Другі закон 15 разьдзел

 

 

У канцы сёмага году даруй даўгі.

 

Лета седмого учиниши отпущение.

Дараваньне даўгоў [палягае] на тым, што кожны пазыкадавец, які пазычыў бліжняму свайму з рукі сваёй, ня будзе вымагаць звароту пазыкі ад бліжняга або брата свайго, бо абвешчана дараваньне даўгоў [на ўшанаваньне] ГОСПАДА.

 

Сим же обычаемъ будеть отпущение тое: кто естъ долженъ приетелю, брату или ближнему своему, тогда той, емуже естъ долженъ, не возможеть взяти долгу своего, понеже лето отпущения Господьне естъ.

Ад чужога будзеш вымагаць [звароту доўга], але што будзе тваё ў брата твайго, няхай даруе рука твая.

 

От иноплеменника и от прихода возмеши, от суседа же и от ближнего не имаши моци правити.

Не павінна быць у цябе ўбогага, бо ГОСПАД, дабраслаўляючы, дабраславіць цябе ў зямлі, якую ГОСПАД, Бог твой дае табе як спадчыну на ўласнасьць,

 

Нищий и калека да не будеть межи вами, да благославить вамъ Господь, Богъ вашъ, в земли, юже дасть вамъ.

калі толькі будзеш слухаць голас ГОСПАДА, Бога твайго, і захоўваць, і выконваць усе прыказаньні гэтыя, якія сёньня я загадваю табе.

 

Будете ли послухати гласу Господа, Бога вашего, и хранити заповеди Его, еже заповедаю вамъ днес, то дасть вамъ благославение, якоже обещалъ естъ.

Бо ГОСПАД, Бог твой, будзе дабраслаўляць цябе, як абяцаў табе. І ты будзеш пазычаць шматлікім народам, а сам ня будзеш браць пазыкі; будзеш панаваць над шматлікімі народамі, а над табою [ніхто] ня будзе панаваць.

 

И взаемъ давати будете народомъ многимъ, и сами от иныхъ не позычите. И владети будете над народы многими, и вами никтоже обладати будеть.

Калі адзін з братоў тваіх, які ў адной з брамаў тваіх у зямлі тваёй, якую дае табе ГОСПАД, Бог твой, будзе ўбогім, не зацьвярдзі сэрца твайго і ня сьцісьні рукі тваёй перад убогім братам тваім,

 

Естъли же бы некто з братии твоея, живущихъ с тобою во граде в земли, юже Господь, Богъ твой, дасть тобе, обнищаеть, да не затвердиши серца своего и ни скорчиши руки своея,

але, адкрываючы, адкрый яму руку тваю і шчодра дай яму пазыку паводле патрэбы ягонай, што будзе патрэбна яму.

 

но простри руку свою ко убогому и в заемъ дай ему, аще знаеши потребу его.

Сьцеражыся, каб не было ў сэрцы тваім слова нягоднага, кажучы: “Блізка сёмы год, год дараваньня даўгоў”, і ліхім вокам ты паглядзіш на ўбогага брата твайго, і не дасі яму [дапамогі], і ён будзе клікаць ГОСПАДА супраць цябе, і ты абцяжарышся грэхам.

 

Стережися, да не приидеть тобе на умъ злое помышление и да не речеши во серци своемъ: “Се ближится семое лето отпущения долговъ”, и прото отвратил бы очи свое от убогаго брата своего, не хотяй ему, чего жадаеть, позычити. И да не вопиеть на тя предъ Господемъ Богомъ и обратится тобе тое во грех,

Даючы, дай яму, і няхай не сумуе сэрца тваё, што даеш, бо за гэта будзе дабраслаўляць цябе ГОСПАД, Бог твой, у кожнай справе і ў кожнай працы, і ў кожным дзеяньні рук тваіх.

 

но дай ему, а ниже что льстивого помышляй, егда хощеши спомощи ему в потребе его, да благославит тя Господь, Богъ твой, на всяко время и во всякомъ деле руку твоею.

Бо будуць убогія ў зямлі гэтай. Дзеля гэтага я загадваю табе, кажучы: “Адкрываючы, адкрывай руку тваю брату твайму, які ў патрэбе, і ўбогаму, які ў зямлі тваёй”.

 

Не будете безъ убогих в земли вашей, сего для заповедаю вамъ днесь: да не заврете руку вашихъ предъ убогим братомъ вашим и предъ беднымъ, иже естъ в земли твоей.

Калі прадасца табе брат твой, Гебрай або Гебрайка, няхай будзе нявольнікам шэсьць гадоў. У сёмы год выпусьціш яго вольным ад сябе.

 

Егда бы ктоa купилъ брата своего Евреанина, или Евреанку, и шесть летъ служил бы тобе, в семое лето отпустиши ихъ свободныхъ.

Калі будзеш, вызваляючы, вызваляць яго, не адпусьціш яго з пустымі [рукамі].

 

И да не отпустиши ихъ празныхъ,

Адорваючы, адаруеш яго і дасі яму з авечак тваіх, з току твайго і з тоўчні тваёй, якімі дабраславіў цябе ГОСПАД, Бог твой.

 

но даси имъ на путь от стада твоего, от гумна твоего, от винограда твоего тыхъ речей, еже Господь, Богъ твой, дасть тобе.

Памятай, што ты быў нявольнікам у зямлі Эгіпецкай, і вызваліў цябе ГОСПАД, Бог твой. Дзеля гэтага я загадваю табе гэта слова сёньня.

 

Помните тое, яко и вы раби бесте в земли Египетской и избавилъ васъ Господь, Богъ ваш. Сего ради и азъ заповедаю вам днесь.

А станецца, што ён скажа табе: “Не адыйду ад цябе, бо люблю цябе і дом твой”, бо добра яму ў цябе.

 

Пакли же бы не хотелъ ити от тебе рабъ твой, глаголя: “Не пойду от тебе прочь, понеже возлюбихъ тебе и домъ твой и добро ми естъ у тебе”,

Тады возьмеш шыла і праколеш вуха яму пры дзьвярах, і будзе ён табе служыць вечна, і падобна зробіш і з нявольніцай тваёй.

 

тогда возмешъ шило и прободеш ухо его во дверехъ дому твоего, и будеть ти рабъ во векиb; рабе твоей учиниши такоже.

Няхай ня будзе прыкрым у вачах тваіх, што пускаеш яго свабодна ад цябе, бо служачы табе шэсьць гадоў, ён зарабіў табе падвойную плату найміта, а ГОСПАД, Бог твой, будзе дабраслаўляць цябе ў-ва ўсім, што робіш.

 

Да не отвратиши от рабовъ своихъ очию, егда отпустиши ихъ от себе свободныхъ, яко по обычаю мзды наймитовы работали суть тобе шесть летъ, да благославить тебе Господь, Богъ твой, во всехъ делехъ твоихъ, еже чинити будеш.

Усіх першародных мужчынскага роду, якія родзяцца ў валоў тваіх і авечак тваіх, маеш пасьвяціць ГОСПАДУ, Богу твайму. Ня будзеш працаваць першародным валом тваім і ня будзеш стрыгчы першароднага з авечак тваіх.

 

Штогод перад абліччам ГОСПАДА, Бога твайго, у месцы, якое выбраў ГОСПАД, Бог твой, будзеш есьці іх ты і дом твой.

 

Предъ лицемъ Господа, Бога твоего, ести будеши е на кажное лето на месте, еже избереть собе Господь, ты и челяд твоя.

Калі яно будзе мець загану, будзе сьляпое, кульгавае або з нейкім недахопам, ня зложыш такога ў ахвяру ГОСПАДУ, Богу твайму.

 

Естъли же бы имело на собе посквернение и было бы слепо или хромо, или на некоемъ уду недостаточно, немоцно, шкаредо или горбовато, да не принесеши его Господу, Богу своему,

У брамах тваіх зьясі яго. Чысты і нячысты [чалавек] можа есьці яго, як сарну і аленя.

 

но во граде на месте своем снеси и. Чистые и нечистые посполу е ести будете, якоже есте серну и еленя.

Толькі крыві іхняй ня будзеш есьці; выльлеш яе на зямлю, як ваду.

 

Толико блюдитеся, да крови ихъ не ясте, но на землю выцедите, яко воду.