Другі закон 15 разьдзел

 

 

У канцы сёмага года рабі дараванне,

 

Лета седмого учиниши отпущение.

і адзначай гэта наступным чынам: калі хто даў якую пазыку блізкаму ці брату свайму, то не зможа ён спагнаць, бо гэта год даравання на ўшанаванне Госпада.

 

Сим же обычаемъ будеть отпущение тое: кто естъ долженъ приетелю, брату или ближнему своему, тогда той, емуже естъ долженъ, не возможеть взяти долгу своего, понеже лето отпущения Господьне естъ.

З чужога спаганяй, з суайчынніка ж і блізкага не будзеш мець магчымасці вымагаць тое, што тваё.

 

От иноплеменника и от прихода возмеши, от суседа же и от ближнего не имаши моци правити.

Але жабрака не павінна быць у цябе, бо Госпад, Бог твой, будзе дабраслаўляць цябе ў зямлі, якую мае даць табе ва ўласнасць, каб ты ўзяў яе ў спадчыну,

 

Нищий и калека да не будеть межи вами, да благославить вамъ Господь, Богъ вашъ, в земли, юже дасть вамъ.

калі толькі будзеш слухаць голас Госпада, Бога твайго, і пільнаваць кожнае прыказанне гэтае, якое сёння я табе загадваю.

 

Будете ли послухати гласу Господа, Бога вашего, и хранити заповеди Его, еже заповедаю вамъ днес, то дасть вамъ благославение, якоже обещалъ естъ.

Бо Госпад, Бог твой, будзе дабраслаўляць цябе, як было абяцана. Ты будзеш даваць пазыку многім народам, а сам ні ў каго не бяры пазыкі; будзеш валадарыць над многімі народамі, а над табою ніхто не будзе панаваць.

 

И взаемъ давати будете народомъ многимъ, и сами от иныхъ не позычите. И владети будете над народы многими, и вами никтоже обладати будеть.

Калі адзін з братоў тваіх, якія жывуць у адным з гарадоў тваіх, у зямлі, якую мае даць табе Госпад, Бог твой, дайшоў да ўбогасці, не закамяні сэрца свайго і не сцісні руку,

 

Естъли же бы некто з братии твоея, живущихъ с тобою во граде в земли, юже Господь, Богъ твой, дасть тобе, обнищаеть, да не затвердиши серца своего и ни скорчиши руки своея,

але адкрый яе перад убогім братам сваім і дай пазыку такую, якая, на твой погляд, яму будзе патрэбная.

 

но простри руку свою ко убогому и в заемъ дай ему, аще знаеши потребу его.

Сцеражыся, каб не падкралася да цябе нягодная думка: “Блізка сёмы год, год даравання”, каб не адводзіў ты вачэй сваіх ад убогага брата свайго, не жадаючы даць яму той пазыкі, якой ён патрабуе, каб той не прызываў Госпада супраць цябе ды каб не сталася гэта грахом.

 

Стережися, да не приидеть тобе на умъ злое помышление и да не речеши во серци своемъ: “Се ближится семое лето отпущения долговъ”, и прото отвратил бы очи свое от убогаго брата своего, не хотяй ему, чего жадаеть, позычити. И да не вопиеть на тя предъ Господемъ Богомъ и обратится тобе тое во грех,

Але дай яму і хай не сумуе сэрца тваё, што трэба падтрымаць яго ў нястачы, бо праз гэта дабраславіць цябе Госпад, Бог твой, у кожнай справе тваёй ды ва ўсім, да чаго прыкладзеш ты рукі.

 

но дай ему, а ниже что льстивого помышляй, егда хощеши спомощи ему в потребе его, да благославит тя Господь, Богъ твой, на всяко время и во всякомъ деле руку твоею.

Будуць убогія ў зямлі пражывання твайго, дзеля таго я загадваю табе, каб ты адкрываў руку дзеля брата твайго, няшчаснага і ўбогага, які жыве з табою на зямлі тваёй.

 

Не будете безъ убогих в земли вашей, сего для заповедаю вамъ днесь: да не заврете руку вашихъ предъ убогим братомъ вашим и предъ беднымъ, иже естъ в земли твоей.

Калі табе будзе прададзены брат твой, гебрай або гебрайка, і будзе служыць табе шэсць гадоў, то на сёмы год адпусці яго на волю.

 

Егда бы ктоa купилъ брата своего Евреанина, или Евреанку, и шесть летъ служил бы тобе, в семое лето отпустиши ихъ свободныхъ.

І не дапусці, каб той, каму ты даеш свабоду, пайшоў з пустымі рукамі.

 

И да не отпустиши ихъ празныхъ,

Але дай яму на дарогу штосьці з жывёлы тваёй, току твайго і тоўчні тваёй, якімі дабраславіў цябе Госпад, Бог твой.

 

но даси имъ на путь от стада твоего, от гумна твоего, от винограда твоего тыхъ речей, еже Господь, Богъ твой, дасть тобе.

Прыпомні сабе, што і ты сам быў нявольнікам у зямлі Егіпецкай, і вызваліў цябе Госпад, Бог твой; таму вось я цяпер загадваю табе гэта.

 

Помните тое, яко и вы раби бесте в земли Египетской и избавилъ васъ Господь, Богъ ваш. Сего ради и азъ заповедаю вам днесь.

А ён, можа, скажа: “Я не хачу адыходзіць”, таму што любіць цябе, і дом твой, і добра сябе адчувае ў цябе.

 

Пакли же бы не хотелъ ити от тебе рабъ твой, глаголя: “Не пойду от тебе прочь, понеже возлюбихъ тебе и домъ твой и добро ми естъ у тебе”,

Тады вазьмі шыла і пракалі вуха яму пры дзвярах дома твайго, і будзе ён табе служыць заўсёды. Падобна зробіш і з нявольніцай.

 

тогда возмешъ шило и прободеш ухо его во дверехъ дому твоего, и будеть ти рабъ во векиb; рабе твоей учиниши такоже.

Хай не будзе табе прыкрым у вачах тваіх, што пускаеш яго на волю, бо ён адслужыў табе на працягу шасці гадоў столькі ж, колькі ты заплаціў бы найміту, і дабраславіць цябе Госпад, Бог твой, ва ўсіх справах, якія ты робіш.

 

Да не отвратиши от рабовъ своихъ очию, егда отпустиши ихъ от себе свободныхъ, яко по обычаю мзды наймитовы работали суть тобе шесть летъ, да благославить тебе Господь, Богъ твой, во всехъ делехъ твоихъ, еже чинити будеш.

Першародных мужчынскага роду, якія родзяцца ў кароў і авечак тваіх, маеш пасвяціць Госпаду, Богу твайму, не карыстайся ў працы першародным валом і не стрыжы першароднага з авечак.

 

Штогод перад абліччам Госпада, Бога твайго, у месцы, якое выбера Госпад, будзеш спажываць іх ты і сям’я твая.

 

Предъ лицемъ Господа, Бога твоего, ести будеши е на кажное лето на месте, еже избереть собе Господь, ты и челяд твоя.

Калі б мела яно якую загану, было кульгавае або сляпое, ці з іншай якой спракудай або немаччу, не складай такога ў ахвяру Госпаду, Богу твайму,

 

Естъли же бы имело на собе посквернение и было бы слепо или хромо, или на некоемъ уду недостаточно, немоцно, шкаредо или горбовато, да не принесеши его Господу, Богу своему,

а ў брамах тваіх спажывай яго. Чысты і нячысты чалавек можа есці іх, як сарну або аленя.

 

но во граде на месте своем снеси и. Чистые и нечистые посполу е ести будете, якоже есте серну и еленя.

Толькі крыві іх не еж, але, як ваду, вылівай на зямлю.

 

Толико блюдитеся, да крови ихъ не ясте, но на землю выцедите, яко воду.