Выслоўяў Саламонавых 24 разьдзел

 

 

Не завідуй благім людзём і ня зыч быць ізь імі;

 

Не зайздросьці людзям ліхім, не жадай быць з імі,

Бо сэрца іхнае думае праз уціск, і вусны іхныя размаўляюць празь ліха.

 

бо пра злачыннасьць думае сэрца іхняе, і пра ліхоту вусны іхнія гавораць.

Мудрасьцяй становяць дом і розумам яго мацуюць;

 

Мудрсьцю будуецца дом, і розумам умацоўваецца,

І ведаю пакоі поўняцца ўсялякім дарагім а прыемным багацьцям.

 

і праз веданьне напаўняюцца пакоі яго ўсялякай каштоўнай і прывабнай маёмасьцю.

Мудрая людзіна дужая, і людзіна веды дужэе.

 

Мудры чалавек мае моц, і чалавек, які мае веды, умацоўвае сілу [сваю].

Дык із мудрай радаю будзеш ваяваць вайну, і помач у множасьці параднікаў.

 

Таму з разважлівасьцю вядзі вайну тваю, і пры мностве дарадцаў — выратаваньне.

Высокая дурному мудрасьць; ён не адчыняе вуснаў сваіх ля брамы.

 

Занадта высокая мудрасьць для неразумнага, ён не раскрывае ў брамах вуснаў сваіх.

Хто прыдумляе рабіць ліха, таго назавуць місьцюком.

 

Хто задумляе рабіць ліхое, таго называюць зламысным.

Замеры дурноты — грэх, і насьміханьнік — агіда людзём.

 

Намеры бязглуздага — грэх, і [намеры] блюзьне́ра — агіда для чалавека.

Ты млявы ў дзень няшчасьця, сьцісьненая сіла твая.

 

Калі ты слабы ў дзень бедства, дык малая сіла твая.

Ратуй узятых на сьмерць, і нягож адмовішся ад тых, што скаўзаюцца да сьмерці?

 

Ратуй узятых на сьмерць, і ці ж не пашкадуеш тых, якія сказа́ныя на загубу?

Калі скажаш: «Вось, мы ня знаем гэтага»; Тый, што важа сэрца, не разумее? Тый, што заховуе душу тваю, Ён знае і адплаце людзіне подле ўчынкаў ейных.

 

Калі скажаш: «Вось, мы ня ведалі гэтага?», ці ж Той, Хто дасьледуе сэрцы, не разумее? Ці ж Той, Хто захоўвае душу тваю, ня ведае? Ці ж Ён не аддасьць чалавеку паводле справаў ягоных?

Еж, сыну, мёд мой, бо ён смачны, і наўза салодкая паднябеньню твайму;

 

Еш мёд, сыне мой, бо ён добры, і соты салодкія для паднябеньня твайго.

Гэтак веданьне мудрасьці душы тваёй, калі ты знашоў яе: і ё будучыня, надзея твая ня будзе страчана.

 

Гэтак сама веданьне мудрасьці для душы тваёй. Калі ты знайшоў яе, ёсьць будучыня, і надзея твая не загіне.

Ня цікуй, нягодніча, на дом справядлівага, ня глабай месца ягонага, ідзе ён ляжыць;

 

Не цікуй, бязбожніку, каля жытла праведніка, не спусташай месца супачынку ягонага,

Бо сем разоў паваліцца справядлівы і ўстане, але нягодныя спатыкнуцца аб ліха.

 

бо сем разоў упадзе праведнік і ўстане, а бязбожнікі трапяць у няшчасьце.

Як упадзець непрыяцель твой, ня цешся; і як ён спатыкнецца, няхай не вяселіцца сэрца твае;

 

Ня радуйся, калі ўпадзе вораг твой, і няхай ня цешыцца сэрца тваё, калі ён спатыкнецца,

Каб СПАДАР не абачыў, і будзе ліха ў ваччу Ягоным, і каб Ён не адвярнуў гневу Свайго ад яго.

 

бо часам убачыць ГОСПАД, і будзе [гэта] ліхім у вачах Ягоных, і Ён адверне гнеў Свой ад яго.

Не абурайся на ліхадзеяў і не завідуй нягодным;

 

Не абурайся на ліхотнікаў і не зайздросьці бязбожнікам,

Бо ня будзе будучыні ліхому, сьвечка нягодных згасьне.

 

бо ня будзе будучыні ліхому, і сьветач бязбожнікаў стухне.

Бойся, сыну мой, СПАДАРА й караля, ня зьвязуйся зь некажначаснымі;

 

Бойся ГОСПАДА, сыне мой, і валадара, і ня зьвязвайся са змоўшчыкамі,

Бо неўспадзеўкі прыйдзе няшчасьце іхнае, зьніжэньне абодвых іх, хто ведае?

 

бо неспадзявана прыйдзе на іх загуба, і бедства ад іх абодвух хто можа ведаць.

Таксама й гэта мудрым: зварачаць увагу на асобы на судзе ня добра;

 

Гэта таксама для мудрых: нядобра зважаць на аблічча ў судзе.

Хто кажа нягоднаму: «Справядлівы ты», таго будуць клясьці люды, тым будуць брыдзіцца народы;

 

Таго, хто кажа бязбожніку: «Ты праведны», будуць праклінаць народы і будуць брыдзіцца ім людзі.

Але ўпікаючым будзе прыемна, і прыйдзе на іх добрае дабраславенства.

 

А тымі, што дакараюць, будуць захапляцца, і зыйдзе на іх шчодрае дабраславенства.

У вусны цалуюць тых, хто адказуе вернымі словамі.

 

У вусны цалуе той, хто адказвае шчырымі словамі.

Прыгатуй справу сваю вонках, сконч яе сабе на полю, а потым пастанаві дом свой.

 

Выканай працу тваю вонках [дому] і скончы яе на полі тваім, а пасьля пабудуй дом твой.

Ня будзь бяз прычыны сьветкаю на прыяцеля свайго ані зьвядзі вуснамі сваімі;

 

Ня сьведчы без прычыны супраць бліжняга твайго, і не падманвай вуснамі тваімі.

Не кажы: «Як ён зрабіў імне, так і я зраблю яму: адплачу людзіне подле ўчынкаў ейных».

 

Не кажы: “Як ён мне зрабіў, так і я зраблю яму, аддам чалавеку паводле справаў яго”.

Праходзіў я ля поля лянога і ля вінішча людзіны, спабытае розуму;

 

Праходзіў я праз поле гультая і праз вінаграднік чалавека бяз розуму,

І, гля, усе яно зарасло церням, стрыкачка пакрыла зьверх яго, і каменная агарожа яго абурана;

 

і вось, усё зарасло асотам, і крапіва пакрыла паверхню яго, і каменная агароджа зруйнаваная.

І я назіраў, разважаў у сэрцу сваім добра, глядзеў, адзяржаў навуку:

 

І паглядзеў я, і зьвярнуў [на гэта] сэрца маё, убачыў, і атрымаў настаўленьне:

«Троху сну, троху дрымоты, троху шчапленьня рук да лежні»;

 

«Крыху пасьпіш, крыху падрэміш, крыху, склаўшы ру́кі, паляжыш.

І прыйдзе, прыйдзе твая беднасьць, і нястача твая, як узброены муж.

 

і прыйдзе, як валацу́га, беднасьць твая, і няста́ча твая — як чалавек узброены».