пра Яго.
 
Хто ходзіць проста, той баіцца ГОСПАДА, а хто кры́віць шляхі свае, той грэбуе Ім.

У вуснах у немысьля — біч на яго ганарыстасьць; а вусны мудрых ахоўваюць самыя сябе.
 
У вуснах неразумнага дубец пыхлівасьці, а вусны мудрых захоўваюць іх.

Дзе няма валоў, там — ясьлі пустыя; а багата ж прыбытку ад сілы валоў.
 
Дзе няма скаціны, там ясьлі пустыя, але багата прыбытку ад сілы вала́.

Верны сьведка ня хлусіць, а ілжу пашырае сьведка ілжывы.
 
Сьведка праўдзівы ня схлу́сіць, а сьведка фальшывы дыхае няпраўдай.

Распусны шукае мудрасьці і не знаходзіць; а разумны лёгка набывае веды.
 
Насьмешнік шукае мудрасьці, і яе няма, але веданьне лёгкае для разумнага.

Адыдзі ад чалавека пустога, у якога ты ня бачыш разумных вуснаў.
 
Адыйдзі ад чалавека дурнога, бо ня знойдзеш вуснаў разумных.

Мудрасьць разумнага — што ён зважае на дарогу сваю, а дурасьць немысьляў — толькі ашука.
 
Мудрасьць разумнага — разуменьне шляху свайго, а неразумнасьць дурняў — ашуканства.

Неразумныя сьмяюцца з грэху, а сярод праведных — Божая мілата.
 
Неразумныя сьмяюцца з віны, а пасярод пра́вых — зычлівасьць.

Сэрца ведае горыч сваю, і чужынец ня дзеліць радасьці ягонай.
 
Сэрца ведае горыч душы сваёй, і ў радасьць ягоную ня ўвойдзе чужынец.

Дом беззаконных зруйнуецца, а жытлішча праведных расьцьвіце.
 
Дом бязбожнікаў будзе зьнішчаны, а намёт пра́вых закрасуе.

Ёсьць шляхі, якія здаюцца чалавеку простымі; але канец іх — шлях сьмерці.
 
Ёсьць шлях, які слушны ў вачах чалавека, але канец яго — шляхі сьмерці.

І ад сьмеху часам баліць сэрца, і канцом радасьці бывае смутак.
 
І ў часе сьмеху баліць сэрца, і заканчэньне радасьці — смутак.

Чалавек з разбэшчаным сэрцам насыціцца ад дарог сваіх, і добры — ад сваіх.
 
Падступны сэрцам насыціцца шляхамі сваімі, а добры чалавек — сваімі.

Немысель верыць кожнаму слову, а разумны зважае на крокі свае.
 
Неразумны верыць кожнаму слову, а разумны разважае пра крокі свае.

Мудры баіцца і ўнікае зла, а неразумны раздражнёны і саманадзейны.
 
Мудры баіцца і адварочваецца ад зла, а дурны гняўлівы і самаўпэўнены.

Запальчывы можа ўчыніць глупства; а чалавек, які наўмысна чыніць благое, ненавісны.
 
Скоры на гнеў робіць дурасьць, а чалавек зламысны зьненавіджаны.

Невукі спадкуюць дурасьць, а разумных увенчваюць веды.
 
Неразумныя атрымліваюць у спадчыну дурасьць, а разумныя ўкарануюцца веданьнем.

Схіляцца ліхія перад добрымі, і бязбожныя — каля варот праведніка.
 
Ліхія паклоняцца перад добрымі, а бязбожнікі — каля брамаў праведнікаў.

Беднага ненавідзіць, бывае, нават блізкі яго, а ў багатага многа сяброў.
 
Бедны зьненавіджаны нават бліжнім сваім, але шмат тых, хто любіць багатага.

Хто пагарджае блізкім сваім, той грэшыць; а мілажальны да бедных, той шчасны.
 
Хто цураецца бліжняга свайго, той грашыць, а хто лі́туецца над бедным, той шчасьлівы.

Ці не памыляюцца тыя, што намышляюць ліхое? Мілажаль і вернасьць у тых, што намышляюць добрае.
 
Ці ж не заблукалі тыя, якія задумляюць зло? Але міласэрнасьць і праўда будзе тым, якія задумляюць добрае.

Ад усякае працы ёсьць прыбытак, а ад пустаслоўя толькі пахіба.
 
З кожнае працы будзе прыбытак, а ад пустых словаў — толькі нястача.

Вянок мудрых — багацьце іхняе, а дурасьць невукаў дурасьць і ёсьць.
 
Карона мудрых — багацьце іхняе, а вянок дурняў — глупства іхняе.

Верны сьведка ратуе душы, а ілжывы нагаворвае шмат ілжы.
 
Сьведка праўдзівы ратуе душы, а хлусьлівы дыхае няпраўдай.

У страху перад Госпадам — надзея цьвёрдая, і сынам сваім Ён прыстанішча.
 
У страху перад ГОСПАДАМ моцная пэўнасьць, і для сыноў Сваіх Ён будзе прыстанішчам.

Страх Гасподні — крыніца жыцьця, што аддаляе ад сетак сьмерці.
 
Страх ГОСПАДАЎ — крыніца жыцьця, каб пазьбегнуць пастак сьмерці.

У мностве народу — веліч цара, а пры малалюдзтве — бяда ўладару.
 
У мностве народу веліч валадара, а ў малалікасьці людзей — загуба князя.

У цярплівага чалавека багата розуму, а ў палкага многа дурасьці.
 
У павольнага на гнеў багата розуму, а запальчывы выяўляе дурасьць.

Ціхмянае сэрца — жыцьцё целу, а зайздрасьць — гнілізна касьцям.
 
Лагоднае сэрца — жыцьцё для цела, а зайздрасьць — парахненьне косткам.

Хто ўціскае беднага, той ганіць Творцу яго; а хто шануе Яго, той творыць дабро беднаму.
 
Хто прыгнятае ўбогага, той зьневажае Творцу ягонага, але шануе Яго той, хто лі́туецца над бедным.

За ліха сваё бязбожны будзе адкінуты, а праведны і пры сьмерці сваёй мае надзею.
 
Бязбожнік будзе адкінуты за ліхоцьце сваё, а праведнік і пры сьмерці сваёй мае надзею.

Мудрасьць у сэрцы ў разумнага, і сярод неразумных яна адкрываецца.
 
У сэрцы разумнага жыве мудрасьць, і паміж дурняў яна вядомая.

Праведнасьць узвышае народ, а беззаконьне — ганьба народаў.
 
Праведнасьць узвышае народ, а грэх — ганьба для народаў.

Ласка царова — рабу разумнаму, а гнеў цара — супроць таго, хто ганьбіць яго.
 
Зычлівы валадар да слугі́ разумнага, але абурэньне ягонае на таго, хто асаромлівае яго.