2 царстваў 18 разьдзел

 

 

Такім чынам, Давід, агледзеўшы людзей сваіх, паставіў над імі тысячнікаў і сотнікаў.

 

Царь Давыдъ тогда согледавши людей своихъ и поставилъ над ними тысещники и сотники.

І падзяліў Давід людзей на тры часткі: адну частку даручыў Ёабу, і другую — Абісаю, сыну Сэруі, брату Ёаба, трэцюю — Этаю з Гета. І сказаў цар народу: «Пайду і я з вамі».

 

И далъ поестъ третину людей под руку Іоаву, воеводе своему, и третину под руку Ависаи, сыну Сарвиину, брату Іоавову, а третию часть под руку Етгаю, иже былъ зъ Еффа. И рече царь Давыдъ к людемъ: «Поеду и я теже с вами к бою».

І народ адказаў: «Не, ты не пойдзеш. Бо калі мы адступім, на нас не звернуць увагі; і хоць бы загінула палова з нас, не лічылася б гэта, а ты адзін лічышся за дзесяць тысяч. Дык лепш, калі ты будзеш дапамагаць нам з горада».

 

Отвещаша же людие: «Не поедешъ ты, аще бо утечемъ предъ ними или убиють з насъ третину або половину, не будут они того собе велми важити, понеже ты сам стоишъ за десеть тысещей иных.a Сего для лепей ест, абы осталъ еси во граде намъ на помощь».

Сказаў ім цар: «Я зраблю тое, што вам здаецца правільным». І стаў цар у браме; а ўсё войска праходзіла па частках сваіх сотнямі і тысячамі.

 

Рече к нимъ царь: «Что ся вамъ видить лепъшего, то я учиню». И стояше царь у вратъ, людие же исхожаху из града полки своими по сту и по тысещи.

І загадаў цар Ёабу, Абісаю і Этаю: «Лагодна абыходзьцеся з юнаком Абсаломам». І ўвесь народ чуў загад цара, дадзены ўсім кіраўнікам адносна Абсалома.

 

Тогда заповедалъ естъ царь Іоавови, и Ависаеви, и Етгаеви, глаголя: «Пощадите ми и не убивайте сына моего Авесалома». И слышаша то вси людие, внегда заповедал царь всемъ воеводам своимъ о Авесаломе, сыну своемъ.

І выйшла войска на раўніну супраць Ізраэля, і пачаўся бой у лесе Эфраіма.

 

И изыдоша людие Давыдовы противъ людемъ Ізраилевым на поле, и стался естъ бой в лесе Ефраимсте.

І войска Давіда пабіла там народ Ізраэля; і была ў той дзень вялікая страта ў дваццаць тысяч чалавек.

 

И поражени ту быша людие Ізраилевы от людей Давыдовыхъ; и бысть сеча великая в той день, на двадесеть тысещей их побито.

А бой там пашырыўся на ўсю ваколіцу; і лес у той дзень загубіў народу значна больш, чым меч.

 

И была ест тая битва розторгнена ту и онде, и многым более ихъ загинуло от запаления и от ламания лесу, нежели от оружия.

І здарылася, што Абсалом, едучы на муле, сутыкнуўся з паслугачамі Давіда; і калі мул пабег пад вялікі і сукаваты дуб, і заблыталася галава Абсалома ў дубе і павіснуў ён між небам і зямлёй; а мул, на якім ён сядзеў, пабег далей.

 

И пригодилося в той битве, иже поткался Авесаломъ с слугами Давыдовыми, седяй на муле. И егда подышол мулъ подъ дубъ великий и ратолесный, увязлъ ест за власы на дубе, и внегда висял такъ межи небом и землею, мулъ той, на немже седяше, утече от него.

А хтосьці ўбачыў гэта і паведаміў Ёабу, кажучы: «Бачыў я, што Абсалом вісіць на дубе».

 

Тогда увидел единъ и возвестил Іоавови, глаголя: «Видел есми Авесалома, висящего на дубе».

І Ёаб сказаў чалавеку, які аб гэтым паведаміў яму: «Калі ты бачыў яго, чаму ты не забіў яго на зямлі? А я даў бы табе дзесяць срэбраных сікляў і адзін пояс».

 

И рече ему Іоавъ: «Понеже есь и видял, почто не пробол еси его мечем даже до земли? И далъ быхъ тобе былъ десеть сребреникъ и едино опоясание».

Ён адказаў Ёабу: «Нават калі б на рукі мае ты палажыў і тысячу срэбранікаў, я ніколі не падняў бы рукі сваёй на сына цара. Бо чулі мы, як цар загадаў табе, Абісаю і Этаю: “Кожны з вас павінен ахоўваць юнака Абсалома!”

 

Он же рече ко Іоаву: «Бы пакъ далъ еси в руце мое тысещу сребреник, не протягнул быхъ руки своея на сына царева, понеже слышали есмо вси, егда царь заповедал тобе, и Ависаеви, и Етгаеви, глаголя: “Пощадите ми и не забийте сына моего Авесалома”.

А калі б я супраць сумлення свайго ўчыніў несправядліва, — а ніякая справа не можа быць утоенай ад цара, — ты сам выступіў бы супраць мяне».

 

И естъли же бых был сее уделал зло смеле против души моей, не было бы то тайно царя, и ты бы самъ встал на мя за таковую реч».

І сказаў Ёаб: «Не хачу так марудзіць з табою». І ўзяў ён у руку сваю тры стралы, і ўбіў іх у сэрца Абсалома, калі ён яшчэ жывы вісеў на дубе;

 

И отвеща Іоавъ: «Не будет то тако, якоже хощеши, но я сам пойду к нему, и ты на то гледети будеш». Тогда взяв Іоавъ три копия, прободе въ сердце Авесалома.

і падбеглі дзесяць юнакоў, збраяносцы Ёаба, і, б’ючы, забілі яго.

 

И внегда еще двизашеся, висяй на дубе, прибежало десет слугъ Іоавовых и добили суть его.

А Ёаб затрубіў у трубу, і народ пакінуў пераследаваць Ізраэль, які ўцякаў, бо Ёаб стрымаў людзей.

 

Тогда повелел Іоавъ затрубити у трубу и застановил людей, да бы болей не гонили и не убивали сынов Ізраилевыхъ, ониже утекаше, лютость бо имея Іоавъ надъ ними.

І яны прынеслі Абсалома, і кінулі яго ў лесе ў вялікую яму, і накідалі на яго вялікую кучу камянёў; а ізраэльцы ўцяклі ў свае палаткі.

 

И взяли суть тело Авесаломово, и ввергли е до ямы великое в лесе, и наметали на не кучу камения великую велми. Вси же мужи Ізраилевы утекоша и розбегошеся на своя места.

А Абсалом, калі яшчэ жыў, паставіў сабе магільны камень у даліне царскай; бо казаў ён: «Я не маю сына, які б збярог памяць імя майго». І назваў ён помнік імем сваім, і аж да гэтага дня называецца ён Яд-Абсалом.

 

Авесаломъ пакъ, еще живъ сый, поставилъ былъ собе столпъ в долине Цареве, на немже написал имя свое, глаголя: «Не имамъ сына ни единаго, протожъ сие да будеть паметь имени моего». И назвал и именемъ своимъ, иже и по днесь словеть «Рука Авесаломова».

А Ахімаас, сын Садока, сказаў: «Пабягу і паведамлю цару, што Госпад аказаў яму законнасць, вызваляючы яго ад рукі ворагаў яго».

 

Тогда рече Ахимаасъ, сынъ Садоховъ, ко Іоаву: «Побегу я и повем царю новину сию, иже помстилъ ест Господь Богъ над враги его».

На гэта сказаў яму Ёаб: «Не будзеш ты ў гэты дзень вестуном добрай весткі, але паведаміш іншым разам; бо сёння нядобрае прынясеш, таму што сын цара забіты».

 

К нему же глагола Іоавъ: «Не будеши посломъ днесь, но во иный день пойдеши; не хощу тебе ныне послати, понеже сынъ царевъ убитъ естъ».

І сказаў Ёаб кушыту: «Ідзі і скажы цару, што ты бачыў». Кушыт пакланіўся Ёабу і пабег.

 

Потом рече Іоавъ къ Хузаю: «Иди и возвести царю, елика виделъ еси». Поклонився же Хузай Іоаву и бежа с новиною къ царю.

У другі раз Ахімаас, сын Садока, сказаў Ёабу: «Што б ні было, я таксама пабягу за кушытам!» І Ёаб сказаў: «Чаму хочаш бегчы, сын мой? Не будзе табе ўзнагароды за добрую вестку».

 

Тогда опять Ахимаасъ, сынъ Садохов, рече ко Іоаву: «Что ми то вадить? Побегну и я за Хузаем». Рече к нему Іоавъ: «Почто хощеши бежати, сыну мой? Пойди семо; не будеши посолъ з добрым посолствомъ».

Ён адказаў: «Што б ні сталася, пабягу». І Ёаб сказаў яму: «Бяжы!» І Ахімаас, бегучы напрасткі, апярэдзіў кушыта.

 

Отвеща к нему Ахимаасъ: «И что жъ пак с того? Се, и я побегну». И рече ему Іоавъ: «Бежи ж». Тогда бежалъ естъ Ахимаасъ тяннимъ путемъ и выпередилъ Хузаа.

А Давід сядзеў паміж дзвюма брамамі; і вартаўнік, які хадзіў па даху брамы над мурам, падняўшы вочы, заўважыў, што нейкі мужчына бяжыць,

 

Давыдъ же в той часъ седяше посреди двоих вратъ; тогда страж, онже был естъ на вежи над враты, воздвигъ очи и узрелъ человека, а онъ бежить самъ.

і ён, крыкнуўшы, паведаміў цару. І цар сказаў: «Калі адзін, то прыносіць добрую вестку». А калі той бег і набліжаўся,

 

И возпи, и пове цареви, и рече царь: «Естли же самъ единъ бежить, то добро посолство во устахъ его». И внегда той поспешал и приближался къ граду,

убачыў вартаўнік другога чалавека, які бег, дык закрычаў вартаўнік прыдзвернаму: «Нейкага чалавека я бачу, што бяжыць адзін». І цар сказаў: «Гэты таксама з добраю весткай».

 

узрелъ стражъ опять иного человека, а онъ бежить. Тогда паки възпи на вежи, глаголя: «Видить ми ся, иже опять бежить человек сам-единъ». Рече царь: «И той естъ добрый посолъ».

І паведаміў вартаўнік: «Пазнаю, што хада першага — як бег Ахімааса, сына Садока». І кажа цар: «Ён чалавек добры, прыбывае з добраю весткай».

 

Тогда рече стражъ: «Вижу бегъ перваго, якобы бежалъ Ахимаасъ, сынъ Садоховъ». Рече царь: «Мужъ естъ то добрый и добрую новину несеть».

І, закрычаўшы, Ахімаас сказаў цару: «Супакой». І, пакланіўшыся цару да зямлі, сказаў: «Дабраславёны Госпад, Бог твой, Які аддаў людзей, што паднялі рукі свае на гаспадара майго, цара!»

 

Возпи же Ахимаасъ и рече къ царю: «Здравъ буди, царю!» И поклонився даже до земли, реклъ естъ: «Благославенъ Господь, Богъ твой, Онже поразилъ естъ людей, воздвизающих руце свое на господина моего царя!»

І цар спытаўся: «Ці добра з юнаком Абсаломам?» І Ахімаас адказаў: «Бачыў я вялікае замяшанне, калі паслугач цара Ёаб пасылаў паслугача цара і мяне, паслугача твайго, але не ведаю, што там было».

 

И рече царь: «Живъ ли естъ сынъ мой Авесаломъ?» Отвеща Ахимаасъ: «Виделъ есми гукъ великий людей, егда слаше мя Іоавъ, рабъ твой, и не вем пак, что иного поведити к тому».

Загадаў яму цар: «Адыдзі і стань там». І, калі той адышоў і стаў збоку,

 

Рече ему царь: «Пойди ж семо и стой ту». И внегда онъ шолъ и стал,

прыйшоў кушыт і, падышоўшы, сказаў: «Добрую прыношу вестку, гаспадару мой, цар, бо рассудзіў на тваю карысць сёння твой Госпад, выбаўляючы цябе з рук усіх тых, якія ўзбунтаваліся супраць цябе».

 

се, прииде Хузай, и приступивши къ царю, и рече: «Добрую новину несу, господине мой царю, яко помстилъ естъ за тя Господь Богъ над всеми врагы твоими, ониже были въстали на тя».

І спытаўся цар у кушыта: «Ці добра з юнаком Абсаломам?» Адказаў яму кушыт: «Хай будзе ворагам гаспадара майго, цара, і ўсім, якія зламысна паўсталі супраць цябе, тое самае, што і юнаку гэтаму».

 

И рече царь къ Хузаю: «Живъ ли ест сынъ мой Авесалом?» Отвеща Хузай: «Да будет, яко сыну, всим врагом господина моего царя, ониже повставают на нь злостию!»

І задрыжэў цар, і пайшоў у верхняе памяшканне брамы, і плакаў. І, калі ішоў, так гаварыў: «Сыне мой, Абсаломе! Абсаломе, сыне мой, сыне мой! Лепш бы я памёр, чым ты! Абсаломе, сыне мой, сыне мой!»

 

Тогда засмутился царь и иде в сени, иже беша во вратех, и нача плакати. И тако идя, глаголаше: «Сыну мой, Авесаломе! Авесаломе, мой сыну милый!b И кто ми то дасть, абых я былъ умерлъ за тя? О Авесаломе, сыну мой! Сыну мой любый, Авесаломе!»