Другі закон 21 разьдзел

 

 

Калі ў зямлі, якую Гасподзь, Бог твой, дае табе ў валоданьне, знойдзены будзе забіты, які ляжыць на полі, і невядома, хто забіў яго,

 

Внегда бы знайдено было в земли, юже Господ Богъ дасть вамъ, тело человека убитого и не ведели бы есте, кто естъ убилъ его,

дык няхай выйдуць старэйшыны твае і судзьдзі твае і памераюць адлегласьць да гарадоў, якія вакол забітага;

 

да изыйдуть старейшины людей и судьи ваше и мерити будуть от тела убитого ко всемъ околичнымъ градом вдолжъ.

і старэйшыны горада таго, які будзе найбліжэй да забітага, няхай возьмуць цялушку, на якой не працавалі, якая не насіла ярма,

 

И кои найблизший знайдут, то возмутъ старейшины града того яловицу от стада, еюже николи не возили и ни орали.

і няхай старэйшыны таго горада завядуць гэтую цялушку ў дзікую даліну, якая ня ўроблена і не засеяна, і заколюць там цялушку ў даліне;

 

И да выведуть ю до долины острое и каменистое, в нейже первей не орали и ни сеяли, и срежуть ту шию яловици.

і прыйдуць сьвятары, сыны Лявііныя, — бо іх выбраў Гасподзь, Бог твой, служыць Яму, і дабраслаўляць імем Госпада, і паводле слова іхняга трэба рашыць усякую спрэчную справу і ўсякую прычыненую шкоду,

 

И приступять жерци, сынове Левгиевы, ихже избрал естъ Господь, Богъ вашъ, служити собе и благославити васъ именемъ Его, и словомъ ихъ всякое дело да бы ся деяло, и что естъ чистого или нечистого, от нихъ имать розсужено быти.

і ўсе старэйшыны горада таго, найбліжэйшыя да забітага, няхай абмыюць рукі свае над цялушкай, зарэзанай у даліне,

 

И приидуть старейшины града того ко телу убитого, и умыють руце свое надъ яловицею, еже в долине зарезана естъ,

і абвесьцяць і скажуць: рукі нашыя не пралілі крыві гэтай, і вочы нашыя ня бачылі;

 

и рекуть: “Руце наше не вылили суть крови сее и очи наши не видели суть!

ачысьці народ Твой, Ізраіля, які Ты, Госпадзе, вызваліў, і не залічы народу Твайму, Ізраілю, нявіннай крыві. І яны ачысьцяцца ад крыві.

 

Буди жъ милостивъ людемъ Твоимъ, Ізраилю, ихже избавилъ еси, Господи Боже, и не причитай крови невинное к людемъ Твоимъ Ізраилевымъ”. И тако отнятъ будеть грехъ той и вина крови.

Так павінен ты змываць у сябе кроў невінаватага, калі хочаш рабіць добрае і справядлівае прад вачыма Госпада.

 

И вы теже чисти будете от крови неповинное, егда учините тые речи, еже Бог заповедалъ вамъ.

Калі выйдзеш на вайну супраць ворагаў тваіх, і Гасподзь, Бог твой, аддасьць іх у рукі твае, і возьмеш іх у палон,

 

Пойдете ли когда на войну противу врагомъ вашимъ и предасть ихъ Господь Богъ в руце ваше, и вели бы есте полонъ,

і ўбачыш сярод палонных жанчыну, прыгожую з твару, і пакахаеш яе, і захочаш узяць яе сабе за жонку,

 

и межи ними узрелъ бы девку красну и полюбил ю, и хотелъ бы ее поняти собе за жену,

дык прывядзі яе ў дом свой, і няхай яна астрыжэ галаву сваю і абрэжа пазногці свае,

 

тогда уведешъ ю в домъ свой. Она же да оголить главу свою и обрежеть ногти свое,

і здыме зь сябе палоньніцкую вопратку сваю, і жыве ў доме тваім, і аплаквае бацьку свайго і маці сваю цэлы месяц; і пасьля таго ты можаш увайсьці да яе і зрабіцца яе мужам, і яна будзе тваёю жонкаю;

 

и сволочеть с себе ризы своя, в нихже поимана естъ, и седячи в дому твоем да плачеть отца своего и матери своея целый месець, и потом вниидеши к ней и будет жена твоя.

калі ж яна пасьля не спадабаецца табе, дык ты адпусьці яе, куды яна захоча, але не прадавай яе за срэбра і ня ўводзь яе ў рабства, бо ты ўпакорыў яе.

 

Пакли же по сихъ не будет ся любит во серци твоемъ, то отпустиши ю свободну, а не будеши мощи потомъ продати ее за сребро и ни обидити ее, понеже понижил есь ю.

Калі ў каго будуць дзьве жонкі — адна любая, а другая нялюбая, і як любая, так і нялюбая народзяць яму сыноў, і першынцам будзе сын нялюбай, —

 

Будеть ли некий мужъ имети две жене, едину любу, а другую нелюбу, и имел бы с ними дети, а был бы сынъ нелюбое первороженный,

дык, пры падзеле сынам сваім маёмасьці сваёй, ён ня можа сыну жонкі любай аддаць першынства перад першародным сынам нялюбай;

 

и хотел бы имение свое сыномъ розделити, не будет мощи сына жены любое вчинити первороженным и предложити его сыну жены нелюбое.

а першынцам павінен прызнаць сына нялюбай і даць яму двайную долю з усяго, што ў яго знойдзецца, бо ён ёсьць пачатак сілы ягонай, яму належыць права першародства.

 

Но ведети имат, иже сынъ нелюбое жены естъ сын первороженный, сего для да дасть ему всего имения своего две доли, яко той убо естъ початокъ сыновъ его и на него прислушить перворожение.

Калі ў каго будзе сын упарты і непакорлівы, які ня слухаецца голасу бацькі свайго і голасу маці сваёй, і яны каралі яго, але ён ня слухаецца іх, —

 

Будет ли некий человекъ имети сына непокоривого и упорливого, онже бы не хотелъ послухати навчения отцева и материна и погордалъ каранием их,

дык бацька ягоны і маці ягоная няхай возьмуць яго і прывядуць яго да старэйшынаў горада свайго і да варотаў свайго жытла

 

то да приведуть его ко старейшинамъ града и ко судьямъ, седящимъ во вратахъ градовыхъ,

і скажуць старэйшынам горада свайго: «гэты сын наш упарты і непакорлівы, ня слухаецца слоў нашых, ласун і п’яніца»;

 

и рекуть к нимъ: “Сынъ нашъ сей непокоривый естъ и упорливый, не хочеть послухати навчения нашего, толико упивается и прелюбыдееть”,

тады ўсе жыхары горада ягонага няхай паб’юць яго камянямі да сьмерці; і так вынішчы зло спасярод сябе, і ўсе Ізраільцяне пачуюць і збаяцца.

 

тогда камениемъ убиють его вси людие града того даже до смерти, да от[ъ]имете злое от среды васъ. И услышавши, вси людие побоятся того.

Калі ў кім знойдзецца злачынства, вартае сьмерці, і ён будзе ўсьмерчаны, і ты павесіш яго на дрэве,

 

Егда согрешить человекъ, иже годенъ будеть смерти, и, осудивши, его повесите на шибеници,

дык цела ягонае не павінна начаваць на дрэве, а пахавай яго таго ж самага дня, бо пракляты прад Богам павешаны на дрэве, але не апаганьвай зямлі тваёй, якую Гасподзь, Бог твой, дае табе ў дзялянку.

 

да не останеть тело его на древе, но в той же день да будеть погребено, понеже злоречен ест от Бога, онже висить на древе,a и да не поскверните земли вашее, юже Господь, Богъ вашъ, дасть вамъ владети ею.