Другі закон 20 разьдзел

 

 

Калі выйдзеш на вайну супраць ворагаў тваіх і ўбачыш, што [ў іх] і коней, і калясьніцаў, і людзей болей, чым у цябе, ня бойся іх, бо з табой ГОСПАД, Бог твой, Які вывеў цябе з зямлі Эгіпецкай.

 

Естъли же изыйдете на войну противъ врагом своимъ и узрите много ездцевъ и возов и войско большее, нежели ваше естъ, да не вбоитеся ихъ, понеже Господь, Богъ вашъ, с вами естъ, онже изведе васъ из земли Египетское.

Перад пачаткам бою няхай выйдзе сьвятар, і прамовіць да народу, і скажа яму:

 

И егда будете ся имети бити, да станеть жрець предъ всеми полки и сице да глаголеть к людемъ:

“Слухай, Ізраіль! Вы выходзіце сёньня на бой супраць ворагаў вашых. Няхай не палохаецца сэрца вашае, ня бойцеся, і не трывожцеся, і не пужайцеся аблічча іхняга,

 

“Послушайте, людие Ізраилевы! Вы днесь идете битися со враги вашими. Да не страшится серце ваше! Не бойтеся! Не втекайте и не лекайтеся предъ ними,

бо ГОСПАД, Бог ваш, ідзе з вамі, каб ваяваць за вас з ворагамі вашымі і каб выратаваць вас”.

 

яко Господь, Богъ ваш, посреди васъ естъ и воевати будеть за васъ со враги вашими, и избавить васъ от руку ихъ”.

І прамовяць начальнікі да народу, кажучы: “Хто пабудаваў новы дом, і яго не асьвяціў, няхай ідзе і вяртаецца ў дом свой, каб не загінуў на вайне, і нехта іншы яго асьвяціць.

 

Воеводы теже в кажномъ полце вопиати будуть, да слышать вси людие, глаголюще: “Естъ ли ту кто, онже бы поставилъ домъ новый и не обновилъ его, да навратится в домъ свой, да не будеть забитъ в бои и иный обновил бы домъ его.

Хто пасадзіў вінаграднік і не асьвяціў яго, няхай ідзе і вяртаецца ў дом свой, каб не загінуў на вайне, і нехта іншы асьвяціць яго.

 

Естъ ли ту кто, онже бы насадилъ виноградъ и не поживалъ от плоду его со всеми ближними своими, да идеть и навратится до дому своего, да не умреть в битве и иный бы некто поживал праци его.

Хто заручыўся з жонкаю, але ня ўзяў яе за жонку, няхай ідзе і вяртаецца ў дом свой, каб не загінуў на вайне, і нехта іншы возьме яе”.

 

Естъ ли ту кто, онже бы заручалъ жену и не понял ее, да навратится домовъ,a да не будет забитъ в бои и некто иный понял бы ее”.

І яшчэ няхай начальнікі прамовяць да народу і скажуць: “Хто баіцца і чыё сэрца дрыжыць, няхай ідзе і вернецца ў дом свой, каб не зрабіў дрыготкім сэрцы братоў сваіх, як [дрыготкае] сэрца ягонае”.

 

Сия егда поведять воеводы людемъ, да приложать к тому и то, глаголюще: “Естъ ли кто межи вами боязливый и старшливого серца, да идеть и навратится домовъb и да не страшить серць братии своей, якоже самъ страхомъ пораженъ естъ”.

Калі начальнікі скончаць прамаўляць да народу, вы паставіце ваенных начальнікаў на чале народу.

 

И егда престануть воеводы, молвяще слова сия, потомъ единый кажный да справуеть полкъ свой к бою.

Калі ты падыйдзеш да гораду, каб супраць яго ваяваць, [перш] прапануй яму мір.

 

Естъли же когда приступите к некоторому граду, хотячи добыти его, да мирне первей ускажете к нимъ.

Калі ён згодзіцца на мір і адчыніць табе [брамы], няхай увесь народ, які ў ім, будзе плаціць табе даніну і служыць табе.

 

Аще же приимуть васъ и отовруть вам врата градова, то вси людие, еже сут во граде томъ, да соблюдутся и будуть служити вам, дающе дани;

А калі ён не захоча быць у міры з табою і пачне супраць цябе вайну, ты пачні аблогу яго.

 

пакли жъ бы не хотели поддатися мирне и начали ся с вами бити, тогда приступите ко граду со всехъ странъ.

І калі ГОСПАД, Бог твой, аддасьць яго ў рукі твае, выб’еш усіх мужчынаў ягоных вострывам мяча.

 

И внегда предасть и Господь Богъ в руце ваше, побитете в немъ все поглавие мужеска полу оружиемъ,

Толькі жанчынаў і дзяцей, быдла і ўсё іншае, што будзе ў горадзе, усю здабычу ягоную возьмеш сабе і будзеш есьці здабычу ворагаў тваіх, якую даў табе ГОСПАД, Бог твой.

 

кроме женъ и детей малыхъ, и скоту. Иные же речи, иже суть во граде томъ, и вси користи розделите войску вашему и поживати будете с користей врагов вашихъ, еже предасть вамъ Господь, Богъ ваш.

Так зрабі з усімі гарадамі, якія ад цябе вельмі далёка, якія ня ёсьць гарадамі народаў гэтых.

 

И тако учините всемъ градомъ, еже суть далеко от васъ, и не будуть от тыхъ градовъ, еже возмете, владети ими.

Але ў гарадах народаў гэтых, якія ГОСПАД, Бог твой дае табе ў спадчыну, не пакінеш нікога жывым,

 

В тых же градехъ, еже Господь Богъ дасть вам в достоание, не будете живити,

але паложыш закляцьце на Хетаў, Амарэйцаў, Хананейцаў, Пэрэзэяў, Хівеяў і Евусэяў, як загадаў табе ГОСПАД, Бог твой,

 

но побиете всехъ, то естъ Етеанъ, Хананеанъ, Ферезеанъ, Амореанъ, Еввеанъ и Евузеанъ, якоже повелел вамъ Господь, Богъ вашъ,

каб яны не навучылі вас усякім брыдотам сваім, якія рабілі яны багам сваім, і каб вы не грашылі супраць ГОСПАДА, Бога вашага.

 

да бы не навчили васъ всимъ мерзостямъ, еже сами чинили суть богомъ своимъ, и тако согрешили бы есте предъ Господемъ, Богомъ вашим.

Калі будзеш аблягаць горад шмат дзён, каб ваяваць супраць яго і здабыць яго, ня нішчы дрэваў ягоных, сьсякаючы іх сякераю. Будзеш есьці [плады] іхнія, а іх саміх не сьсякай. Ці ж дрэва ў полі — гэта чалавек, каб ісьці і аблягаць яго?

 

И егда обляжете градъ и окопаете и, за долгий часъ добывающе его, да не посекаете древъ плодовитыхъ, еже суть около его, и ниже пустошити будете страну ту, посекающи секирами около древа плодовитая, понеже древа суть, а не люди, и ниже могуть противу вамъ приспорити боевниковъ.

А калі дрэва не надаецца на ежу, зьнішчы яго, і сьсячы яго, і пабудуй махіны [для аблогі] гораду, які ваюе з табою, пакуль не здабудзеш яго.

 

Естъ ли пакъ ту иное древие неплодное и потребное вамъ к добыванию града того, тое посекайте и наделайте собе пращъ и иныхъ настроевъ к добыванию града неприетельскаго, донъдеже не достанете его.