Другі закон 19 разьдзел

 

 

Калі Госпад, Бог твой, знішчыць народы, зямлю якіх мае перадаць табе, і завалодаеш ёю і абжывешся ў гарадах і дамах яе,

 

Внегда погубить Господь, Богъ вашъ, народы и ихъ землю предасть вамъ владети ею, и жити будете во градехъ их и в домехъ ихъ.

тады выдзелі сабе тры гарады пасярод зямлі, якую дасць табе Госпад, Бог твой, ва ўласнасць,

 

Тогда отделите собе три грады посреди земли, юже дасть вамъ Господь, Богъ вашъ, в достоание.a

і прыгатуй дарогу старанна; і падзялі на тры роўныя часткі ўсю зямлю сваю, каб хтосьці з блізкіх, які стаў выгнаннікам праз забойства, меў куды адысці.

 

Сровнаете пилне путь и розделите заровно всю страну земли вашее, абы имелъ близко утекати до нихъ, онже бы не хотяй убилъ некого.

Такі хай будзе закон для забойцы-ўцекача, якога жыццё мае быць захавана: калі ён забіў блізкага без намеру і калі прадставіў доказы, што ані ўчора, ані заўчора не меў супраць яго ніякай нянавісці,

 

Сей будеть законъ убийци, еже втечеть во един от градовъ сихъ, егоже животъ захованъ имать быти. Кто ж бы убилъ человека не хотяй, а тое бы могло доведено быти, иже ни вчера и ни предъ днемъ вчерашнимъ не имелъ ненависти к нему,

але проста пайшоў з ім у лес секчы дрэвы і пры сячэнні дрэў сякера выпала з рук і жалеза, саскочыўшы з тапарышча, ударыла і забіла яго сябра, — тады хай ён уцякае ў адзін з вышэй згаданых гарадоў і жыве,

 

но пригодилося ест, иже шолъ с ним до леса и секал дрова, и секира, спадши с топорища, забила товариша его, таковый да втечеть до некоего с трехъ градов, первей положеныхъ, и живъ будеть.

каб мсцівец за кроў у гарачнасці сэрца не пагнаўся і не дагнаў яго, калі далёкая дарога, ды каб не памёр той, хто не вінаваты ў смерці, бо даказана, што не меў ён раней аніякай нянавісці да таго, які быў забіты. Ні ўчора, ні трэцяга дня.

 

Да како убитого приятель, жалостию порушен сый, гонил бы и и инялъ бы его, естъли бы должейши путь имелъ ко утеканию, и тако убил бы его, онже не естъ виненъ смерти, понеже несть показано, ижебы к нему имелъ неякую ненависть первей.

Таму я загадваю табе, каб ты выдзеліў тры гарады на аднолькавай адлегласці паміж сабою,

 

Сего ради заповедаю вамъ, да три грады отделите, единъ от другаго в ровной далекости.

калі Госпад, Бог Твой, пашырыць межы твае, як прысягнуў тваім бацькам, ды аддасць табе ўсю зямлю, якую паабяцаў ім,

 

И егда разширить Господь Богъ пределы ваше, якоже глаголалъ естъ отцемъ вашимъ, и дасть вамъ всю землю, юже обещалъ естъ —

калі ты будзеш пільнавацца кожнага гэтага прыказання і выконваць тое, што я табе сёння загадваю, каб любіў ты Госпада, Бога твайго, і хадзіў увесь час дарогамі Яго, — тады дадасі сабе тры іншыя гарады і падвоіш колькасць вышэй згаданых гарадоў,

 

естъли же будете хранити приказания Его и полнити вси речи, еже заповедаю вамъ, да возлюбите Господа, Бога вашего, и походите в путехъ Его по вся часы, — тогда придасте еще собе и иныхъ три грады, да будуть ихъ шесть,

каб не праліваць нявіннай крыві пасярод зямлі, якую дасць табе Госпад, Бог твой, ва ўласнасць, каб не было на табе віны крыві.

 

да не будет вылита кровь неповинная в земли вашей, юже Господь Богъ дасть вамъ владети ею, да не будете повинни крови их.

Калі аднак хтосьці з нянавісці да свайго блізкага цікаваў на яго жыццё, паўстаў супраць яго, забіў яго, і той памёр, і ўцячэ ён у адзін з вышэй названых гарадоў,

 

Естъли же бы пак кто имея в ненависти ближнего своего и мыслил ильстиве о безглавии его, а потомъ, воставъ, забилъ и до смерти и втекъ бы до некоего сверху менованыхъ градов,

то старэйшыны гэтага горада пашлюць па яго, забяруць яго з месца сховішча і аддадуць у рукі мсціўцы за кроў, і ён памрэ.

 

да пошлют старейшины града того и возмут и из града, до негоже втеклъ, и выдадут в руце тому, егоже приетеля убил, да и сам убит будет.

Не шкадуй яго і змый кроў нявінную з Ізраэля, каб добра табе было.

 

Не пожалуете его, но от[ъ]имете кров винную от среды людей Ізраилевых, да добро будет вам.

Не парушай межаў блізкага твайго, якія вызначылі папярэднікі ва ўладанні тваім, якое атрымаеш ты ў зямлі, што дасць табе ва ўласнасць Госпад, Бог твой.

 

Не пренесеши и не переореши межъ ближнего твоего, еже уставили суть старшии твои в достоании твоем, еже дасть тобе Господь, Богъ твой, в земли, еюже владети будете.

Недастаткова будзе аднаго сведкі супраць каго-небудзь, якім бы ні быў яго грэх або яго злачынства; але дастаткова будзе любога слова з вуснаў двух або трох сведкаў.

 

Не станеть светокъ единъ противу человеку, естъли же согрешить или злое учинить, но во встехъ дву или трех светковъ станеть всяко слово.b

Калі выступіць сведка лжывы супраць чалавека, вінавацячы яго ў злачынстве,

 

Востанет ли светокъ лъживый на человека, глаголя на него проступление,

то хай стануць абодва чалавекі, што маюць спрэчку, перад Госпадам, перад абліччам святароў і суддзяў, што будуць у тыя дні.

 

то да стануть оба, еже имають прю, предъ Господемъ, предъ жерци и судьями, седящими в ты часы.

Калі суддзі, надзвычай уважліва праверыўшы, выявяць, што лжывы сведка сказаў няпраўду супраць брата свайго,

 

И егда, со пилностию выпытавшися, познають, иже илъживое сведецьство молвилъ естъ на брата своего,

то хай яны зробяць яму тое, што ён меў намер зрабіць брату свайму; і так вынішчыш зло з асяроддзя свайго,

 

да воздадуть ему по всему злому, якоже умыслилъ былъ брату своему вчинитиc. И от[ъ]имете злое от среды себе,

каб другія, пачуўшы, баяліся і ніколі больш у асяроддзі тваім такіх рэчаў не адважваліся рабіць.

 

и да услышавши сее, инии и побоятся, и не будуть смети чинити таковых речей злыхъ посреди васъ.

Не шкадуй такога, але душу за душу, вока за вока, зуб за зуб, руку за руку, нагу за нагу патрабуй.

 

Не пожалуете его, но живот за животъ, око за око, зубъ за зубъ, руку за руку, ногу за ногу от[ъ]имете.d