Другі закон 1 разьдзел

 

 

Вось словы, якія прамовіў Майсей да ўсяго Ізраіля за Ярданам у пустыні, у Арабе насупраць Суфу, паміж Паранам, Тафэлем, Лябанам, Хацэротам і Дызагабам,

 

Сие суть слова, еже глаголалъ естъ Моисей предъ Іорданемъ ко всемъ людемъ Ізраилевымъ на ровнинахъ польних, противу Чермному морю, межи Фараномъ и Тофилемъ, и Лаваномъ, и Асерофомъ, игдеже ест злата множество,

на адлегласьці ў адзінаццаць дзён [дарогі] ад Харэву праз горы Сэір да Кадэш-Барнэа.

 

единнадесяти дней от Оревы путя чересъ гору Сеиръ даже до Кадис-Варнии.

І сталася ў саракавым годзе, у адзінаццатым месяцы, у першы [дзень] месяца прамовіў Майсей да сыноў Ізраіля ўсё, што яму ГОСПАД загадаў сказаць ім.

 

Лета четырдесятого, единнадесятого месеца, во первый день того же месеца, глаголал естъ Моисей к сыномъ Ізраилевымъ вся, еликаже повеле ему Господь, абы поведилъ имъ,

Пасьля перамогі над Сыгонам, валадаром Амарэйцаў, які жыў у Хешбоне, і Огам, валадаром Башану, які жыў у Аштароце ў Эдрэі,

 

внегда поразилъ Сеона, царя Аморейскаго, онже живяше въ Езвоне, и Ога, царя, онже живяше во Асерофе и во Едраи,

за Ярданам, у зямлі Мааў, пачаў Майсей тлумачыць закон гэты, кажучы:

 

пред Іорданемъ, в земли Моавской. И почалъ естъ Моисей исповедати законъ, и рече:

«ГОСПАД, Бог наш, прамовіў да нас на Харэве, кажучы: “Досыць ужо вам быць на гэтай гары.

 

«Господь, Богъ наш, молвилъ естъ к намъ на горе Оревъ, глаголя: “Досыть ест вам того, еже жисте на горе сей.

Павярніцеся і выйдзіце, і ідзіце на гару Амарэйцаў і да ўсіх суседзяў іхніх, у Арабу, у горы і ў даліны, і ў Нэгеў, і на бераг мора, у зямлю Хананейцаў, і ў Лібан, аж да ракі вялікай, ракі Эўфрат.

 

Навратитеся ж и идите къ горе Аморейскихъ и на поле, еже около ея естъ, и на горы и до долинъ, еже суть ку стране полуденной, и къ брегу морскому, и к земли Ханаанской, и к горе ливанской даже до реки великое Ефраты.

Глядзіце, Я даў вам гэтую зямлю. Увайдзіце, вазьміце на ўласнасьць зямлю гэтую, якую запрысяг ГОСПАД даць Абрагаму, Ісааку і Якубу, і насеньню іхняму пасьля іх”.

 

Се бо воистинну предахъ ю вамъ. Вниидите жъ ныне и начните владети землею, о нейже Господь Богъ клялъся естъ отцемъ вашимъ — Аврааму, Ісааку и Якову дати ю имъ и семени ихъ по нихъ”.

І сказаў я вам у той час: “Не магу я адзін весьці вас;

 

В ты часы реклъ есмъ к вамъ: “Не могу единъ самъ васъ понести и справовати,

ГОСПАД, Бог ваш, памножыў вас, і вось, сёньня вы шматлікія, як зоркі ў небе.

 

понеже Господь, Богъ вашъ, розъмножилъ васъ и естъ ныне васъ такъ много, яко звездъ небесныхъ.

ГОСПАД, Бог бацькоў вашых, няхай павялічыць вас у тысячу разоў і дабраславіць вас, як Ён гаварыў вам.

 

Господь, Богъ отцевъ вашихъ, придай еще к тому числу многое множество тысещей и благослави васъ, якоже глаголалъ естъ.

Як я адзін панясу патрэбы вашыя, цяжары вашыя і спрэчкі вашыя?

 

А протожъ не могу азъ единъ понести судов вашихъ, бременъ вашихъ, сваровъ вашихъ.

Выберыце сабе ў каленах вашых людзей мудрых, разумных і выспрабаваных, і я пастаўлю іх начальнікамі вашымі”.

 

Выдайте ис себе мужей мудрыхъ и разумныхъ, ихже житие добре знаемо естъ въ поколениехъ вашихъ, да поставлю ихъ князми вашими”.

І адказалі вы мне, і сказалі: “Добрая гэта рэч, якую ты кажаш зрабіць”.

 

Тогда отповедели есте мне, глаголюще: “Добра естъ речь сия, юже учинити хощеши”.

І выбраў я тады з начальнікаў каленаў вашых мужоў справядлівых і выспрабаваных, і паставіў іх начальнікамі над вамі: тысячнікамі, сотнікамі, пяцідзясятнікамі, дзясятнікамі і загадчыкамі працы для каленаў вашых.

 

И выбралъ есми з васъ мужей мудрыхъ и разумных, и поставилъ есмъ з нихъ князей, воеводъ, сотники, пятдесятники и десятники, ониже бы справовали васъ во всехъ делехъ вашихъ.

І загадаў я судзьдзям вашым, кажучы: “Слухайце справу братоў вашых і судзіце справядліва між чалавекам і братам ягоным, і прыхаднем.

 

И приказахъ имъ, глаголя: “Послушайте их, и что справедливо естъ, судите кажному, домашнему и гостю,

Не глядзіце на аблічча ў судзе, выслухайце як малога, так і вялікага. Ня бойцеся аблічча чалавека, бо гэта суд Божы. А справу, якая для вас будзе цяжкай, прынясіце да мяне, і я выслухаю яе”.

 

да не будеть нияково розделение тварей. Такъ добре выслухайте малого, яко и великого, и не зрите имъ на лица, понеже судъ Божий ест. Пакли же бы что трудного виделося быти вамъ, поведите то мне и азъ розсужу”.

І я загадаў вам пра ўсе рэчы, якія вы маеце рабіць.

 

И поведехъ тогда вам вси речи, еже имели есте чинити.

І вырушылі мы ад Харэву і прайшлі ўсю пустыню гэтую, вялікую і страшную, якую вы бачылі, па шляху да гор Амарэйскіх, як загадаў нам ГОСПАД, Бог наш, і прыйшлі ў Кадэш-Барнэа.

 

По том пак, рушившися от Оревы, идохом по пустыни грозной и великой, юже видеша очи ваше, по пути горы Аморейское, якоже повеле намъ Господь, Богъ нашъ. И егда приидохом до Кадис-Варнии,

І я сказаў вам: “Вы прыйшлі да гор Амарэйскіх, якія ГОСПАД, Бог наш, дае нам.

 

рекохъ вамъ: “Се пришли есмо к горе Аморейской, юже Господь, Богъ нашъ, дасть намъ.

Глядзі, ГОСПАД, Бог ваш, даў зямлю перад абліччам вашым, увайдзі і вазьмі яе ў валоданьне, як сказаў табе ГОСПАД, Бог бацькоў тваіх; ня бойся і не палохайся”.

 

Согледайте жъ землю, еюже владети имаете, и вниидите в ню, и приимите ю, якоже глаголал естъ Богъ отцемъ нашимъ. Не бойтеся никого и не страшитеся!”

І падыйшлі вы ўсе да мяне, і сказалі: “Пашлём людзей перад абліччам нашым, каб агледзелі зямлю і паведамілі пра дарогу, якою маем ісьці, і пра гарады, у якія маем увайсьці”.

 

Тогда приступисте ко мне вси и рекосте: “Пошлимо первей мужей, ониже да сходять землю и согледають ея, коимъ путемъ имамы вниити в ню и до коихъ градовъ”.

І было добрым у вачах маіх слова гэтае, і я выбраў спаміж вас дванаццаць мужоў, па адным з кожнага калена.

 

И полюбилися ми суть слова ваша, и послалъ есми дванадесеть мужей от кажного поколения единого.

І яны выйшлі, і скіраваліся ў горы, і дайшлі да даліны Эшколь, і агледзелі яе.

 

Они же егда шли и възошли на горы, пришли суть даже до долины Грозновы, и согледавши землю,

І ўзялі яны ў рукі свае плады той зямлі, і прынесьлі нам, і паведамілі нам, і сказалі: “Добрая тая зямля, якую дае нам ГОСПАД, Бог наш”.

 

взяша с собою от овощу ея, да бы ознамили, яко естъ плодна, и принесли к намъ и рекли: “Добра естъ земля, юже Господь, Богъ нашъ, даеть намъ”.

Але вы не хацелі ісьці і не паслухалі слова ГОСПАДА, Бога нашага.

 

И не хотели есте вниити в ню, но, неверующи словом Божиимъ.

І наракалі ў намётах сваіх, і казалі: “З нянавісьці да нас вывеў нас ГОСПАД з зямлі Эгіпецкай, каб выдаць нас у рукі Амарэйцаў на загубу.

 

Роптасте во станехъ вашихъ, глаголюще: “Ненавидить насъ Богъ, протож и выведе нас из земли Египтское, абы предал нас в руце Амореаном и погубил нас.

Куды пойдзем? Браты нашыя напалохалі сэрцы нашыя, кажучы: “Народ той шматлікі і большы за нас, гарады там вялікія і аж у неба ўмацаваныя; і бачылі мы таксама там сыноў Анака”.

 

Камо ити хощемъ? Послове и согледатаи наши застрашили суть серца наша, глаголюще: Великое естъ ихъ множество и вышшии, нежели мы, возрастомъ; грады великие и стены высокие, даже до небеси. И сыны Енаковы видели ксмо тамъ з роду волотовъ”.

І сказаў я вам: “Не дрыжыце і ня бойцеся іх.

 

И рекох вамъ: “Не бойтеся ихъ и не страшитеся,

ГОСПАД, Бог наш, Які ідзе перад намі, будзе ваяваць за нас, як зрабіў Ён у Эгіпце на вачах нашых,

 

Господь Богъ, Онже идеть пред нами, повоюеть за насъ, якоже учинилъ ест во Египте пред лицемъ нашим,

і ў пустыні, дзе ты бачыў, як ГОСПАД, Бог твой, насіў цябе, як носіць чалавек сына свайго, на ўсім шляху, якім вы ішлі, аж пакуль не прыйшлі вы ў месца гэтае.

 

и во пустыни сей видящимъ всемъ вамъ, несяй васъ Господь, якоже носить человекъ отроча на руку своихъ во всехъ путехъ ваших, по нихже идосте, дондеже не приидосте на сее место.

Але вы так і не паверылі слову ГОСПАДА, Бога вашага,

 

Но и такъ не хотели есте верити Господу, Богу вашему,

Які ішоў перад вамі ў дарозе, каб шукаць вам месца для табару вашага — ноччу ў агні, каб асьвятляць вам шлях, якім маеце ісьці, а ўдзень — у воблаку”.

 

Онже ходяше пред вами по пути, указуя вамъ места, на нихже имели есте станы розбити, и вказуя вам путь в ночи огнемъ, а во дни столпомъ облачнымъ”.

І пачуў ГОСПАД голас словаў вашых, і разгневаўся, і прысягнуў, кажучы:

 

И егда услышал Господь гласъ словъ вашихъ, разгневался и клялся, глаголя:

“Ня ўбачыць ніводзін чалавек з гэтага пакаленьня ліхога тую добрую зямлю, якую Я прысягнуў даць бацькам вашым,

 

“Не вниидеть никтоже от роду сего презлого до земли доброе, юже обещахъ под клятвою дати отцемъ ихъ,

акрамя Халева, сына Ефунны. Ён яе ўбачыць, яму і сынам яго дам Я зямлю гэтую, па якой ён хадзіў, бо ён спаўняў [слова] ГОСПАДА”.

 

кроме Калефа, сына Ефониина, той убо вниидеть и ему дам землю ту, по нейже ступалъ, и сыном его, яко наследовал ест Господа”.

Таксама на мяне загневаўся ГОСПАД з-за вас, кажучы: “І ты туды ня ўвойдзеш.

 

И не естъ то дивное розгневание Божие на людей, понеже и на мя розгневася вас для и рече: “Ани ты вниидеши до земли;

Егошуа, сын Нуна, які стаіць перад абліччам тваім, ён туды ўвойдзе. Яго падбадзёрвай, бо ён дасьць Ізраілю ў валоданьне [зямлю].

 

но Ісусъ, отрокъ твой, сынъ Наввинъ, той вниидеть вместо тебе; того навчи и укрепи, той убо розделит землю по жребиехъ сыномъ Ізраилевымъ.

Дзеці вашыя, пра якіх вы гаварылі, што павядуць іх у палон, і сыны вашыя, якія сёньня не разумеюць, што добрае, а што ліхое, яны ўвойдуць туды; ім Я дам зямлю гэтую, і яны завалодаюць ёю.

 

Дети младые ваше, о нихже рекосте, яко поимани будуть и поведены в неволю, ониже еще ныне не имають розознания межи добрымъ и злымъ, тии вниидуть и тым дамъ землю и владети будуть ею.

А вы павярніце і рушце ў пустыню шляхам да Мора Чырвонага”.

 

Вы же обратитеся опять въ пустыню и идите путемъ подле Чермнаго моря”.

І адказалі вы мне, і сказалі: “Саграшылі мы перад ГОСПАДАМ, мы пойдзем і будзем ваяваць, як загадаў нам ГОСПАД, Бог наш”. І вы перапаясаліся зброяй баявой і адважыліся пайсьці на гару.

 

Тогда отповедели есте мне, глаголюще: “Съгрешихомъ предъ Господемъ, Богомъ нашимъ, пойдемъ ныне и будемъ битися, якоже повеле намъ Богъ”. И егда, вземши кожный оружие свое, идоста к битве на гору,

І сказаў ГОСПАД мне: “Скажы ім: "Не ўзыходзьце і не ваюйце, бо няма Мяне сярод вас, каб не пабілі вас ворагі вашыя"”.

 

рече ко мне Господь: “Глаголи имъ, да не воступують и ни воюють, яко несмь с ними, да не падуть предъ враги своими”.

І я прамаўляў да вас, і вы не паслухалі, і супрацівіліся слову ГОСПАДА, і, гнаныя пыхаю, узыйшлі на гару.

 

И глаголахъ вамъ, а не послушасте мене, но противящеся словомъ Божиимъ, в гордости своей возыйдосте на гору.

І выйшлі супраць вас Амарэйцы, якія жылі на той гары, і пагналі вас, як робяць пчолы, і білі вас ад Сэіру аж да Хармы.

 

Изыйдоша Амореане, живущии на горах, и поткавшися с вами, поразили вас и гонили, якоже гонят пчелы, и падосте от горы Сеиръ даже до Орма.

І вярнуліся вы, і плакалі перад абліччам ГОСПАДА, але ГОСПАД ня выслухаў голасу вашага і не прыхіліў вуха да вас.

 

И егда навратистеся и плакасте предъ Господем, не послуша васъ и не принялъ молитвы вашее.

І былі вы ў Кадэшы шмат дзён, столькі дзён, колькі там заставаліся.

 

И протожъ пребысте в Кадис-Варнии за долгий часъ.