Другі закон 32 разьдзел

 

 

Слухай, неба, я прамаўляцьму; і слухай, зямля, словы вуснаў маіх.

 

Слыште, небеса, еже возглаголю, послухай, земле, словъ устъ моихъ!

Пральецца як дождж вучэньне маё, як раса мова мая, як дробны дождж на зяленіва, як зьліва на траву.

 

Да умножиться, яко дождь, навчение мое и сниидуть, яко роса, глаголы моя, яко туча на былину и яко иней на траву.

Імя Госпада праслаўлю; узьнясеце славу Госпаду нашаму.

 

Понеже имя Господьне призывати буду, дадите величие Богу нашему!

Ён цьвярдыня; дасканалыя дзеі Ягоныя, і ўсе шляхі Яго праведныя; Бог правільны і няма няпраўды ў Ім; Ён праведны і ісьціны;

 

Богъ, совершена дела Его и вси пути Его суть судове; Богъ веренъ и несть неправды в Немъ, праведенъ и преподобенъ Господь.

але яны разбэсьціліся прад Ім, яны ня дзеці Ягоныя ў сваіх заганах, род упарцісты і разбэшчаны.

 

Согрешиша пред Нимъ, но не сынове Его в нечистотахъ. Роде злый и развращеный,b

Ці гэта аддаяце вы Госпаду, народ неразумны і няцямны? ці ж ня Ён Айцец твой, Які засвоіў цябе, стварыў цябе і ўладзіў цябе?

 

сия ли воздаете Господеви, людие дурнии и немудрии? Не сам ли Сей естъ Отець твой, стяжавый тя, и сотворивый, и создавый тя?

Згадай пра дні старадаўнія, падумай пра гады ранейшых родаў; спытайся ў бацькі твайго, і абвесьціць табе, у старцаў тваіх, і яны скажуць табе.

 

Помяни дни старыя, зразумей роды родовъ. Вопроси отца твоего, и возвестить тобе, старцевъ твоих, и рекуть тобе.

Калі Ўсявышні даваў надзелы народам і расьсяляў сыноў чалавечых, тады паставіў межы народаў па ліку сыноў Ізраілевых;

 

Егда разделяше Вышний языки, негда разсея сыны Адамовы, положилъ пределы народомъ по числу сынов Ізраилевыхъ.

бо доля Госпада народ Ягоны; Якаў спадчынны надзел Ягоны.

 

И бысть часть Господьня людие Его, Іаковъ повразъ наследия Его.

Ён знайшоў яго ў пустыні, у стэпе панылым і дзікім, асланяў яго, даглядаў яго, ахоўваў яго, як вока Сваё;

 

Обрете его во пустыни грозной, въ месте жажди, зноя и безводне; обыйде его и наказа и, и сохрани его, яко зреницу ока своего.

як арол будзіць гняздо сваё, носіцца над птушанятамі сваімі, распасьцірае крылы свае, бярэ іх і носіць іх на пер’і сваім,

 

Яко орелъ, навчая летати птенца своя и над ними вожделе, простер криле свое, и приятъ е, и понесе ихъ на раму своихъ,

так Гасподзь адзін вадзіў яго, і ня было зь ім чужога бога.

 

Господь самъ водяше ихъ, и не бе с ними богъ чуждъ.

Ён узьнёс яго на вышыні зямлі і карміў пладамі палёў, і паіў яго мёдам з каменя і алеем зь цьвёрдай скалы,

 

Возведе их на высокую землю и насыти ихъ житъ польныхъ да бы съсали медъ ис скалы и олей от тверда каменя,

маслам каровіным і малаком авечым, і тлушчам ягнятаў і бараноў Васанскіх і казлоў, і тлустаю пшаніцаю, і ты піў віно, кроў вінаградных ягад.

 

масло кравие и млеко овчие, с тукомъ агньчимъ и овнимъ сынов Васанъ, и козлы с хлебомъ пшеничнымъ, и кровъ грозновую пиаху, избранное вино.

І атлусьцеў Ізраіль, і зрабіўся зацяты; атлусьцеў, патаўсьцеў і распасьвіўся; і пакінуў ён Бога, які стварыў яго, і пагардзіў цьвярдыняю выратаваньня свайго.

 

Яде Іаковъ и насытися, и отвержеся возлюбленный; отылъ, утолсте и разшире, и остави Бога, сотворшаго и, и отступи от Бога, Спаса своего.

Багамі чужымі яны раздражнілі Яго, і мярзотамі Яго ўгневілі:

 

Прогневаша Его въ бозехъ чуждихъ и въ мерзостях прегорчиша Ему.

прыносілі ахвяры дэманам, а ня Богу, божышчам, якіх яны ня ведалі, новым, якія прыйшлі ад суседзяў і пра якіх ня думалі бацькі вашыя.

 

Приношаху жертвы бесомъ, а не Богу, богомъ, ихже не ведяша; новые и небывалые приидоша, ихже не знаша отцеве ихъ.

А Скалу, Якая спарадзіла цябе, ты забыў, і не памятаў Бога, Які стварыў цябе.

 

Бога, родшего тя, оставилъ есъ и забыл еси Господа, питающего тя.

Гасподзь убачыў, і ў абурэньні пагардзіў сынамі Сваімі і дочкамі Сваімі,

 

Виде Богъ и разгневася, раздражниша убо И сынове Его и дщеры,

і сказаў: схаваю аблічча Маё ад іх і ўбачу, які будзе іхні канец; бо яны род разбэшчаны, дзеці, у якіх няма вернасьці;

 

и рече: “Сокрию лице Мое от нихъ и согледаю, что учинять напоследы, родъ убо превращеный естъ и сынове неверныи.

ня богам яны раздражнілі Мяне, марнасьцю сваёю Мяне засмуцілі: і Я раздражню іх не народам, народам бязглуздым іх засмучу;

 

Тии Мя раздражниша в том, иже не бе богъ, и прогневаша во идолехъ своихъ, и Азъ раздражну ихъ в тыхъ, иже не суть людие, и въ языцехъ неразумных розгневлю ихъ.c

бо агонь запаліўся ў гневе Маім, паліць да пекла апраметнага, і паядае зямлю і плады яе, і спальвае падваліны гор;

 

Огнь розгореся во ярости Моейd и разозжеться даже до ада преисподнего, снесть землю и жита ея и попалить основания горамъ.

зьбяру на іх бядоты і патрачу на іх стрэлы Мае:

 

Съберу на нихъ злая и стрелы Моя скончаю в нихъ,

будуць зьнясілены голадам, зьнішчаны гарачкаю і заразаю лютай; і пашлю на іх іклы зьвярыныя і яд паўзуноў зямных;

 

истощають гладом и жрати е будуть птици кусаниемъ неисцелеемым; зубы зверей пошлю в ня со яростию и пресмыкающихся гадовъ.

звонку будзе губіць іх меч, а ў дамах — вусьцішнасьць — і хлапца і дзяўчыну, і немаўля і пакрытага сівізнаю старца.

 

Зовнутрь будеть губити ихъ мечь, а внутрь страхъ, юношу с девою ссущее со человекомъ старымъ.

Я сказаў бы: «расьсею іх і згладжу з асяродзьдзя людзей памяць пра іх».

 

И рекну: “Игдеже суть?”, и престати сотворю от людей паметь ихъ,

але адклаў гэта дзеля азлабленьня ворагаў, каб ворагі ягоныя не заносіліся і не сказалі: нашая рука высокая, і не Гасподзь зрабіў усё гэта.

 

но за гнев [враговъ] продолжилъ есмъ, да не когда вознесуться супостати ихъ и рекуть: “Рука нашая силна, а не Господь, учинила вся сия”.

Бо яны народ, які страціў розум, і няма ў іх сэнсу.

 

Языкъ безъ совета естъ, и несть в нихъ мудрости.

О, калі б яны памеркавалі, падумалі пра гэта, уразумелі, што зь імі будзе!

 

О да бы смыслили и разумели и о последняя прогледали,

як бы мог адзін перасьледаваць тысячу і двое прагнаць цемру, калі б Скала іхняя ня выдаў іх, і Гасподзь не аддаў іх!

 

како гоняше единъ тысещу и два двигнуста тьму!e Ащели не прото, иже Богъ отдалъ естъ ихъ и Господь предалъ естъ е?

бо скала іхняя не такая, як нашая Скала; самі ворагі нашыя судзьдзі ў тым.

 

Не суть воистинну бози ихъ, яко Богъ нашъ, и врази наши неразумливы,

Бо вінаград іхні ад вінаграднай лазы Садомскай і з палёў Гаморскіх; ягады іхнія ядавітыя, гронкі іх горкія;

 

от винограда убо Содомска естъ вино ихъ и корение ихъ от Гоморы, ягоды ихъ — ягоды желъчи, и грозенъ их прегоркый.

віно іхняе яд драконаў і пагібельная труцізна асьпідаў.

 

Желчъ змиева вино ихъ и ядъ асъпидов неисцелеемый.

Ці не схавана гэта ў Мяне? ці не запячатана ў сховах Маіх?

 

«Не вся ли сия сокрита сут у Мене и запечатана во сокровищехъ Моихъ?

У Мяне помста і аддача, калі пахісьнецца нага іхняя; бо блізкі дзень пагібелі іх, неўзабаве настане ўгатаванае ім.

 

Моя естъ помста и Азъ воздамъ имъf во время, внегда соблазниться нога ихъ, близъ убо естъ день погибели ихъ и поспешають приити времена».

Але Гасподь судзіцьме народ Свой і з рабоў Сваіх умілажаліцца, калі Ён угледзіць, што рука іхняя аслабла, і не засталося ні заключаных, ні тых, што засталіся звонку.

 

Судити будеть Господь людей своихъ и о рабехъ своихъ умоленъ будеть, узрить бо, яко разслаблена естъ рука ихъ и оставшии, заврени суть, и знемогоша”.g

Тады скажа Гасподзь; дзе багі іхнія, цьвярдыня, на якую яны спадзяваліся,

 

И речеть Господь: «Где суть бози ихъ, ониже уповаша на ня,

якія елі тлушч ад ахвяраў іхніх і пілі віно паліваньняў іхніх? няхай яны паўстануць і дапамогуць вам, няхай будуць ім покрывам!

 

от ихже жертвъ тукъ ядяху и от ихъ требъ вино пиаху? Да воскреснуть и помогут вамъ, и будуть вамъ покровителе.

Бачыце сёньня, што гэта Я, Я — і няма Бога, апрача Мяне; Я ўсьмерчваю і ажыўляю, Я б’ю і ацаляю, і ніхто ня выбавіць ад рукі Маёй.

 

Видьте жъ, яко Азъ есмъ единъ и несть богъ инъ, развей Мене. Азъ убию и жити сотворю, Азъ немощна учиню и поздравлю,h и несть той, онже бы моглъ з руки Моея изторгнути.

Я падымаю да нябёсаў руку Маю і кажу: Я жыву вечна!

 

Се, воздвигну на небо руку Мою и кленуся десницею Моею, и рекну: Живъ есмъ Азъ во веки!

Калі навастру бліскучы Мой меч, і рука Мая прыме суд, дык адпомшчу ворагам Маім і ненавісьнікам Маім аддам;

 

Поострю, яко молнию, мечь Мой, и прииметь судъ рука Моя. Воздамъ месть врагомъ Моимъ и ненавидящимъ Мене отдамъ.

напаю стрэлы Маёю крывёю, і меч Мой насыціцца целам, крывёю забітых і палонных, галовамі правадыроў ворага.

 

Напою стрелы Моя во крови ихъ и мечь Мой снесть мяса их от крови язвеныхъ и плененныхъ, от главъ князь языцькихъ».

Радуйцеся, язычнікі, з народам Ягоным! бо Ён адпомсьціць за кроў рабоў Сваіх, і аддасьць помсту ворагам Сваім, і ачысьціць зямлю Сваю і народ Свой!

 

Хвалите, народи, людей Его, понеже помстить крови рабовъ Своихъ и вчинить отмщение на вразехъ ихъ, и помилуеть землю людей Своихъ!

І прыйшоў Майсей і прамовіў усе словы песьні гэтай у слых народу, ён і Ісус, сын Наваў.

 

И прииде Моисей и глагола вся слова Песни сее во уши людемъ посполу со Исусомъ, сыномъ Наввиным.

Калі Майсей прамовіў усе словы гэтыя ўсяму Ізраілю,

 

И доконалъ естъ Моисей всехъ словъ сихъ, глаголя ко сыномъ Ізраилевымъ,

тады сказаў ім: пакладзеце на сэрца ваша ўсе словы, якія я абвясьціў вам сёньня, і накажэце іх дзецям сваім, каб яны стараліся выконваць усе словы закона гэтага;

 

и рече паки имъ: «Вложите в серца ваша вся слова сия, еже днесь поведаю вамъ, и возвестите е сыномъ своим, да сохранять и учинять, и наполнять вся, еже написана суть во книгахъ закона сего,

бо гэта ня пустое для вас, а гэта жыцьцё вашае, і праз гэта вы доўгі час прабудзеце на той зямлі, у якую вы ідзяце церазь Ярдан, каб авалодаць ёю.

 

понеже недармо вамъ даны суть заповеди сие, но да вси поживете о нихъ и, полняще ихъ, да долго пребудете на земли, до неяже, прешедши Іорданъ, вселитеся и владети ею будете».

І казаў Гасподзь Майсею ў той самы дзень і сказаў:

 

В той день молвилъ естъ Господь Богъ к Моисею, глаголя:

узыдзі на гэтую гару Аварым, на гару Нэво, якая ў зямлі Маавіцкай, насупраць Ерыхона, і паглядзі на зямлю Ханаанскую, якую Я даю вам у валоданьне сынам Ізраілевым;

 

«Взойди на гору сию Аварим и на гору Неву, еже естъ в земли Моавской противу Ерихонуграду, и погледи на землю Ханааню, юже Азъ дамъ сыномъ Ізраилевымъ владети ею.

і памры на гары, на якую ты ўзыдзеш, і прыкладзіся да народу твайго, як памёр Аарон, брат твой, на гары Ор, і прыклаўся да народу свайго,

 

И умреши ту, на горе, и приложишися ко отцемъ твоимъ, якоже искончася брат твой Ааронъ на горе Оръ и приданъ естъ к людем своимъ,

за тое, што вы зграшылі супроць Мяне сярод сыноў Ізраілевых каля водаў Мэрывы ў Кадэсе, у пустыні Сін, за тое, што не паказалі сьвятасьці Маёй сярод сыноў Ізраілевых;

 

понеже согрешили есте предо Мною посреди людей Ізраилевыхъ у Воды Пререкания в Кадысе, во пустыни Синъ, и не осветисте Мене межи сынми Ізраилевыми.i

перад сабою ты ўбачыш зямлю, а ня ўвойдзеш туды, у зямлю, якую Я даю сынам Ізраілевым.

 

Протожъ узриши землю, но не вниидеши в ню, юже дамъ Азъ сыномъ Ізраилевымъ».