3 царстваў 1 разьдзел
Трэйцяя кніга царстваў
Пераклад Антонія Бокуна → Біблія Скарыны (Бразгуноў)
І валадар Давід састарэўся, і меў шмат гадоў, і накрывалі яго коўдрамі, а ён ніяк ня мог сагрэцца.
А царь Давыдъ вже былъ состарелся а имелъ веку своего летъ много. И егда лежалъ ест на ложи своемъ, одеваху его ризами многими, и не можаше согретися;
І сказалі яму слугі ягоныя: «Няхай пашукаюць гаспадару нашаму, валадару, маладую дзяўчыну. Яна будзе служыць перад абліччам валадара, і апекавацца ім, і будзе спаць на ўлоньні ягоным, і грэць гаспадара нашага, валадара».
тогда рекоша к нему слузи его, глаголюще: «Да согледаем господину нашему царю девици младое, онаже бы стояла предъ царемъ и кормила и, и согревала и, спящи подле его».
І шукалі прыгожую маладую дзяўчыну ў-ва ўсіх межах Ізраіля, і знайшлі Абішаг Шунамянку, і прывялі яе да валадара.
И согледали девице красное во всех коньцехъ Ізраилевыхъ, и знашли суть Ависаю Сунамитскую и привели ю къ царю Давыду.
Дзяўчына была вельмі прыгожая; яна апекавалася валадаром і паслугавала яму, але валадар не пазнаў яе.
И была естъ девица красна вельми, и послуговала естъ царю, и сыпяла с нимъ; царь же Давыдъ не позналъ естъ ея.
А Адонія, сын Хагіты, узганарыўся і сказаў: «Я буду валадарыць!» І ён зрабіў сабе калясьніцу, коньнікаў і пяцьдзясят чалавек, што беглі перад абліччам ягоным.
Адония пакъ, сынъ Агефинъ, тогда возношашеся, гла го ля: «Азъ буду царствовати». И наделал собе возовъ и ездцевъ, и справилъ собе пятьдесятъ мужей, ониже хождяху предъ нимъ.
А бацька ягоны ніколі на яго не сварыўся, кажучы: «Навошта гэта робіш?» А быў ён вельмі прыгожы, яго нарадзіла [маці] пасьля Абсалома.
И не каралъ ест и Давыдъ, отець его за тое, глаголя: «Чему тако чинишъ?» Былъ бо естъ и той вельми красный, вторый сын по Авесаломе.
Ён дамовіўся з Ёавам, сынам Цэруі, і з Абіятарам сьвятаром, і яны дапамагалі Адонію.
И вже ся былъ смолвилъ со Іоавомъ, сыномъ Сарвиинымъ, воеводою Давыдовымъ, и со Авиафаромъ-жерцемъ, ониже были суть на руку Адоние ву.
Але Цадок сьвятар, і Бэная, сын Егаяды, і Натан прарок, і Шымэй, і Рэй, і волаты Давіда не былі на баку Адоніі.
Садох пак ерей, и Ваания, сынъ Іоадов, и Нафанъ-пророкъ, и Семей, и стрельци, и щитници, и вси дворяне Давыдовы не были съ Адониею.
І склаў у ахвяру Адонія авечак, валоў і кормных цялят каля Эвэн-Газахэлет, што каля Эн-Рагеля, і паклікаў усіх братоў сваіх, сыноў валадара, і ўсіх людзей Юды, слугаў валадара.
Тогда приношаше Адония жертвы Господу — овце, и телци, и вси речи тучныя у каменя, рекомаго Золехъ, иже былъ естъ близко кладезя Роель. И позвалъ Адония всю братию свою, сыновъ царевыхъ, и всех мужей Іюдиныхъ, слугъ царя Давыдовых;
Але прарока Натана і Бэнаю, і волатаў, і брата свайго Салямона не паклікаў.
Нафана же пророка, и Ваанию, и иныхъ дворяновъ силъныхъ царевыхъ, и Саломона, брата своего, не позвалъ естъ.
І сказаў Натан Батшэве, маці Салямона, кажучы: «Ці ты ня чула, што валадарыць Адонія, сын Хагіты, а гаспадар наш Давід [пра гэта] ня ведае?
Тогда рече Нафанъ къ Версавии, матери Саломонове: «Слышала ли еси тое, иже царьствовати хощеть Адония, сынъ Агефинъ? И господин нашъ, царь Давыдъ, не весть о томъ.
І цяпер дазволь даць раду табе, каб ты захавала душу тваю і душу сына твайго Салямона.
Протожъ пойди ныне и послухай рады моея, и соблюди животъ свой и живот сына своего Саломона.
Ідзі і ўвайдзі да валадара Давіда, і скажы яму: “Гаспадару мой, валадар, ці не запрысяг ты мне, служцы тваёй, кажучы: "Салямон, сын твой, будзе пасьля мяне валадаром, і ён будзе сядзець на пасадзе"? Дык чаму валадарыць Адонія?”
Иди и внииди къ царю Давыду, и глаголи ему: “Не си ли ты, господине мой царю, клялся мне, рабе твоей, глаголя, яко “Саломонъ, сынъ твой, царствовати будеть по мне и той седети будеть опосле мене на престоле моемъ”? И почто жь пакъ ныне возносится на царство Адония?”
Вось, калі ты яшчэ будзеш размаўляць з валадаром, пасьля цябе прыйду я і падтрымаю словы твае».
И еще тобе глаголющей сия слова къ царю, азъ прииду тамъ и доконаю речи твоея».
І Батшэва ўвайшла да валадара ў спальню, а валадар быў вельмі стары, і Абішаг Шунамянка паслугавала валадару.
И внииде Версавия къ царю, до ложници его; царь же был ест вельми старъ, и Ависайа Сунамитская послуговала ему;
І ўкленчыла Батшэва, і пакланілася валадару. І сказаў валадар «Што табе [трэба]?»
и поклонися Версавия царю, и рече к ней царь: «Чего хощеши?»
І яна сказала яму: «Гаспадару мой, ты прысягаў на ГОСПАДА, Бога твайго, служцы тваёй: “Салямон, сын твой, будзе валдарыць пасьля мяне, і ён будзе сядзець на пасадзе маім”.
Она же отвеща и рече: «Господине мой царю! ты еси клялъся рабе твоей Господемъ, Богомъ твоимъ, глаголя, иже “Саломонъ, сынъ твой, царствовати будеть по мне и онъ сядеть на престоле моемъ”.
А вось цяпер Адонія стаў валадаром, а ты, гаспадару мой, валадар, ня ведаеш [пра гэта].
И се, ныне царствуеть Адония, а ты о том, господине мой царю, не веси;
І ён склаў у ахвяру мноства валоў, кормных цялят і авечак, і паклікаў усіх сыноў валадара, і Абіятара сьвятара, і Ёава, начальніка войска. А Салямона, слугу твайго, не паклікаў.
набил бо овець, и тельцевъ, и иныхъ речей тучных и позвалъ всехъ сыновъ царевыхъ, и Авиафара-жерца, и Іоава-воеводу, Саломона же, раба твоего, не позвалъ.
Але ты, гаспадару мой, — валадар, і на цябе [зьвернуты] вочы ўсяго Ізраіля, каб ты паведаміў, хто пасьля цябе, гаспадару мой, валадар, будзе сядзець на пасадзе!
Но, господине мой царю, на тя зрять очи всехъ людей Ізраилевых, абы поведелъ имъ, кто имать седети на престоле твоемъ по тобе;
Іначай, калі ты, гаспадару мой, валадар, засьнеш з бацькамі сваімі, я і сын мой Салямон будуць [абвешчаны] грэшнікамі».
и внегда уснеть господинъ мой царь со отци своими, буду я и сынъ мой Саломонъ грешници».
І вось, яна яшчэ гаварыла з валадаром, і прыйшоў Натан прарок.
И еще ей глаголющей съ царемъ, се, Нафанъ-пророкъ прииде;
І паведамілі валадару, кажучы: «Вось, Натан прарок». І ён прыйшоў перад аблічча валадара, і пакланіўся валадару абліччам да зямлі.
и поведили суть царю, иже Нафанъ-пророкъ пришолъ естъ. И внегда внииде предъ царя, поклонися царю до земли
І сказаў Натан: «Гаспадару мой, валадар, ці ты сказаў: “Адонія будзе валадарыць пасьля мяне, і ён будзе сядзець на пасадзе маім”?
и рече Нафанъ: «Господи мой царю, ты ли еси реклъ: “Адония да царствуеть по мне и той да седить на престоле моемъ”?
Бо сёньня ён пайшоў і склаў у ахвяру валоў, кормных цялят і мноства авечак, і паклікаў усіх сыноў валадарскіх, і начальнікаў войска, і сьвятара Абіятара, і вось, яны перад абліччам ягоным ядуць і п’юць, і кажуць: “Няхай жыве валадар Адонія!”
Яко се ныне набилъ естъ овець, и тельцевъ, и всего тучнаго и позвал всехъ сыновъ царевыхъ, и князей людьскыхъ, и Авиафара-жерца, и егда суть пировали, ядяще и пиюще пред ним и глаголюще: “Да будеть здравъ царь Адония!”
А мяне, слугу твайго, і сьвятара Цадока, і Бэнаю, сына Егаяды, і Салямона, слугу твайго, ён не паклікаў.
Мене же, раба твоего, и Садоха, ереа, и Ваании, сына Іоадова, и Саломона, отрока твоего, не позвалъ.
Ці ня сталася гэта з волі гаспадара майго, валадара, і чаму ты ня выявіў мне, слузе твайму, хто будзе сядзець на пасадзе гаспадара майго, валадара, пасьля яго?»
Еда ли бысть слово сее с повелениемъ господина моего царя и мне, рабу своему, не возвестилъ еси того, кто седети имать по смерти твоей на престоле твоемъ».
І адказаў валадар Давід, і сказаў: «Паклічце да мяне Батшэву». І ўвайшла яна перад аблічча валадара, і стала перад абліччам валадара.
Тогда отвеща царь Давыдъ и рече: «Позовите ко мне Версавию». Она же внегда пришла ест предъ царя и стояла пред нимъ,
І прысягнуў валадар, і сказаў: «Як жывы ГОСПАД, Які выратаваў душу маю з усялякай бяды!
присягнулъ ей царь и рече: «Живъ естъ Господь Богъ, Онже избавилъ душу мою от всея печали!
Як я прысягнуў табе ГОСПАДАМ, Богам Ізраіля, кажучы, што Салямон, сын твой, будзе валадаром пасьля мяне, і ён будзе сядзець на пасадзе маім замест мяне, так сёньня і зраблю».
Яко клялся есми тобе Господемъ, Богомъ Ізраилевымъ, глаголя: “Саломон, сынъ твой, той царствовати будеть по мне и онъ седети будеть на престоле моемъ вместо мене”, тако и учиню днесь».
І Батшэва схіліла аблічча сваё да зямлі, і пакланілася валадару, і сказала: «Няхай жыве гаспадар мой, валадар Давід, на вякі!»
Склонивши же Версавиа лице свое к земли и поклонилася царю, глаголющи: «Да живеть господинъ мой, царь Давыдъ, во веки!»
І сказаў валадар Давід: «Паклічце да мяне Цадока сьвятара, і Натана прарока, і Бэнаю, сына Егаяды». І яны прыйшлі перад аблічча валадара,
И рече паки царь Давыдъ: «Позовите ко мне Садоха-ереа, и Нафана-пророка, и Ваанию, сына Іоадова». Они же внегда пришли суть предъ царя,
І сказаў ім валадар: «Вазьміце з сабою слугаў гаспадара вашага, і пасадзіце Салямона, сына майго, на мула майго, і вядзіце яго ў Гіхон,
рече к нимъ царь: «Поимите с собою слуги господина вашего, и въсадите Саломона, сына моего, на мулицю мою, и ведите и въ Гионъ;
і няхай там сьвятар Цадок і прарок Натан памажуць яго на валадара Ізраіля, і затрубіце ў рог, і кажыце: “Няхай жыве валадар Салямон!”
и да помажеть его тамъ Садох-ерей и Нафанъ-пророкъ на царство надъ людми Ізраилевыми; и затрубите в трубу, и ирците: “Да живет царь Саломонъ!”
І пойдзеце за ім, і прыйдзе ён, і сядзе на пасадзе маім, і будзе валадарыць пасьля мяне, бо я загадаў паставіць яго правадыром Ізраіля і Юды».
И идите за нимъ, и приведите его въ Ерусалимъ, и посадите и на престоле моемъ; и той будеть царствовати по мне,a и ему азъ повелю, абы былъ вожъ всемъ людемъ Ізраилевымъ и Іюдинымъ».
І адказаў Бэная, сын Егаяды, валадару, і сказаў: «Амэн, няхай скажа гэтак ГОСПАД, Бог гаспадара майго, валадара!
И отвеща Ваания, сынъ Іоадовъ, къ царю, и рече: «Буди тако! Да наполнить Господь Богъ слова господина моего царя.
Як быў ГОСПАД з гаспадаром маім, валадаром, так няхай будзе Ён з Салямонам і няхай узвялічыць пасад ягоны больш за пасад гаспадара майго, валадара Давіда!»
И якоже былъ ест Господь Богъ съ господиномъ моимъ царемъ, тако да будеть съ Саломономъ, сыномъ его, и да розмножит царство его более, нежели было царство господина моего Давыда!»
І пайшоў Цадок сьвятар, і Натан прарок, і Бэная, сын Егаяды, і Керэты, і Пэлеты, і пасадзілі Салямона на мула валадара Давіда, і завялі яго ў Гіхон.
Тогда шли суть Садохъ-ерей и Нафанъ-пророкъ, и Ваания, сынъ Іоадовъ, и стрельци, и щитници, и въсадили Саломона на мулицу Давыдову, и привезли его до Гиона.
І сьвятар Цадок узяў рог алею з Сялібы, і памазаў Салямона, і затрубіў у рог, і закрычаў увесь народ: «Няхай жыве валадар Салямон!»
И взялъ естъ Садохъ-ерей в рогъ елея с храму Божия и помазал Саломона на царство. И за трубили суть в трубу, и возпиша вси людие: «Живъ да будеть царь Саломон!»
І ўвесь народ ішоў за [Салямонам], і граў народ на флейтах, і цешыўся радасьцю вялікай, і зямля гучэла ад гоману іхняга.
И шло естъ все множество людей за нимъ, трубяще и радующеся, з веселиемъ великимъ, и возгриме земля от великаго гуку их.
І пачуў [гэта] Адонія і ўсе запрошаныя ім, а ўжо яны скончылі есьці. І Ёаў пачуў гук рогу, і сказаў: «Што гэта за гоман узрушанага гораду?»
Услышал же сее Адония и вси тии, ониже были позвани на пир к нему, и вже ся было скончало пирование; но и Іоавъ-воевода рече: «Что сее естъ, иже такъ велми гучать во граде?»
Ён яшчэ гаварыў, і вось, прыйшоў Ёнатан, сын Абіятара сьвятара. І сказаў яму Адонія: «Увайдзі, бо ты — чалавек шчыры і добрае абвесьціш».
И еще ему сия глаголющу, се, прииде Енафанъ, сынъ Авиафара-жерца; и рече к нему Адония: «Пойди к намъ, понеже мужъ силный еси ты и добрую новину возвестиши намъ».
І адказаў Ёнатан, і сказаў Адоніі: «Зусім не! Гаспадар наш, валадар Давід, зрабіў валадаром Салямона,
К нему же отвеща Енафанъ: «Никако, господинъ убо нашъ, царь Давыдъ, посадилъ Саломона на царстве;
і паслаў з ім Цадока сьвятара, і Натана прарока, і Бэнаю, сына Егаяды, і Керэтаў, і Пэлетаў. І яны пасадзілі Салямона на мула валадара,
и послалъ естъ с нимъ Садоха-ерея, и Нафана-пророка, и Ваанию, сына Іоадова, и стрельци, и щитники, и въсадили его на мулицу царя Давыдову;
а памазаў яго сьвятар Цадок і прарок Натан на валадара ў Гіхоне. І адтуль выйшлі яны з радасьцю, і горад загаманіў. І гэта той гоман, які вы чуеце.
и помазали его на царство въ Гионе Садохъ-ерей и Нафанъ-пророкъ, и шли суть оттуду з веселиемъ, и гукъ великий розширился по граде, и то естъ той гукъ, еже вы ныне слышасте.
А Салямон сеў на пасадзе валадарскім.
Но и Саломон вже седить на престоле цареве.
І слугі валадарскія прыйшлі таксама дабраславіць гаспадара нашага, валадара Давіда, кажучы: “Няхай Бог дасьць дабрабыт для імя Салямона па-над імя тваё, і ўзьвялічыць пасад ягоны па-над пасад твой”. І валадар пакланіўся на ложку сваім.
И слузи царевы, приступивши къ господину нашему, царю Давыду, подяковали ему, глаголюще: “Да розмножить Господь Богъ имя Саломоново надъ имя твое и да возвеличить престолъ царъства его паче престола твоего!” И похвалил естъ с того Господа Бога царь Давыдъ, седяй на постели своей,
І сказаў валадар так: “Дабраслаўлёны ГОСПАД, Бог Ізраіля, Які даў сёньня вачам маім бачыць таго, які сядзіць на пасадзе маім, і вочы мае бачылі [гэта]”».
и рече: “Благославенъ Господь, Бог Ізраилевъ, онже далъ естъ днесь седети сыну моему на престоле моемъ пред очима моима!”»
І спалохаліся, і паўскоквалі ўсе, запрошаныя Адоніем, і кожны з іх пайшоў дарогаю сваёй.
Тогда возбояшеся и въсташа вси пирующие, иже были позвани къ Адонии, и розошлися суть единый кажьдый путемъ своимъ.
А Адонія, баючыся [стаць] перад абліччам Салямона, устаў, і пайшоў, і ўхапіўся за рогі ахвярніка.
Адония пакъ, боячися Саломона, внииде въ храмъ Господа Бога и яся за рогъ требника Господня.b
І паведамілі Салямону, кажучы: «Вось, Адонія баіцца валадара Салямона, і вось, ён ухапіўся за рогі ахвярніка, кажучы: “Няхай сёньня прысягне мне валадар Салямон, што не заб’е слугі свайго мячом”».
И возвестиша сее царю Саломону, глаголюще: «Се, Адония, боячися царя Саломона, держится рогу требника Господня, глаголя: “Да клинеть ми ся царь Саломонъ днесь Господемъ Богомъ, иже не убиеть мене, раба своего, мечемъ”».
І сказаў Салямон: «Калі ён будзе чалавекам шчырым, не спадзе на зямлю ніводны волас ягоны, але калі выявіцца ў ім ліхоцьце, памрэ».
Рече Саломон: «Будет ли мужъ добрый, не спадеть ни влас з главы его на землю; пакли же неякая злость знайдена будет в нем, то умреть».
І паслаў валадар Салямон, і адвялі яго ад ахвярніка, і ён прыйшоў, і пакланіўся валадару Салямону, а Салямон сказаў яму: «Ідзі ў дом твой».
И послал ест царь Саломон, и приведоша его от требника, и, вшедъ, поклонися царю Саломону; и рече ему Саломон: «Иди в дом свой».
