Выхад 22 разьдзел

 

 

Калі хто ўкрадзе вала, альбо прадасьць, дык пяць валоў заплаціць за вала і чатыры авечкі за авечку.

 

Аще кто украдеть вола или овцу и забиет ю или продасть, то пять воловъ за единого вола да навратить а четыре овце за едину овцу.

Калі хто застане злодзея, які падкопваецца, і ўдарыць яго так, што той памрэ, дык кроў не залічыцца на яго;

 

Естъли же тат, вламываяся в дом или подкопывая и вночи, был бы застижен и, раненый, умеръ, той, онже ранилъ и, не виненъ будеть крови его.

але калі ўзышло над ім сонца, дык залічыцца на ім кроў. Хто ўкраў, павінен заплаціць; а калі няма чым, дык няхай прададуць яго на плату за ўкрадзенае ім;

 

Пакли же бы вчинилъ тое во дни, убийца естъ, и самъ да умреть. Не имел ли бы чимъ заплатити татбы, самъ да проданъ будеть.

калі ўкрадзенае знойдзецца ў яго ў руках жывым, ці то вол, ці асёл, ці авечка, хай заплаціць удвая.

 

Естъли знайдется в него татба жива — волъ, осел или овца, — толико двое да навратить.

Калі хто паглуміць поле, альбо вінаграднік, пусьціўшы быдла сваё глуміць чужое поле, няхай адшкадуе лепшым з поля свайго і лепшым зь вінаградніка свайго.

 

Спаствит ли кто поле чужее или виноградъ, пущая скотъ свой, абы пасся на немъ, той, что будеть имети найлепшего на поли своемъ или во винограде своем, за спасеное, еликоже вырекут, да дасть.

Калі зьявіцца агонь і ахопіць пожню і выпаліць капіцы, альбо жніво, альбо поле, дык павінен заплаціць, хто ўчыніў гэты пажар, удвая;

 

Естъли бы вышедъ огонь и знашолъ сламу и потомъ попалилъ стогы или жита нежатая на поли, да заплатить шкоду запаливый огонь.

Калі хто аддасьць блізкаму на захаваньне срэбра, альбо рэчы, і яны ўкрадзены будуць з дому ягонага, дык, калі знойдзецца злодзей, няхай ён заплаціць удвая;

 

Естъли же бы кто дал ближнему своему сребро или сосудъ на соблюдение и тому, онже принялъ, было бы украдено, аще знайдется тать, да навратить толико двое.

а калі ня знойдзецца злодзей, няхай гаспадар дома прыйдзе да судзьдзяў і прысягне, што не прасьцёр рукі сваёй на ўласнасьць блізкага свайго.

 

Пакли же не знайдется тать, то да приведется господинъ дому к суду и присягу вчинить, иже не протягнул естъ руки на речь ближнего своего, абы вделалъ лесть.

Пра ўсякую спрэчную рэч, пра вала, пра асла, пра авечку, пра вопратку, пра ўсякую згубленую рэч, пра якую хто-небудзь скажа, што яна ягоная, справа абодвух павінна быць даведзена да судзьдзяў: каго зьвінавацяць судзьдзі, той заплаціць блізкаму свайму ўдвая.

 

По тому же вчинить о воле, о осле, о овци, о ризе и о всякой речи згиблой. Ко судьямъ пря обоихъ при ведена будеть, а естли же они осудять без присяги, двое толико да навратить ближнему своему.

Калі хто аддасьць блізкаму свайму асла, альбо вала, альбо авечку, альбо якое-небудзь іншае быдла на захаваньне, а ён памрэ, альбо будзе пашкоджаны, альбо зьведзены, так што ніхто гэтага ня ўбачыць, —

 

Подасть ли кто другу своему вола, осла, овцу или иное говядо стеречи и то умерло бы или розболелося, или от иноплеменникъ занято, а никто о томъ не ведалъ,

прысяга перад Госпадам хай будзе паміж абодвума пра тое, што той, хто ўзяў, не працягне рукі сваёй на ўласнасьць блізкага свайго; і гаспадар павінен прыняць, а той ня будзе плаціць;

 

присягою ся справить, иже не протягнулъ естъ руки к речи друга своего, и прииметь господинъ присягу его, а не будеть нученъ къ заплате.

а калі ўкрадзены будзе ў яго, дык павінен заплаціць гаспадару ягонаму;

 

Пакли же бы та тбою было украдено, да заплатить дщету господину.

калі ж будзе зьверам разадраны, дык няхай за доказ пакажа разадранае: за разадранае ён ня плаціць.

 

Будет ли пакъ удавлено от зверя, да принесеть к нему удавленое, и не будет платити.

Калі хто пазычыць у блізкага свайго быдла, і яно будзе пашкоджана, альбо памрэ, а гаспадара яго ня было пры ім, дык павінен заплаціць;

 

Аще кто по зичит что таковаго от ближнего своего и охромело бы или умерло, а господина его не было при томъ, то мусить заплатити.

а калі гаспадар ягоны быў пры ім, дык не павінен плаціць; калі ён узяты быў у наймы за грошы, дык няхай і пойдзе за тую цану.

 

Пакли же бы при томъ былъ господинъ, не имать платити, найболей естъли же нанялъ у него сребромъ, абы делало.

Калі спакусіць хто дзяўчыну заручаную і перасьпіць зь ёю, няхай дасьць ёй вена і возьме сабе за жонку;

 

Естъли кто прельстить девицу еще не зарученую и спит с нею, да дасть ей вено и поиметь ее собе за жену.

а калі бацька ня згодзіцца выдаць яе за яго, няхай заплаціць срэбрам, колькі належыць на вена дзяўчатам.

 

Пакли ж бы отець девице дати не хотелъ, отбудеть сребромъ по обычаю вена девическаго.

Варажбіткі не пакідай жывою.

 

Чародейниковъ не будете живити.

Кожны скаталожнік хай будзе аддадзены сьмерці.

 

И случающийся со скотиною смертию да умреть.

Той, хто прыносіць ахвяру божышчам, акрамя аднаго Госпада, хай будзе зьнішчаны.

 

Кто приносить жертву богом чуждимъ, убитъ да будеть, кроме Господу единому.

Прыхадня ня ўціскай і не прыгнятай яго, бо вы самыя былі прыхадні ў зямлі Егіпецкай.

 

Пришелца не з[ъ] оби ди и ни засмути его, понеже и вы пришелци бесте в земли Египетской.

Ні ўдавы, ні сіраты ня ўціскайце;

 

Вдовы и сироты да не вредите;

калі ж ты ўцісьнеш іх, дык, калі яны залямантуюць да Мяне, Я пачую лямант іхні,

 

естли же укривдите е и возопиють ко Мне, и Азъ услышу вопль их,

і запалае гнеў Мой, і заб’ю вас мечам, і будуць жонкі вашыя ўдовамі і дзеці вашыя сіротамі.

 

и раз[г]невется ярость Моя, и побию васъ мечемъ, и будуть жены ваше вдовы и чада ваша сироты.

Калі пазычыш грошы беднаму з народу Майго, дык ня ўціскай яго і не накладвай на яго ліхвы.

 

Даси ли когда взаемъ сребро людем Моимъ убогимъ, живущим с вами, не буди ж докучая имъ, яко насилникъ, и ни бери на них росту.

Калі возьмеш у заклад вопратку блізкага твайго, да захаду сонца аддай яе,

 

Возмеш ли в закладе от ближнего своего ризу, предъ заходомъ сол[н]ца верни ему,

бо яна адзінае покрыва ў яго, яна — адзеньне цела ягонага, у чым будзе ён спаць? дык вось, калі ён залямантуе да Мяне, Я пачую, бо Я міласэрны.

 

понеже толико едина сия естъ одежа у него, еюже прикриваеть тело свое, и не имать иное, на нейже бы спалъ. Возопиеть ли ко Мне, услышу его, яко милостивъ есмъ.

Судзьдзяў не ліхаслові і правадыра ў народзе тваім ня ганьбі.

 

Судьямъ да не поругаешися и князу людей твоих да не злоречиши.

Не марудзь прыносіць пачаткі з гумна твайго і з чавільні тваёй; аддавай Мне першынца з сыноў тваіх;

 

Десятинъ и начатковъ гумна твоего отдати не замедлиши. Первороженнаго от сыновъ твоихъ даси Мне.

тое самае рабі з валом тваім і з авечкаю тваёю: сем дзён няхай яны будуць пры маці сваёй, а восьмага дня аддавай іх Мне.

 

По тому же учиниши о волех и овцах твоих: седмъ дней да будеть при матери своей, осмаго же отдаси их Мне.

І будзеце ў Мяне людзьмі сьвятымі; і мяса, разадранага зьверам у полі, ня ежце, сабакам выкідайце яго.

 

Мужи святии будете Мне, звероядиных мяс да не ясте, но псомъ е да дасте.