Выхад 16 разьдзел

 

 

І рушылі з Эліма, і прыйшло ўсё супольства сыноў Ізраілевых у пустыню Сін, што паміж Элімам і Сінаем, на пятнаццаты дзень другога месяца пасьля выхаду іх зь зямлі Егіпецкай.

 

Внегда пакъ рушилися суть людие от Гелима, и при шло естъ все множество сыновъ Ізраилевыхъ в пустыну Синь, еже ест межи Гелимомъ и горою Синай, пятнадесятого дня месеца втораго вышедшим имъ из земли Египетския.

І пачало наракаць усё супольства сыноў Ізраілевых на Майсея і Аарона ў пустыні.

 

И роптаху весь снемъ сынов Ізраилевых на Моисея и на Аарона во пустыни,

і сказалі ім сыны Ізраілевыя: о, калі б мы сканалі ад рукі Гасподняй у зямлі Егіпецкай, як мы сядзелі каля катлоў зь мясам, як мы елі хлеба ўдосыць! бо вы нас вывелі ў пустыню гэтую, каб усё супольства замарыць голадам.

 

и рекоша к ним: «Сынове Ізраилевы! Лепей было, да быхомъ померли были от руки Господьни в земли Египетской, внегда седывахом над горщками мяса и ядахом хлеб до сытости. Почто воведосте насъ в пустыню сию поморити все множество гладомъ?»

І сказаў Гасподзь Майсею: вось, Я пашлю вам хлеб зь неба, і хай люд выходзіць і зьбірае штодзённа, колькі трэба на дзень, каб Я выпрабаваў яго, ці будзе ён рабіць паводле закона Майго, ці не;

 

Тогда рече Господь к Моисееви: «Се Азъ нахожду вамъ хлебъ с небеси, да исходят людие и збирають, елико же потреба ест на каждый день, да быхъ скусилъ ихъ, будут ли ходити в законе Моемъ чили ни.

а ў шосты дзень хай гатуюць, што прынясуць, і будзе ўдвая болей за тое, што зьбіраюць у іншыя дні.

 

Дня пакъ шестого да наготують, еже зберуть, толико двое, иже збираша на кождый день».

І сказалі Майсей і Аарон усяму супольству сыноў Ізраілевых: увечары даведаецеся вы, што Гасподзь вывеў вас зь зямлі Егіпецкай,

 

И рекоша Моисей и Ааронъ ко всем сыномъ Ізраилевым: «Вечера сего познаете, яко Господь выведе вас з земли Еги петское,

і раніцай убачыце славу Гасподнюю, бо пачуў Ён нараканьні вашыя на Госпада: а мы што такое, што наракаеце на нас?

 

и порану узрите славу Господьню, понеже слышахомъ роптание ваше на Господа. Мы пакъ что есмо, яко злуете на насъ?»

І сказаў Майсей: даведаецеся, калі Гасподзь увечары дасьць вам мяса на ежу, а раніцай хлеба ўдосыць; бо Гасподзь пачуў нараканьні вашыя, якія вы ўзьвялі супроць Яго: а мы што? не на нас нараканьні вашыя, а на Госпада.

 

И рече к ним Моисей: «Се, дасть вамъ Господь увечеръ мясо ести и рано хлебовъ до сытости, яко слышалъ естъ роптание ваше, имже роптасте на Нь. Мы же что есмо? И ниже на насъ естъ шемрание ваше, но на Господа Бога».

І сказаў Майсей Аарону: скажы ўсяму супольству сыноў Ізраілевых: станьце прад абліччам Госпада, бо Ён пачуў нараканьні вашыя.

 

И рече Моисей ко Аарону: «Глаголи сыномъ Ізраилевымъ: Приступите предъ Господа, понеже слышалъ естъ роптание ваше».

І калі прамаўляў Аарон да ўсяго супольства сыноў Ізраілевых, дык яны азірнуліся на пустыню, і вось, слава Гасподняя зьявілася ў воблаку.

 

И внегда глаголал Ааронъ ко всему сонму сыновъ Ізраилевыхъ, погледели суть на пустыню. И се слава Господьня явися на облацехъ.

І наказаў Гасподзь Майсею сказаць:

 

И рече Господь к Моисею, глаголя:

Я пачуў нараканьні сыноў Ізраілевых; скажы ім: увечары будзеце есьці мяса, а раніцай насыціцеся хлебам — і ўведаеце, што Я Гасподзь, Бог ваш.

 

«Слышал есми роптание сыновъ Ізраилевыхъ. Ирци жъ имъ: Увечер будете ести мясо и рано насытитеся хлеба, и познаете, яко Азъ есмъ Господь Богъ».

Увечары наляцелі перапёлкі і пакрылі табар, а раніцай ляжала раса наўкола табара;

 

Бысть же вечер, и прилетевши, орябъкове прикрили вси полъки. Рано теже роса лежала около становъ,

раса паднялася, і вось, на паверхні пустыні нешта дробнае, падобнае на крупы, дробнае, як іней на зямлі.

 

и внегда прикрила лице земли, указалася во пустыни речь дробна, якобы у ступе отолчена, подобна ко инееви на земли.

І ўбачылі сыны Ізраілевыя і казалі адзін аднаму: што гэта? Бо ня ведалі, што гэта. І Майсей сказаў ім: гэта хлеб, які Гасподзь даў вам на ежу:

 

Сие внегда узрели суть сынове Ізраилевы, рекли вкупе: «Ман-гу?», еже знаменуеть «что естъ сее?», понеже не ведяху, что бы было. К ним же рече Моисей: «Сей естъ хлебъ, иже далъ Господь ести вамъ.

вось, што загадаў Гасподзь: зьбірайце яго кожны па столькі, колькі яму зьесьці; па гаморы на чалавека, па колькасьці душ, колькі ў каго ў намёце, зьбірайце.

 

И то естъ слово, еже приказалъ вамъ Господь: да збираеть каждый от него, еже доволети можеть ко снедению — меру гомора единого на человека, по числу душъ ваших, живущихъ во станохъ, тако брати будете».

І зрабілі так сыны Ізраілевыя і сабралі, хто многа, хто мала;

 

И вчинили суть по тому сынове Ізраилевы, и назбирали едини более, а инии менее,

і мералі гаморам, і ў таго, хто сабраў многа, ня было лішняга, і ў таго, хто мала, ня было нястачы: кожны сабраў, колькі яму зьесьці.

 

и мериша в меру гоморъ; и не избыло тому, онже много назбирал естъ, и ниже кто меней наготовалъ обрете мало, но единъ каждый, ели коже можаше снести, собралъ.

І сказаў ім Майсей: ніхто не пакідай гэтага да раніцы.

 

И рече Моисей к людемъ: «Да никтоже оставить от нея что на утро».

Але не паслухаліся яны Майсея, і пакінулі ад гэтага некаторыя да раніцы, — і завяліся чэрві, і яно прасьмердла. І ўгневаўся на іх Майсей.

 

Неции же людие не слухаючи его и оставиша нечто на утро, и почало розлезатися червями и сгнило. И розгневася на нихъ Моисей.

І зьбіралі яны рана раніцай, кожны колькі яму зьесьці; калі ж сагравала сонца, яно раставала.

 

Збирали пакъ суть рано вси каждый достаточную меру, еже можаше снести, и внегда загрело естъ солнъце, роспущашеся.

А на шосты дзень сабралі хлеба ўдвая, па два гаморы на кожнага. І прыйшлі ўсе правадыры супольства і данесьлі Майсею.

 

Въ день пакъ шестый назбирали брашно сугубое, то естъ по две меры на кождого человека. Тогда пришли суть вси князи сонмовъ и глаголаша Моисееви,

І сказаў ім: вось, што сказаў Майсей: заўтра спакой, сьвятая субота Гасподняя, што трэба пячы, пячэце, і што трэба гатаваць, гатуйце сёньня, і што застанецца, адкладзеце і зьберажэце да раніцы.

 

он же рече к нимъ: «Се естъ слово, еже глагола Господь: От починение дня суботнего посвящено ест Богу. За утра естъли же что имать делано быти, то днесь делайте, и что имать варено быти, то днесь сварите и збыточное оставите даже до утра».

І адклалі тое да раніцы, як загадаў Майсей, і яно не прасьмердла, і чарвей ня было ў ім.

 

И вчинили суть людие, яко же повелелъ былъ имъ Моисей, а не загниеся и ни черви знайдены суть в немъ.

І сказаў Майсей: ежце яго сёньня, бо сёньня субота Гасподняя: сёньня ня знойдзеце яго на полі;

 

И рече Моисей: «Ежте жъ тое днесь, понеже субота естъ Господьня, и не знайде те того ныне на поли.

шэсьць дзён зьбірайце яго, а ў сёмы дзень субота: ня будзе яго ў гэты дзень.

 

Шесть дней сбирайте, во седмый же субота ест Господу, протожъ не обрящется».

Але некаторыя зь людзей выйшлі ў сёмы дзень зьбіраць — і не знайшлі.

 

И пришолъ седмый день, а вышли неции от людей збирати и не знашли суть.

І сказаў Гасподзь Майсею: ці доўга вы будзеце ўхіляцца ад выкананьня загадаў Маіх і законаў Маіх?

 

Тогда рече Господь к Моисееви: «Доколе не хощете послушати заповедей Мо ихъ и закона Моего?

глядзеце, Гасподзь даў вам суботу, таму Ён і дае ў шосты дзень хлеба на два дні: заставайцеся кожны ў сябе, ніхто ня выходзь зь мясьціны сваёй у сёмы дзень.

 

Видте, яко Господь уставилъ естъ вамъ суботу, и протожъ дня шестого далъ вамъ пищу на два дни, да останеть кождый в дому своемъ и никто да не выходить з места своего дня седмаго.

І спачываў люд у сёмы дзень.

 

И будуть суботъствовати людие день седмый».

І назваў дом Ізраілеў хлеб той: манна. Яна была, як каляндравае насеньне, белая, а смакам як ляпёшка зь мёдам.

 

И прозвали суть людие Ізраилевы имя ее «манна», онаже была естъ, яко семя кориандрово бело, и смакъ ея, яко хлеба белого с медомъ.

І сказаў Майсей: вось, што загадаў Гасподзь: напоўніце гамор на захаваньне ў роды вашыя, каб вы бачылі хлеб, якім Я карміў вас у пустыні, калі вывеў вас зь зямлі Егіпецкай.

 

И рече Моисей: «Сие естъ слово, еже приказал Го сподь: Наполните от нея мерицу, и да соблюдется во пришлыя далекия рожения, да бы знали сынове ваши хлебъ, имже кормих васъ во пустыни, егда выведохъ васъ з земли Египетское».

І сказаў Майсей Аарону: вазьмі адзін посуд, і пакладзі ў яго поўны гамор манны, і пастаў яго перад Госпадам, на захаваньне ў роды вашыя.

 

И рече паки Моисей ко Аарону: «Возми сосудъ единъ и наклади до него манны, ежебы могло быти з меру гомора единого, и положи и предъ Господемъ, да будеть соблюдена в роды ваша».

І паставіў яго Аарон перад каўчэгам сьведчаньня на захаваньне, як загадаў Гасподзь Майсею.

 

Якоже повеле Господь, и вчинилъ естъ тако Ааронъ, и положилъ и во храме на соблюдение.

Сыны Ізраілевыя елі манну сорак гадоў, пакуль ня прыйшлі ў зямлю абжытую: манну елі яны, пакуль ня прыйшлі да межаў зямлі Ханаанскай.

 

Сынове пакъ Ізраилевы ядоша манну четыредесят летъ, доколе не пришли до земли, в нейже жити имелиa. Сию пищу ядоша, даже и пришли до края земли Ханаонское.

А гамор ёсьць дзясятая частка эфы.

 

Гоморъ пакъ естъ десятая часть меры ефинъ.