Другі закон 15 разьдзел

 

 

А ў канцы кожнага сёмага года рабі адпушчэньне.

 

Лета седмого учиниши отпущение.

А адпушчэньне ў тым, каб кожны пазыковец, які пазычыў блізкаму свайму, дараваў пазыку і не спаганяў з блізкага свайго альбо з брата свайго, бо абвешчана дараваньне дзеля Госпада;

 

Сим же обычаемъ будеть отпущение тое: кто естъ долженъ приетелю, брату или ближнему своему, тогда той, емуже естъ долженъ, не возможеть взяти долгу своего, понеже лето отпущения Господьне естъ.

з чужаземца спаганяй, а што будзе твайго ў брата твайго, даруй.

 

От иноплеменника и от прихода возмеши, от суседа же и от ближнего не имаши моци правити.

Хіба толькі ня будзе ў цябе ўбогага: бо дабраславіць цябе Гасподзь на той зямлі, якую Гасподзь, Бог твой, дае табе ў дзялянку, каб ты ўспадкаваў яе,

 

Нищий и калека да не будеть межи вами, да благославить вамъ Господь, Богъ вашъ, в земли, юже дасть вамъ.

калі толькі будзеш слухаць голасу Госпада, Бога твайго, і старацца выконваць усе запаведзі гэтыя, якія я сёньня наказваю табе;

 

Будете ли послухати гласу Господа, Бога вашего, и хранити заповеди Его, еже заповедаю вамъ днес, то дасть вамъ благославение, якоже обещалъ естъ.

бо Гасподзь, Бог твой, дабраславіць цябе, як Ён казаў табе, і ты будзеш даваць пазыку многім народам, а сам ня будзеш браць пазыкі; і валадарыць будзеш над многімі народамі, а яны над табою ня будуць валадарыць.

 

И взаемъ давати будете народомъ многимъ, и сами от иныхъ не позычите. И владети будете над народы многими, и вами никтоже обладати будеть.

Калі ж будзе ў цябе ўбогі, хто-небудзь з братоў тваіх, у адным зь селішчаў тваіх на зямлі тваёй, якую Гасподзь, Бог твой, дае табе, дык не ачэрсьцьві сэрца твайго і не затулі рукі тваёй перад зубожаным братам тваім,

 

Естъли же бы некто з братии твоея, живущихъ с тобою во граде в земли, юже Господь, Богъ твой, дасть тобе, обнищаеть, да не затвердиши серца своего и ни скорчиши руки своея,

а растулі перад ім руку тваю і пазыч яму, гледзячы па ягонай патрэбе, у чым ён мае патрэбу;

 

но простри руку свою ко убогому и в заемъ дай ему, аще знаеши потребу его.

пільнуйся, каб не зарадзілася ў сэрцы тваім ліхая думка: «набліжаецца сёмы год, год адпушчэньня», і каб ад таго вока тваё не зрабілася немілажальным да ўбогага брата твайго, і ты не адмовіў яму; бо ён залямантуе на цябе да Госпада, і будзе на табе грэх;

 

Стережися, да не приидеть тобе на умъ злое помышление и да не речеши во серци своемъ: “Се ближится семое лето отпущения долговъ”, и прото отвратил бы очи свое от убогаго брата своего, не хотяй ему, чего жадаеть, позычити. И да не вопиеть на тя предъ Господемъ Богомъ и обратится тобе тое во грех,

дай яму, і калі давацьмеш яму, хай не зажурыцца сэрца тваё, бо за тое дабраславіць цябе Гасподзь, Бог твой, ва ўсіх дзеях тваіх і ва ўсім, што будзе рабіцца тваімі рукамі;

 

но дай ему, а ниже что льстивого помышляй, егда хощеши спомощи ему в потребе его, да благославит тя Господь, Богъ твой, на всяко время и во всякомъ деле руку твоею.

бо ўбогія заўсёды будуць на зямлі; таму я і загадваю табе: растуляй руку тваю перад братам тваім, бедным тваім і жабраком тваім на зямлі тваёй.

 

Не будете безъ убогих в земли вашей, сего для заповедаю вамъ днесь: да не заврете руку вашихъ предъ убогим братомъ вашим и предъ беднымъ, иже естъ в земли твоей.

Калі прадасца табе брат твой, Габрэй, альбо Габрэйка, дык шэсьць гадоў павінен ён быць рабом табе, а на сёмым годзе адпусьці яго ад сябе на волю;

 

Егда бы ктоa купилъ брата своего Евреанина, или Евреанку, и шесть летъ служил бы тобе, в семое лето отпустиши ихъ свободныхъ.

а калі будзеш адпускаць яго ад сябе на волю, не адпусьці яго з пустымі рукамі,

 

И да не отпустиши ихъ празныхъ,

а надзялі яго ад статкаў тваіх, ад гумна твайго і ад чавіла твайго: дай яму, чым спадобіў цябе Гасподзь, Бог твой;

 

но даси имъ на путь от стада твоего, от гумна твоего, от винограда твоего тыхъ речей, еже Господь, Богъ твой, дасть тобе.

памятай, што і ты быў рабом у зямлі Егіпецкай і выбавіў цябе Гасподзь, Бог твой, таму я сёньня і наказваю табе гэта.

 

Помните тое, яко и вы раби бесте в земли Египетской и избавилъ васъ Господь, Богъ ваш. Сего ради и азъ заповедаю вам днесь.

А калі ён скажа табе: «не пайду я ад цябе, бо я люблю цябе і дом твой», таму што добра яму ў цябе,

 

Пакли же бы не хотелъ ити от тебе рабъ твой, глаголя: “Не пойду от тебе прочь, понеже возлюбихъ тебе и домъ твой и добро ми естъ у тебе”,

дык вазьмі шыла і прыкалі вуха ягонае да дзьвярэй; і будзе ён рабом тваім навекі. Так рабі і з рабыняй тваёю.

 

тогда возмешъ шило и прободеш ухо его во дверехъ дому твоего, и будеть ти рабъ во векиb; рабе твоей учиниши такоже.

Ня лічы гэта сабе цяжкім, што ты павінен адпусьціць яго ад сябе на волю, бо ён за шэсьць гадоў зарабіў табе ўдвайне супроць платы найміта; і дабраславіць цябе Гасподзь, Бог твой, ва ўсім, што ні будзеш рабіць.

 

Да не отвратиши от рабовъ своихъ очию, егда отпустиши ихъ от себе свободныхъ, яко по обычаю мзды наймитовы работали суть тобе шесть летъ, да благославить тебе Господь, Богъ твой, во всехъ делехъ твоихъ, еже чинити будеш.

Усё першароднае мужчынскага полу, што народзіцца ад буйнога быдла твайго і ад дробнага быдла твайго, пасьвячай Госпаду, Богу твайму: не працуй на першародным вале тваім і ня стрыжы першароднага з дробнага быдла твайго;

 

прад Госпадам, Богам тваім, штогоду рабі гэта ты і сям’я твая, на месцы, якое выбера Гасподзь;

 

Предъ лицемъ Господа, Бога твоего, ести будеши е на кажное лето на месте, еже избереть собе Господь, ты и челяд твоя.

а калі будзе на ім загана, кульгавасьць альбо сьлепата, альбо якая іншая пахіба, дык ня прынось яго ў ахвяру Госпаду, Богу твайму,

 

Естъли же бы имело на собе посквернение и было бы слепо или хромо, или на некоемъ уду недостаточно, немоцно, шкаредо или горбовато, да не принесеши его Господу, Богу своему,

а ў селішчах тваіх еж яго; нячысты як і чысты могуць есьці, як сарну і як аленя;

 

но во граде на месте своем снеси и. Чистые и нечистые посполу е ести будете, якоже есте серну и еленя.

толькі крыві ягонай ня еж: на зямлю вылівай яе, як ваду.

 

Толико блюдитеся, да крови ихъ не ясте, но на землю выцедите, яко воду.