Выслоўяў Саламонавых 24 разьдзел

 

 

Не зайздросці людзям ліхім, не жадай іх таварыства;

 

Не зайздросьці людзям ліхім, не жадай быць з імі,

бо думаюць яны пра гвалт, іх вусны гавораць зласліва.

 

бо пра злачыннасьць думае сэрца іхняе, і пра ліхоту вусны іхнія гавораць.

Мудрасцю будзе пабудаваны дом, а разважлівасцю — умацуецца.

 

Мудрсьцю будуецца дом, і розумам умацоўваецца,

З ведамі запоўняцца кладоўкі ўсякаю каштоўнаю і найпрыгажэйшаю маёмасцю.

 

і праз веданьне напаўняюцца пакоі яго ўсялякай каштоўнай і прывабнай маёмасьцю.

Чалавек мудры — моцны, а вучоны чалавек узмацняе моц [сваю].

 

Мудры чалавек мае моц, і чалавек, які мае веды, умацоўвае сілу [сваю].

Бо ты будзеш рыхтаваць для сябе вайну ў адпаведнасці з планамі — і будзе перамога, дзе многія парады.

 

Таму з разважлівасьцю вядзі вайну тваю, і пры мностве дарадцаў — выратаваньне.

Завысокая мудрасць — для бязглуздага, у браме вуснаў сваіх не адчыніць.

 

Занадта высокая мудрасьць для неразумнага, ён не раскрывае ў брамах вуснаў сваіх.

Хто думае зрабіць ліха, таго назавуць зламыснікам.

 

Хто задумляе рабіць ліхое, таго называюць зламысным.

Думка бязглуздага — грэх, і агіднасць для людзей — паклёпнік.

 

Намеры бязглуздага — грэх, і [намеры] блюзьне́ра — агіда для чалавека.

Калі ты ў дзень няшчасця кволы — паменшыцца твая моц.

 

Калі ты слабы ў дзень бедства, дык малая сіла твая.

Ратуй тых, каго вядуць на смерць, і затрымай тых, каго цягнуць на пагібель.

 

Ратуй узятых на сьмерць, і ці ж не пашкадуеш тых, якія сказа́ныя на загубу?

Ці скажаш: «Я не ведаў гэтага»? Ці ж Той, Хто праглядае сэрца, Сам не разумее? Ведае Той, Хто сочыць за душамі, Ён адплачвае кожнаму за справы яго.

 

Калі скажаш: «Вось, мы ня ведалі гэтага?», ці ж Той, Хто дасьледуе сэрцы, не разумее? Ці ж Той, Хто захоўвае душу тваю, ня ведае? Ці ж Ён не аддасьць чалавеку паводле справаў ягоных?

Сыне мой, ты ясі мёд, бо ён добры, бо соты — найсаладзейшыя для горла твайго.

 

Еш мёд, сыне мой, бо ён добры, і соты салодкія для паднябеньня твайго.

Так, ведай, ёсць мудрасць для душы тваёй: калі ты знойдзеш яе — будзе ў цябе будучыня і надзея твая не загіне.

 

Гэтак сама веданьне мудрасьці для душы тваёй. Калі ты знайшоў яе, ёсьць будучыня, і надзея твая не загіне.

Не строй падкопы, о нягоднік, дому справядлівага, і не парушай спакою яго.

 

Не цікуй, бязбожніку, каля жытла праведніка, не спусташай месца супачынку ягонага,

Бо справядлівы сем разоў упадзе і ўзнімецца; а бязбожнікі ўпадуць у ліха.

 

бо сем разоў упадзе праведнік і ўстане, а бязбожнікі трапяць у няшчасьце.

Калі гіне непрыяцель твой — не радуйся; і хай не ўзрадуецца ў пагібелі яго сэрца тваё,

 

Ня радуйся, калі ўпадзе вораг твой, і няхай ня цешыцца сэрца тваё, калі ён спатыкнецца,

каб падчас не ўбачыў Госпад і не спадабаўся ён Яму, і каб не адхіліў Ён гневу Свайго ад яго.

 

бо часам убачыць ГОСПАД, і будзе [гэта] ліхім у вачах Ягоных, і Ён адверне гнеў Свой ад яго.

Не абурайся на ліхадзеяў і бязбожнікам не зайздросці,

 

Не абурайся на ліхотнікаў і не зайздросьці бязбожнікам,

бо не будзе будучыні ў ліхога і светач бязбожнікаў патухне.

 

бо ня будзе будучыні ліхому, і сьветач бязбожнікаў стухне.

Бойся, сыне мой, Госпада і цара, і не далучайся да тых, хто думае інакш,

 

Бойся ГОСПАДА, сыне мой, і валадара, і ня зьвязвайся са змоўшчыкамі,

бо раптам надыдзе пагібель на іх, а пагібель ад іх абаіх хто прадбачыць?

 

бо неспадзявана прыйдзе на іх загуба, і бедства ад іх абодвух хто можа ведаць.

І гэта таксама ёсць у мудрых: вылучаць чалавека на судзе — нядобра.

 

Гэта таксама для мудрых: нядобра зважаць на аблічча ў судзе.

Хто кажа бязбожніку: «Ты справядлівы», таго будуць праклінаць народы, таго адхіляць плямёны.

 

Таго, хто кажа бязбожніку: «Ты праведны», будуць праклінаць народы і будуць брыдзіцца ім людзі.

А хто выкрывае яго — будзе праслаўлены, і прыйдзе на іх дабраславенне дабра.

 

А тымі, што дакараюць, будуць захапляцца, і зыйдзе на іх шчодрае дабраславенства.

У вусны цалуе той, хто адказвае вернымі словамі.

 

У вусны цалуе той, хто адказвае шчырымі словамі.

Рыхтуй справу сваю знадворку і старанна выконвай яе на сваёй ніве, каб потым пабудаваць дом свой.

 

Выканай працу тваю вонках [дому] і скончы яе на полі тваім, а пасьля пабудуй дом твой.

Не будзь сведкам супраць блізкага твайго беспадстаўна і не падманвай нікога вуснамі сваімі.

 

Ня сьведчы без прычыны супраць бліжняга твайго, і не падманвай вуснамі тваімі.

Не кажы: «Як ён мне зрабіў, так і я адплачу чалавеку за справу яго».

 

Не кажы: “Як ён мне зрабіў, так і я зраблю яму, аддам чалавеку паводле справаў яго”.

Праходзіў я праз поле лянівага чалавека і праз вінаграднік чалавека, пазбаўленага розуму:

 

Праходзіў я праз поле гультая і праз вінаграднік чалавека бяз розуму,

і вось — усё запаланіла крапіва, і цярноўнік пакрыў паверхню яго, і агароджа каменная была разбурана;

 

і вось, усё зарасло асотам, і крапіва пакрыла паверхню яго, і каменная агароджа зруйнаваная.

калі я гэта ўбачыў, захаваў у сэрцы сваім, я ўбачыў — і вывучыў настаўленне:

 

І паглядзеў я, і зьвярнуў [на гэта] сэрца маё, убачыў, і атрымаў настаўленьне:

«Крыху паспіш, у меру падрэмлеш, крыху рукі зложыш, каб адпачыць,

 

«Крыху пасьпіш, крыху падрэміш, крыху, склаўшы ру́кі, паляжыш.

і прыйдзе да цябе беднасць, як скараход, і галеча — як чалавек узброены».

 

і прыйдзе, як валацу́га, беднасьць твая, і няста́ча твая — як чалавек узброены».