Выслоўяў Саламонавых 24 разьдзел

 

 

Не зайздросьці ліхім людзям і ня прагні быць зь імі:

 

Не зайздросьці людзям ліхім, не жадай быць з імі,

бо пра насільле думае сэрца іхняе, і пра ліхое гавораць вусны іхнія.

 

бо пра злачыннасьць думае сэрца іхняе, і пра ліхоту вусны іхнія гавораць.

Мудрасьцю ладзіцца дом і розумам сталюецца,

 

Мудрсьцю будуецца дом, і розумам умацоўваецца,

і праз гаспадарчасьць нутро яго напаўняецца ўсякай каштоўнай і прыемнай маёмасьцю.

 

і праз веданьне напаўняюцца пакоі яго ўсялякай каштоўнай і прывабнай маёмасьцю.

Чалавек мудры — дужы, і чалавек разумны мацуе сілу сваю.

 

Мудры чалавек мае моц, і чалавек, які мае веды, умацоўвае сілу [сваю].

Таму абдумана вядзі вайну тваю, і посьпех будзе пры мностве радцаў.

 

Таму з разважлівасьцю вядзі вайну тваю, і пры мностве дарадцаў — выратаваньне.

Неразумнаму мудрасьць занадта высокая; каля брамы не разамкне ён вуснаў сваіх.

 

Занадта высокая мудрасьць для неразумнага, ён не раскрывае ў брамах вуснаў сваіх.

Хто намышляе зрабіць зло, таго называюць зламысьнікам.

 

Хто задумляе рабіць ліхое, таго называюць зламысным.

Намысел неразумнага — грэх, і блюзьнер — мярзота людзям.

 

Намеры бязглуздага — грэх, і [намеры] блюзьне́ра — агіда для чалавека.

Калі ты ў дзень бедства зьнясіліўся, дык бедная сіла твая.

 

Калі ты слабы ў дзень бедства, дык малая сіла твая.

Ратуй узятых на сьмерць, і няўжо ты адмовішся ад асуджаных на ўбой?

 

Ратуй узятых на сьмерць, і ці ж не пашкадуеш тых, якія сказа́ныя на загубу?

Ці скажаш: «вось, мы ня ведалі гэтага?» А Выпрабавальнік сэрцаў хіба ня ведае? Назіральнік за душою тваёю ведае гэта і дасьць чалавеку паводле ўчынкаў ягоных.

 

Калі скажаш: «Вось, мы ня ведалі гэтага?», ці ж Той, Хто дасьледуе сэрцы, не разумее? Ці ж Той, Хто захоўвае душу тваю, ня ведае? Ці ж Ён не аддасьць чалавеку паводле справаў ягоных?

Еж, сыне мой, мёд, бо ён смачны, і сотавы, бо ён салодкі паднябеньню майму:

 

Еш мёд, сыне мой, бо ён добры, і соты салодкія для паднябеньня твайго.

такое і спазнаньне мудрасьці для душы тваёй. Калі ты знайшоў яе, дык ёсьць будучыня, і надзея твая ня марная.

 

Гэтак сама веданьне мудрасьці для душы тваёй. Калі ты знайшоў яе, ёсьць будучыня, і надзея твая не загіне.

Не намышляй ліха, бязбожнік, супроць жытлішча праведнага; ня спустошвай месца спакою ягонага.

 

Не цікуй, бязбожніку, каля жытла праведніка, не спусташай месца супачынку ягонага,

Бо сем разоў упадзе праведнік і ўстане; а бязбожныя тонуць у пагібелі.

 

бо сем разоў упадзе праведнік і ўстане, а бязбожнікі трапяць у няшчасьце.

Ня радуйся, калі ўпадзе вораг твой; і хай не весяліцца сэрца тваё, калі ён спатыкнецца.

 

Ня радуйся, калі ўпадзе вораг твой, і няхай ня цешыцца сэрца тваё, калі ён спатыкнецца,

Інакш убачыць Гасподзь, і не даспадобы будзе Яму гэта, і Ён адверне ад яго Свой гнеў.

 

бо часам убачыць ГОСПАД, і будзе [гэта] ліхім у вачах Ягоных, і Ён адверне гнеў Свой ад яго.

Не абурайся ліхадзеямі і не зайздросьці бязбожнікам:

 

Не абурайся на ліхотнікаў і не зайздросьці бязбожнікам,

бо ліхі ня мае будучыні — сьветач бязбожных патухне.

 

бо ня будзе будучыні ліхому, і сьветач бязбожнікаў стухне.

Бойся, сыне мой, Госпада і цара; і зь мяцежнікамі ня супольнічай,

 

Бойся ГОСПАДА, сыне мой, і валадара, і ня зьвязвайся са змоўшчыкамі,

бо зьнянацку прыйдзе пагібель на іх; і бяду ад іх абодвух хто загадзя ўведае?

 

бо неспадзявана прыйдзе на іх загуба, і бедства ад іх абодвух хто можа ведаць.

Сказана таксама мудрымі: зважаць на асобы ў судзе — нядобра.

 

Гэта таксама для мудрых: нядобра зважаць на аблічча ў судзе.

Хто кажа вінаватаму: «твая праўда», таго праклянуць народы, таго зьненавідзяць плямёны;

 

Таго, хто кажа бязбожніку: «Ты праведны», будуць праклінаць народы і будуць брыдзіцца ім людзі.

а тыя, што судзяць справядліва, будуць любасныя, бо прыйдзе на іх дабраславеньне.

 

А тымі, што дакараюць, будуць захапляцца, і зыйдзе на іх шчодрае дабраславенства.

У вусны цалуе той, хто адказвае словамі правільнымі.

 

У вусны цалуе той, хто адказвае шчырымі словамі.

Зрабі справы свае па-за домам, закончы іх на полі тваім, а потым уладжвай і дом твой.

 

Выканай працу тваю вонках [дому] і скончы яе на полі тваім, а пасьля пабудуй дом твой.

Ня сьведчы ілжыва на блізкага твайго; навошта табе ашукваць вуснамі тваімі?

 

Ня сьведчы без прычыны супраць бліжняга твайго, і не падманвай вуснамі тваімі.

Не кажы: «як ён зрабіў са мною, так і я зраблю зь ім, адплачу чалавеку паводле ўчынкаў ягоных».

 

Не кажы: “Як ён мне зрабіў, так і я зраблю яму, аддам чалавеку паводле справаў яго”.

Праходзіў я ўскрай поля чалавека лянівага і ўскрай вінаградніка чалавека неразумнага.

 

Праходзіў я праз поле гультая і праз вінаграднік чалавека бяз розуму,

І вось, усе гэта зарасло крапівою, паверхня яго збуяла бадзякамі, і каменны мур абваліўся.

 

і вось, усё зарасло асотам, і крапіва пакрыла паверхню яго, і каменная агароджа зруйнаваная.

І падзівіўся я, і ўзяў да сэрца, і ўбачыў, і атрымаў навуку:

 

І паглядзеў я, і зьвярнуў [на гэта] сэрца маё, убачыў, і атрымаў настаўленьне:

«крыху пасьпіш, крыху падрэмлеш, крыху, рукі згарнуўшы, паляжыш;

 

«Крыху пасьпіш, крыху падрэміш, крыху, склаўшы ру́кі, паляжыш.

і прыйдзе беднасьць твая, як разбойнік, і галеча твая — як чалавек узброены».

 

і прыйдзе, як валацу́га, беднасьць твая, і няста́ча твая — як чалавек узброены».