Другі закон 32 разьдзел

 

 

«Прыхіліце вушы, нябёсы, і я прамоўлю! І няхай чуе зямля словы вуснаў маіх!

 

Слыште, небеса, еже возглаголю, послухай, земле, словъ устъ моихъ!

Няхай кроплямі падае, як дождж, вучэньне маё, няхай сьцякае, як раса, мова мая, як імжа на зеляніну, як залева на траву.

 

Да умножиться, яко дождь, навчение мое и сниидуть, яко роса, глаголы моя, яко туча на былину и яко иней на траву.

Бо я буду клікаць імя ГОСПАДА! Давайце ўзьвялічым Бога нашага!

 

Понеже имя Господьне призывати буду, дадите величие Богу нашему!

[Ён] — Скала, і дасканалыя творы Яго, бо ўсе шляхі Ягоныя справядлівыя. Бог верны, і няма ў Ім хлусьні, Ён — праведны і справядлівы.

 

Богъ, совершена дела Его и вси пути Его суть судове; Богъ веренъ и несть неправды в Немъ, праведенъ и преподобенъ Господь.

Яны сапсаваліся, яны ня ёсьць сынамі Ягонымі з прычыны заганаў сваіх, пакаленьне падступнае і крывадушнае.

 

Согрешиша пред Нимъ, но не сынове Его в нечистотахъ. Роде злый и развращеный,b

Ці ж так адплачваеце вы ГОСПАДУ, народзе бязглузды і бяз мудрасьці? Ці ж ня Ён —Бацька твой? Ён набыў цябе і ўчыніў, і ўмацаваў.

 

сия ли воздаете Господеви, людие дурнии и немудрии? Не сам ли Сей естъ Отець твой, стяжавый тя, и сотворивый, и создавый тя?

Памятай пра дні старадаўнія, разважай пра гады пакаленьняў [мінулых]; спытайся бацьку твайго, і ён паведаміць табе, [спытайся] старшыняў тваіх, і яны раскажуць табе.

 

Помяни дни старыя, зразумей роды родовъ. Вопроси отца твоего, и возвестить тобе, старцевъ твоих, и рекуть тобе.

Калі Найвышэйшы даваў спадчыну народам, калі разьдзяляў сыноў чалавечых, Ён вызначыў межы народам паводле ліку сыноў Ізраіля.

 

Егда разделяше Вышний языки, негда разсея сыны Адамовы, положилъ пределы народомъ по числу сынов Ізраилевыхъ.

Уласнасьць ГОСПАДА — народ Ягоны. Якуб — абшар спадчыны Ягонай.

 

И бысть часть Господьня людие Его, Іаковъ повразъ наследия Его.

Ён знайшоў яго ў зямлі пустыннай, у [зямлі] пустой і бязьлюднай, дзе выюць [шакалы]. Ён асланяў яго, даглядаў яго і захоўваў яго, як зрэнку вока Свайго.

 

Обрете его во пустыни грозной, въ месте жажди, зноя и безводне; обыйде его и наказа и, и сохрани его, яко зреницу ока своего.

Як арол узрушвае гняздо сваё і кружляе над птушанятамі сваімі, раскінуўшы крылы свае, бярэ іх і нясе на крылах сваіх,

 

Яко орелъ, навчая летати птенца своя и над ними вожделе, простер криле свое, и приятъ е, и понесе ихъ на раму своихъ,

так ГОСПАД Сам вёў яго, і не было з ім бога чужога.

 

Господь самъ водяше ихъ, и не бе с ними богъ чуждъ.

І Ён паставіў яго на высокай зямлі, каб ён спажываў плады палёў, і Ён карміў яго мёдам са скалы і алеем з цьвёрдага камяня,

 

Возведе их на высокую землю и насыти ихъ житъ польныхъ да бы съсали медъ ис скалы и олей от тверда каменя,

маслам кароваў і малаком авечак, тлушчам ягнятаў, і бараноў Башану, і казлоў, і тлушчам нырак, і найчысьцейшай пшаніцай, і ён піў кроў вінаграду.

 

масло кравие и млеко овчие, с тукомъ агньчимъ и овнимъ сынов Васанъ, и козлы с хлебомъ пшеничнымъ, и кровъ грозновую пиаху, избранное вино.

Насыціўся Ешурун і стаўся брыклівы, стаў сыты, тлусты і гладкі, і пакінуў Бога, Які ўчыніў яго, і зьняважыў Скалу збаўленьня свайго.

 

Яде Іаковъ и насытися, и отвержеся возлюбленный; отылъ, утолсте и разшире, и остави Бога, сотворшаго и, и отступи от Бога, Спаса своего.

І яны ўзбудзілі рэўнасьць Ягоную [багамі] чужымі, і брыдотамі раззлавалі Яго.

 

Прогневаша Его въ бозехъ чуждихъ и въ мерзостях прегорчиша Ему.

Яны складалі ахвяры дэманам, а ня Богу, [пакланяліся] багам, якіх ня ведалі, [багам] новым, якія нядаўна зьявіліся, якім не пакланяліся бацькі іхнія.

 

Приношаху жертвы бесомъ, а не Богу, богомъ, ихже не ведяша; новые и небывалые приидоша, ихже не знаша отцеве ихъ.

Скалу, Якая цябе нарадзіла, ты пакінуў, ня памятаў Бога, Які вывеў на сьвет цябе.

 

Бога, родшего тя, оставилъ есъ и забыл еси Господа, питающего тя.

І ўбачыў [гэта] ГОСПАД, і ўзьненавідзеў [іх], і загневаўся на сыноў Сваіх і дочак Сваіх.

 

Виде Богъ и разгневася, раздражниша убо И сынове Его и дщеры,

І сказаў Ён: “Схаваю аблічча Маё ад іх і пабачу, які [будзе] канец іхні, бо гэта пакаленьне падступнае, сыны няверныя.

 

и рече: “Сокрию лице Мое от нихъ и согледаю, что учинять напоследы, родъ убо превращеный естъ и сынове неверныи.

Яны ўзбудзілі рэўнасьць Маю тым, што ня [ёсьць] богам, марнасьцямі сваімі раздражнілі Мяне; і Я ўзбуджу рэўнасьць іхнюю тым, што ня [ёсьць] народам, народам дурным раздражню іх.

 

Тии Мя раздражниша в том, иже не бе богъ, и прогневаша во идолехъ своихъ, и Азъ раздражну ихъ в тыхъ, иже не суть людие, и въ языцехъ неразумных розгневлю ихъ.c

Узгарэўся агонь ярасьці Маёй і будзе гарэць аж да найглыбейшай адхлані, і спаліць зямлю і ўраджай ейны, і спапяліць падваліны гор.

 

Огнь розгореся во ярости Моейd и разозжеться даже до ада преисподнего, снесть землю и жита ея и попалить основания горамъ.

Я зьбяру на іх няшчасьці, [пушчу] ў іх стрэлы Мае.

 

Съберу на нихъ злая и стрелы Моя скончаю в нихъ,

Будзе іх марыць голад, паліць трасца і пошасьць лютая, і Я пашлю на іх зубы зьвяроў і атруту тых, што поўзаюць у пыле.

 

истощають гладом и жрати е будуть птици кусаниемъ неисцелеемым; зубы зверей пошлю в ня со яростию и пресмыкающихся гадовъ.

На двары будзе нішчыць іх меч, а ў дамах — жах, юнака разам з дзяўчынаю, немаўля разам з чалавекам сівым.

 

Зовнутрь будеть губити ихъ мечь, а внутрь страхъ, юношу с девою ссущее со человекомъ старымъ.

Я сказаў: "Вынішчу іх і спыню ў людзей памяць пра іх".

 

И рекну: “Игдеже суть?”, и престати сотворю от людей паметь ихъ,

Але Я [спыніў гэта] з прычыны зьнявагаў ворагаў, каб прыгнятальнікі іхнія не вывышаліся і не казалі: "Рука нашая ўзьнятая, а ня ГОСПАД зрабіў усё гэта!"

 

но за гнев [враговъ] продолжилъ есмъ, да не когда вознесуться супостати ихъ и рекуть: “Рука нашая силна, а не Господь, учинила вся сия”.

Бо гэта народ бязрадны, і няма ў іх розуму.

 

Языкъ безъ совета естъ, и несть в нихъ мудрости.

Калі б яны былі мудрымі, яны б зразумелі гэта і разважалі б пра канец свой!

 

О да бы смыслили и разумели и о последняя прогледали,

Ці мог бы адзін гнаць тысячу, а дваіх выгнаць дзесяць тысячаў, калі б Скала іхняя не прадала іх [у няволю] і калі б ГОСПАД не пакінуў іх?

 

како гоняше единъ тысещу и два двигнуста тьму!e Ащели не прото, иже Богъ отдалъ естъ ихъ и Господь предалъ естъ е?

Бо скала іхняя не такая, як Скала нашая; але ворагі нашыя [будуць] судзьдзямі.

 

Не суть воистинну бози ихъ, яко Богъ нашъ, и врази наши неразумливы,

Бо вінаград іхні — з вінаграднай лазы Садомскай і з палёў Гаморскіх. Ягады іхнія атрутныя, а гронкі [горкія], як палын.

 

от винограда убо Содомска естъ вино ихъ и корение ихъ от Гоморы, ягоды ихъ — ягоды желъчи, и грозенъ их прегоркый.

Віно іхняе — атрута цмочая і сьмяротная труцізна гадзючая.

 

Желчъ змиева вино ихъ и ядъ асъпидов неисцелеемый.

Ці ж гэта не схавана ў-ва Мне і не запячатана ў скарбніцах Маіх?

 

«Не вся ли сия сокрита сут у Мене и запечатана во сокровищехъ Моихъ?

Мне [належыць] помста і Я аднагароджу ў час, калі пахісьнецца нага іхняя! Бо блізка ўжо дзень загубы іхняй і надыходзіць рашэньне [лёсу] іхняга.

 

Моя естъ помста и Азъ воздамъ имъf во время, внегда соблазниться нога ихъ, близъ убо естъ день погибели ихъ и поспешають приити времена».

І будзе судзіць ГОСПАД народ Свой, і пашкадуе Ён слугаў Сваіх, калі ўбачыць, што рука іхняя аслабела і што няма ані нявольнікаў, ані вольных.

 

Судити будеть Господь людей своихъ и о рабехъ своихъ умоленъ будеть, узрить бо, яко разслаблена естъ рука ихъ и оставшии, заврени суть, и знемогоша”.g

І скажа Ён: “Дзе ж богі іхнія, дзе скала, на якую яны мелі надзею,

 

И речеть Господь: «Где суть бози ихъ, ониже уповаша на ня,

што елі тлустасьць ахвяраў іхніх, і пілі віно іхніх ахвяраў вадкіх? Няхай устануць і дапамогуць вам, і няхай у бядзе абароняць вас!

 

от ихже жертвъ тукъ ядяху и от ихъ требъ вино пиаху? Да воскреснуть и помогут вамъ, и будуть вамъ покровителе.

Паглядзіце цяпер, што Я, Я ёсьць, і няма Бога апрача Мяне, Я забіваю і Я даю жыць, Я калечу і Я аздараўляю, і няма такога, хто можа вырвацца з рукі Маёй.

 

Видьте жъ, яко Азъ есмъ единъ и несть богъ инъ, развей Мене. Азъ убию и жити сотворю, Азъ немощна учиню и поздравлю,h и несть той, онже бы моглъ з руки Моея изторгнути.

Я падыму да неба руку Маю і скажу: "Жыву вечна!"

 

Се, воздвигну на небо руку Мою и кленуся десницею Моею, и рекну: Живъ есмъ Азъ во веки!

Калі Я вывастру меч Мой бліскучы і рука Мая выканае прысуд, Я адпомшчу ворагам Маім, і тым, якія ненавідзяць Мяне, Я аднагароджу.

 

Поострю, яко молнию, мечь Мой, и прииметь судъ рука Моя. Воздамъ месть врагомъ Моимъ и ненавидящимъ Мене отдамъ.

Я напаю крывёю стрэлы Мае, і меч Мой насыціцца мясам, крывёй забітых і палонных, галовамі варожых правадыроў!”

 

Напою стрелы Моя во крови ихъ и мечь Мой снесть мяса их от крови язвеныхъ и плененныхъ, от главъ князь языцькихъ».

Весяліцеся, народы, з народам Ягоным, бо Ён адпомсьціць за кроў слугаў Сваіх і ўчыніць помсту ворагам Сваім, і міласьцівы будзе да зямлі народу Свайго».

 

Хвалите, народи, людей Его, понеже помстить крови рабовъ Своихъ и вчинить отмщение на вразехъ ихъ, и помилуеть землю людей Своихъ!

І пайшоў Майсей з Егошуа, сынам Нуна, і прамовіў усе словы сьпеву гэтага ў вушы народу.

 

И прииде Моисей и глагола вся слова Песни сее во уши людемъ посполу со Исусомъ, сыномъ Наввиным.

І скончыў Майсей прамаўляць усе словы гэтыя да ўсяго Ізраіля,

 

И доконалъ естъ Моисей всехъ словъ сихъ, глаголя ко сыномъ Ізраилевымъ,

і сказаў ім: «Зьмясьціце ў сэрцы вашым усе словы, якімі я сёньня папярэджваю вас, і загадайце сынам вашым захоўваць іх, і выконваць усе словы Закону гэтага.

 

и рече паки имъ: «Вложите в серца ваша вся слова сия, еже днесь поведаю вамъ, и возвестите е сыномъ своим, да сохранять и учинять, и наполнять вся, еже написана суть во книгахъ закона сего,

Бо слова гэтае не пустое для вас, але гэта жыцьцё вашае; і праз слова гэтае будуць доўгія дні [вашыя] на зямлі, у якую вы пераходзіце праз Ярдан, каб авалодаць ёю».

 

понеже недармо вамъ даны суть заповеди сие, но да вси поживете о нихъ и, полняще ихъ, да долго пребудете на земли, до неяже, прешедши Іорданъ, вселитеся и владети ею будете».

І ў той самы дзень прамовіў ГОСПАД да Майсея, кажучы:

 

В той день молвилъ естъ Господь Богъ к Моисею, глаголя:

«Узыйдзі на гэтую гару Абарым, на гару Нэво, якая ў зямлі Мааў насупраць Ерыхону, і паглядзі на зямлю Ханаан, якую Я даю сынам Ізраіля на ўласнасьць.

 

«Взойди на гору сию Аварим и на гору Неву, еже естъ в земли Моавской противу Ерихонуграду, и погледи на землю Ханааню, юже Азъ дамъ сыномъ Ізраилевымъ владети ею.

А ты памрэш на гары, на якую ты ўзыйдзеш, і далучышся да народу свайго, як памёр Аарон, брат твой, на гары Гор і далучыўся да народу свайго.

 

И умреши ту, на горе, и приложишися ко отцемъ твоимъ, якоже искончася брат твой Ааронъ на горе Оръ и приданъ естъ к людем своимъ,

За тое, што вы дапусьціліся злачынства адносна Мяне між сынамі Ізраіля пры водах Мэрывы каля Кадэшу, у пустыні Сін, за тое, што вы ня выявілі сьвятасьць Маю сярод сыноў Ізраіля,

 

понеже согрешили есте предо Мною посреди людей Ізраилевыхъ у Воды Пререкания в Кадысе, во пустыни Синъ, и не осветисте Мене межи сынми Ізраилевыми.i

за гэта [толькі] здалёк убачыш тую зямлю, але ты сам ня ўвойдзеш туды, у зямлю, якую Я даю сынам Ізраіля».

 

Протожъ узриши землю, но не вниидеши в ню, юже дамъ Азъ сыномъ Ізраилевымъ».