Дзеі 7 разьдзел
Дзеі Сьвятых Апосталаў
Пераклад Антонія Бокуна → Біблія Скарыны (Апосталъ)
А першасьвятар сказаў: «Ці ж гэта так?»
Тогда глагола архиерей ко Стефану: аще убо сия тако суть?
Той жа мовіў: «Мужы браты і бацькі, паслухайце! Бог славы зьявіўся бацьку нашаму Абрагаму, калі той быў у Мэсапатаміі, перш, чым пасяліўся ў Харане,
Онъ же рече: мужие братия и отци послушаіте, Богъ славы явися отцу нашему Аврааму егда бяше во Междуречии, прежде нижли живяше въ Харане •
і сказаў да яго: “Выйдзі з зямлі тваёй і ад родзічаў тваіх і ідзі ў зямлю, якую Я табе пакажу”.
И рече к нему: изыйди от земля твоея, и от рода твоего, и пойди в землю юже покажу тобе •
Тады, выйшаўшы з зямлі Халдэйскае, ён пасяліўся ў Харане; адтуль пасьля сьмерці бацькі ягонага [Бог] перасяліў яго ў гэтую зямлю, у якой вы цяпер жывяцё.
Тогда изыде от земля Халдейския, и вселися въ Харанъ • И оттуду по смерти отца его пресели и в землю сию, на ней же вы ныне живете •
І ня даў яму ў ёй спадчыны ані на стапу нагі; і абяцаў яму даць яе ў валоданьне яму і насеньню ягонаму пасьля яго, а ня меў ён дзіцяці.
И не далъ ему наследия в ней ни стопы нозе • Но обеща ему дать ея, и семени его по немъ, не сущу же в него чаду •
Сказаў жа яму Бог, што насеньне ягонае будзе прыхаднем у зямлі чужой, і зьняволяць іх, і будуць рабіць ім зло чатырыста гадоў.
Глагола к нему сице Богъ, яко будеть семя его пришелци въ земли чуждей, и поработають ими, и озлобять е летъ четыреста,
“І народ, які зняволіць іх, Я буду судзіць, — сказаў Бог, — і пасьля гэтага яны выйдуць і будуць служыць Мне ў гэтым месцы”.
и народу емуже поработають сужу азъ, рече Богъ • А потомъ изыдуть, и послужать ми на месте семъ •
І даў яму запавет абразаньня. І гэтак ён нарадзіў Ісаака, і абрэзаў яго на восьмы дзень; і Ісаак — Якуба, і Якуб — дванаццаць патрыярхаў.
И далъ ему завет обрезание • И той сплодил Ісаака, и обрезалъ его в день осмый • Ісаакъ Іакова • Іаковъ дванадесеть патриарховъ •
І патрыярхі, зайздросьцячы Язэпу, прадалі яго ў Эгіпет; і Бог быў з ім,
И патриарси возненавидевши Іосифа, продаша его во Египет, и бе Богъ с нимъ,
і выбавіў яго з усіх прыгнётаў ягоных, і даў яму ласку і мудрасьць перад фараонам, валадаром Эгіпту; і той паставіў яго за кіраўніка над Эгіптам і над усім домам сваім.
и высвободилъ и от всех скорбій его, и далъ ему ласку, и мудрость пред фараономъ царемъ Египетскимъ • И поставилъ его старейшимъ надъ Египтомъ, и надо всим домомъ своимъ •
Прыйшоў жа голад на ўсю зямлю Эгіпту і Ханаану, і гора вялікае, і бацькі нашыя не знаходзілі жыўнасьці.
Приде же гладъ на всю землю Египетскую, и Ханаоню, и скорбь велия, и не обретаху пище отци наши
А Якуб, пачуўшы, што ёсьць збожжа ў Эгіпце, паслаў спачатку бацькоў нашых,
слышавше Іаковъ сущую пшеницу во Египте послал отцевъ наших первее,
і за другім разам Язэп быў пазнаны братамі ягонымі, і фараону выявіўся род Язэпавы.
и внегда второе придоша, познанъ ест Іосифъ от братии своей • И явенъ бысть фараонови родъ Іосифовъ •
А Язэп, паслаўшы, паклікаў бацьку свайго Якуба і ўсіх родзічаў сваіх, душаў семдзесят пяць.
Послав же Іосифъ привезе отца своего Іакова, и вес родъ свой душъ седмъдесятъ и пять •
Якуб жа зыйшоў у Эгіпет, і памёр сам і бацькі нашыя,
Сниде же Іаковъ во Египетъ, и скончася самъ и отци наши
і перанесьлі іх у Сыхем, і паклалі ў магілу, якую набыў Абрагам за цану срэбра ў сыноў Гемора Сыхемава.
и пренесени беша в Сихем, и положени быша во гробе, еже купилъ Авраамъ ценою сребра от сыновъ Еморовых, сына Сихемова •
А як набліжаўся час абяцаньня, наконт якога прысягаў Бог Абрагаму, народ рос і памнажаўся ў Эгіпце
И якоже приближашеся время обетования, иже клятся Богъ Аврааму • Возрастоша людие во Египте,
да часу, калі паўстаў іншы валадар, які ня ведаў Язэпа.
дондеже наста царь инъ, онже не знааше Іосифа,
Той, хітруючы супраць роду нашага, рабіў зло бацькам нашым, каб яны выкідалі немаўлят, каб тыя не жылі.
сей злеумыслывъ о роде нашемъ, озлоби отцевъ наших, уморяя младенца их, и не живяй •
У той час нарадзіўся Майсей, і быў мілы Богу; яго гадавалі тры месяцы ў доме бацькі ягонага.
В томъ времени родился Моисей, и бе люб Богови, онъже воспитанъ бысть месеци три в дому отца своего,
Калі ж выкінулі яго, узяла яго дачка фараона і гадавала яго за сына сабе.
положена же его в реце взяла дщера фараонова, и воскорми его собе в сына место •
І быў настаўлены Майсей у-ва ўсёй мудрасьці Эгіпцянаў, і быў ён магутны ў словах і ўчынках.
И навченъ бысть Моисій всей премудрости Египетъстей, бе же силенъ во словехъ и делехъ •
Калі ж споўнілася яму сорак гадоў веку, прыйшло яму на сэрца даведацца братоў сваіх, сыноў Ізраіля.
И якоже наполнишеся ему летъ четыредесятъ возыде на серце его посетити братию свою сыны Ізраилевы,
І, убачыўшы, як некага крыўдзілі, заступіўся за яго і адпомсьціў за пакрыўджанага, ударыўшы Эгіпцяніна.
и виде некоего обидима, пособствова и вчини отмщение обидимому убив Египтянина •
Ён жа думаў, што браты ягоныя зразумеюць, што Бог рукой ягонай дае ім выбаўленьне, а яны не зразумелі.
Мнел же се разути братіи своей яко рукою его Богъ дасть имъ избавление • Они же не разумеша •
І на наступны дзень ён зьявіўся ім, як яны біліся, і вёў іх да згоды, кажучы: “Мужы, вы — браты! Чаму вы крыўдзіце адзін аднаго?”
Назаутрей же явися имъ тяжущимся, и приводяте их во смирение глаголя: мужи братия есте вы, почто обидите себе?
А той, што быў крыўдзіў бліжняга, адапхнуў яго, кажучы: “Хто паставіў цябе за начальніка і судзьдзю над намі?
Обидяй же ближнего своего, отогналъ и рекій: кто тебе поставил княземъ или судиею над нами?
Ці ты хочаш забіць мяне, як забіў учора Эгіпцяніна?”
Еда убити мя хощеши якоже убилъ еси вчера Египтянина?
Праз гэтае слова ўцёк Майсей і стаўся прыхаднем у зямлі Мадыям, дзе нарадзіў двух сыноў.
Бежа же Моисей для слова того, и бысть пришелець въ земли Мадиамъстей, идеже роди сына два,
А калі споўнілася сорак гадоў, зьявіўся яму ў пустыні пад гарою Сынай анёл Госпада ў полымі агню ў кусьце.
минувшим же летом четыредесятъ, явися ему во пустыни горы Синайския ангелъ Господень, во пламени огнене в купине •
Майсей жа, убачыўшы, зьдзівіўся відзежу, і калі ён набліжаўся, каб прыгледзецца, быў да яго голас Госпада:
Моисей же видевъ дивляшеся видению, приступающу же ему разумети • Бысть гласъ Господень к нему:
“Я — Бог бацькоў тваіх, Бог Абрагама, і Бог Ісаака, і Бог Якуба”. Трасучыся, Майсей не адважыўся ўглядацца.
Азъ Бог отець твоих, Богъ Авраамовъ, и Богъ Ісааковъ, и Богъ Іаковль • Трепетен же бывъ Моисей, не смеаше смотрети •
А Госпад сказаў яму: “Здымі сандалы з ног тваіх, бо месца, на якім ты стаіш, — зямля сьвятая.
Рече ж ему Бог: изуй обувь с ног твоих, место бо на немже стоиши земля свята ест •
Гледзячы, Я ўбачыў гора народу Майго ў Эгіпце, і пачуў стагнаньне іхнае, і зыйшоў выбавіць іх. І цяпер ідзі, Я пашлю цябе ў Эгіпет”.
Видя видех озлобление людей Моихъ иже во Египте, и стогнание их услышах, и снидохъ высвободити их, и ныне гряди пошлю тя во Египетъ •
Таго Майсея, якога яны адракліся, кажучы: “Хто паставіў цябе за начальніка і судзьдзю?” — яго Бог за начальніка і выбавіцеля паслаў рукой анёла, які зьявіўся яму ў кусьце.
Сего Моисея егоже отогнаша глаголюще: кто тя поставил князя и судьею, того Богъ князя и избавителя посла • Рукою Анъгела, явльшегося ему въ купине •
Ён вывеў іх, учыніўшы цуды і знакі ў зямлі Эгіпецкай, і ў Чырвоным моры, і ў пустыні сорак гадоў.
Сей изведе ихъ чиняй знамения и чудеса во земли Египетстей, и въ Чермнемъ мори, и въ пустыни летъ четыредесятъ •
Гэта той Майсей, які сказаў сынам Ізраіля: “Прарока паставіць вам Госпад, Бог ваш, з братоў вашых, як мяне; Яго слухайце”.
Сей ест Моисей рекій сыномъ Ізраилевымъ: Пророка воздвигнет вамъ Господь Богъ вашъ от братия вашея яко мене, того послушайте •
Гэта той, які быў у пустыні ў зборы з анёлам, што гаварыў на гары Сынай з ім і з бацькамі нашымі, які прыняў словы жывыя, каб даць нам,
Сей бывый во собраніи въ пустыни к нему же Ангел глаголаше на горе Синай, и со отци нашими, онже приня слово живота дати нам,
якому не хацелі быць паслухмяныя бацькі нашыя, але адапхнулі яго і павярнулі сэрцы свае да Эгіпту,
егоже не хотеша послухати отци наши, но отринуша, и обратиша серца своя во Египетъ,
кажучы Аарону: “Зрабі нам багоў, якія будуць ісьці наперадзе нас, бо ня ведаем, што сталася з Майсеем гэтым, які вывеў нас з зямлі Эгіпецкай”.
рекше Аарону: сотвори намъ богы иже преды идуть насъ • Моисею убо сему онъже вывелъ насъ и земли Египетския не вемы что ему бысть •
І зрабілі ў тыя дні цяля, і прынесьлі ахвяру ідалу, і весяліліся ў справах рук сваіх.
И телець слиша во дни оны, и вознесоша жертву идолу, и веселяхуся въ делехъ руку своих •
А Бог адвярнуўся і аддаў іх служыць войску нябеснаму, як напісана ў кнізе Прарокаў: “Дом Ізраіля, ці прыносілі вы Мне бітае і ахвяры сорак гадоў у пустыні?
Отвратися же от них Богъ, и предалъ их служити воемъ небеснымъ • Якоже пишеть во книзе пророкъ: еда заколения и жертвы принесосте Ми летъ четыредесятъ во пустыни доме Ізраилевъ?
І паднялі вы намёт Малоха і зорку бога вашага Рэмфана, абразы, якія вы зрабілі, каб ім пакланяцца. І Я перасялю вас ажно за Бабілон”.
И восприасте храмъ Молоховъ, и звезду бога вашего Ремфана, и образы, яже сотвористе покланятися имъ, и преселю васъ далей Вавилона •
Намёт сьведчаньня быў у бацькоў нашых у пустыні, як загадаў Той, Які гаварыў Майсею зрабіць яго паводле ўзору, які ён бачыў.
Сень сведения бяше отцемъ нашим во пустыни, якоже повеле глаголя Моисеови, сотворити ю по образу еже виде •
Яго, узяўшы, занесьлі бацькі нашыя з Егошуам у валоданьні паганаў, якіх Бог выгнаў ад аблічча бацькоў нашых, ажно да дзён Давіда,
Еяже приемше отци наши со Ісусомъ Наввином, внесоша во одержание языков, ихъже изъгна Бог от лица отцевъ нашихъ, до дней Давыда
які знайшоў ласку перад Богам і прасіў, каб знайсьці будыніну Богу Якуба.
онже обрете ласку пред Богом, и проси дабы знашелъ селение Богу Іаковлю •
Салямон жа пабудаваў Яму дом.
Саломон же созда Ему храмъ •
Але Найвышэйшы не жыве ў бажніцах, зробленых рукамі, як кажа прарок:
Но Вышній не в рукотворенных домехъ живеть • Якоже пророкъ глаголеть:
“Неба — пасад Мой, а зямля — падножжа ног Маіх. Які ж дом вы пабудуеце Мне, — кажа Госпад, — або якое месца супачынку Майго?
Небо Мне престолъ естъ, земля же подножие ногама Моима • Кый храмъ созіжете Ми глаголеть Господь, или кое место отпочинению Моему?
Ці ж не Мая рука ўчыніла ўсё гэтае?”
Не рука ли Моя сотворила сия вся?
[Людзі] з цьвёрдым каркам і з неабрэзаным сэрцам і вушамі! Вы заўсёды супрацівіцеся Духу Сьвятому, як бацькі вашыя, так і вы.
Твердое шие, и необрезани серци и ушесы • Вы есте всегда Духу Святому противилися, яко отци ваши, також и вы •
Каго з прарокаў не перасьледавалі бацькі вашыя, і пазабівалі прадвесьнікаў прыходу Праведніка, здраднікамі і забойцамі Якога вы цяпер сталіся,
Кого от пророкъ не изъгнаша отци ваши? И убиша превозвестивших пришестьвие Праведнаго, Емуже вы ныне предатели бысте и убійце •
вы, якія ўзялі Закон паводле пастановы анёлаў і не захавалі яго».
Иже приясте законъ повелениемъ Ангелскимъ, и не соблюдосте •
А слухаючы гэта, яны раз’юшваліся ў сэрцах сваіх і скрыгаталі зубамі на яго.
Слышавши же сия распыхахуся сердци своими, и скрежетаху зубы нань •
Ён жа, напоўнены Духам Сьвятым, углядаючыся ў неба, убачыў славу Божую і Ісуса, Які стаіць праваруч Бога,
Стефан же сый исполнен Духа Свята, возрев на небо, виде славу Божию, и Ісуса стояща одесную Бога,
і сказаў: «Вось, бачу неба адчыненае і Сына Чалавечага, Які стаіць праваруч Бога».
и рече: се вижу небеса отверста, и Сына Человеча стояща одесную Бога •
Яны ж, закрычаўшы моцным голасам, пазатыкалі вушы свае, і аднадушна рынуліся на яго,
Возопивше же гласомъ велиемъ затыкаху уши свое, и нападоша единомыслено нань •
і, выгнаўшы за горад, каменавалі яго. І сьведкі кінулі адзеньні свае ля ног дзяцюка, называнага Саўл,
И выведши и вне града, камениемъ побиваху • И сведетели снемши и с себе ризы своя, положиша при ногу юноша нарицаемаго Савла •
і каменавалі Стэфана, які клікаў [Бога] і казаў: «Госпадзе Ісусе, прыймі дух мой!»
И камениемъ убиваху Стефана, молящася и глаголюща: Господи Ісусе пріими духъ мой,
І, укленчыўшы, закрычаў моцным голасам: «Госпадзе, не палічы ім грэху гэтага!» І, сказаўшы гэта, памёр.
и приклонивъ колени възопи гласомъ великимъ: Господи не постави имъ греха сего, и сия рекъ успе •
