Выхад 22 разьдзел

 

 

Калі хто ўкрадзе вала або ягня, і зарэжа яго або прадасьць яго, тады пяць валоў заплаціць за вала і чатыры авечкі — за ягня.

 

Аще кто украдеть вола или овцу и забиет ю или продасть, то пять воловъ за единого вола да навратить а четыре овце за едину овцу.

Калі пры падкопаваньні будзе знойдзены злодзей, і будзе біты, і памрэ, тады няма [віны] крыві за яго.

 

Естъли же тат, вламываяся в дом или подкопывая и вночи, был бы застижен и, раненый, умеръ, той, онже ранилъ и, не виненъ будеть крови его.

Калі ўзыйшло над ім сонца, будзе [віна] крыві за яго. Плацячы, мае заплаціць злодзей, а калі ня мае чым [заплаціць], няхай прададуць яго за ўкрадзенае ім.

 

Пакли же бы вчинилъ тое во дни, убийца естъ, и самъ да умреть. Не имел ли бы чимъ заплатити татбы, самъ да проданъ будеть.

Калі шукаючы, знойдуць украдзенае ў руцэ ягонай ад вала аж да асла і да ягняці, і яны жывыя, няхай заплаціць падвойна.

 

Естъли знайдется в него татба жива — волъ, осел или овца, — толико двое да навратить.

Калі хто спасьвіў поле або вінаграднік, і пусьціў статак свой, і пасьвіць на полі іншага, няхай заплаціць найлепшым з поля свайго і найлепшым з вінаградніку свайго.

 

Спаствит ли кто поле чужее или виноградъ, пущая скотъ свой, абы пасся на немъ, той, что будеть имети найлепшего на поли своемъ или во винограде своем, за спасеное, еликоже вырекут, да дасть.

Калі выйдзе агонь і ахопіць цярніну, і пажарэ снапы, або збожжа, або поле, тады плацячы, заплаціць той, хто запаліў агонь.

 

Естъли бы вышедъ огонь и знашолъ сламу и потомъ попалилъ стогы или жита нежатая на поли, да заплатить шкоду запаливый огонь.

Калі хто дасьць бліжняму свайму срэбра альбо рэчы на захаваньне, і яны будуць украдзеныя з дому таго чалавека, калі будзе знойдзены злодзей, няхай заплаціць падвойна.

 

Естъли же бы кто дал ближнему своему сребро или сосудъ на соблюдение и тому, онже принялъ, было бы украдено, аще знайдется тать, да навратить толико двое.

А калі ня будзе знойдзены злодзей, тады наблізіцца гаспадар дому да Бога, [і скажа,] што ня выцягнуў рукі сваёй на ўласнасьць бліжняга свайго.

 

Пакли же не знайдется тать, то да приведется господинъ дому к суду и присягу вчинить, иже не протягнул естъ руки на речь ближнего своего, абы вделалъ лесть.

Пра ўсялякую рэч, [пра якую] няма згоды, пра вала, пра асла, пра авечку, пра плашч, пра ўсялякую згубу, пра якую [нехта] скажа, што яна яго, справа абодвух мае прыйсьці да Бога. Каго прызнае вінным Бог, той заплаціць бліжняму свайму падвойна.

 

По тому же вчинить о воле, о осле, о овци, о ризе и о всякой речи згиблой. Ко судьямъ пря обоихъ при ведена будеть, а естли же они осудять без присяги, двое толико да навратить ближнему своему.

Калі хто дасьць бліжняму свайму асла, альбо вала, альбо ягня, альбо якую іншую скаціну на захаваньне, а яна здохне, або будзе скалечана, або ўзята ў палон, і ніхто гэтага ня бачыў,

 

Подасть ли кто другу своему вола, осла, овцу или иное говядо стеречи и то умерло бы или розболелося, или от иноплеменникъ занято, а никто о томъ не ведалъ,

тады прысяга перад ГОСПАДАМ няхай будзе між абодвума, што [той, што захоўваў,] ня выцягнуў рукі сваёй на ўласнасьць бліжняга свайго; і прыйме гэтую [прысягу] гаспадар ейны, і [той, што захоўваў,] ня будзе плаціць.

 

присягою ся справить, иже не протягнулъ естъ руки к речи друга своего, и прииметь господинъ присягу его, а не будеть нученъ къ заплате.

А калі, крадучы, украдуць у яго, тады заплаціць гаспадару ейнаму.

 

Пакли же бы та тбою было украдено, да заплатить дщету господину.

Калі разьдзіраючы, разьдзярэ яе [дзікі зьвер], тады як сьведчаньне прынясе разьдзёртае, і ня будзе плаціць.

 

Будет ли пакъ удавлено от зверя, да принесеть к нему удавленое, и не будет платити.

І калі хто пазычыць у бліжняга свайго [жывёлу], і яна будзе скалечана або здохне, а гаспадара ейнага не было пры ёй, тады, плацячы, заплаціць [за яе].

 

Аще кто по зичит что таковаго от ближнего своего и охромело бы или умерло, а господина его не было при томъ, то мусить заплатити.

А калі гаспадар ейны быў пры ёй, тады ня будзе плаціць. Калі яна нанята была [за грошы], тады атрымае цану найму.

 

Пакли же бы при томъ былъ господинъ, не имать платити, найболей естъли же нанялъ у него сребромъ, абы делало.

Калі хто зьвядзе дзяўчыну, якая не заручаная, і будзе ляжаць з ёю, мае заплаціць вена і ўзяць яе сабе за жонку.

 

Естъли кто прельстить девицу еще не зарученую и спит с нею, да дасть ей вено и поиметь ее собе за жену.

А калі бацька ейны, адмаўляючыся, адмовіцца выдаць яе за яго, няхай адважыць срэбра паводле вена дзяўчыны.

 

Пакли ж бы отець девице дати не хотелъ, отбудеть сребромъ по обычаю вена девическаго.

Варажбіткі не пакінеш пры жыцьці.

 

Чародейниковъ не будете живити.

Кожны, хто ляжа са скацінаю, няхай сьмерцю памрэ.

 

И случающийся со скотиною смертию да умреть.

Той, хто складае ахвяры багам, апрача адзінага ГОСПАДА, будзе аддадзены закляцьцю.

 

Кто приносить жертву богом чуждимъ, убитъ да будеть, кроме Господу единому.

А прыхадня ня будзеш крыўдзіць, і ня будзеш уціскаць яго, бо вы самі былі прыхаднямі ў зямлі Эгіпецкай.

 

Пришелца не з[ъ] оби ди и ни засмути его, понеже и вы пришелци бесте в земли Египетской.

Ніякай удавы і сіраты ня будзеш прыгнятаць.

 

Вдовы и сироты да не вредите;

Калі ты, прыгнятаючы, будзеш прыгнятаць іх, тады яны крыкам будуць клікаць да Мяне, і Я слухаючы, выслухаю крык іхні,

 

естли же укривдите е и возопиють ко Мне, и Азъ услышу вопль их,

і ўзгарыцца гнеў Мой, і Я заб’ю вас мячом, і будуць жонкі вашыя ўдовамі, і дзеці вашыя — сіротамі.

 

и раз[г]невется ярость Моя, и побию васъ мечемъ, и будуть жены ваше вдовы и чада ваша сироты.

Калі пазычыш грошы [чалавеку] з народу Майго, беднаму, які ў цябе, ня будзеш для яго як ліхвяр, не накладай на яго адсоткаў.

 

Даси ли когда взаемъ сребро людем Моимъ убогимъ, живущим с вами, не буди ж докучая имъ, яко насилникъ, и ни бери на них росту.

Калі, беручы ў заклад, возьмеш у заклад плашч бліжняга твайго, да заходу сонца зьвернеш яму,

 

Возмеш ли в закладе от ближнего своего ризу, предъ заходомъ сол[н]ца верни ему,

бо гэта — адзінае накрыцьцё ў яго, якім накрываецца ён, гэта — адзеньне для скуры ягонай. На чым будзе ён спаць? І станецца, што ён будзе клікаць да Мяне, і Я пачую, бо Я — міласэрны.

 

понеже толико едина сия естъ одежа у него, еюже прикриваеть тело свое, и не имать иное, на нейже бы спалъ. Возопиеть ли ко Мне, услышу его, яко милостивъ есмъ.

Бога не праклінай, і начальніка ў народзе сваім не кляні.

 

Судьямъ да не поругаешися и князу людей твоих да не злоречиши.

Не марудзь [з ахвярамі] са шчодрасьці [току] твайго і тоўчні тваёй. Першароднага з сыноў тваіх аддасі Мне.

 

Десятинъ и начатковъ гумна твоего отдати не замедлиши. Первороженнаго от сыновъ твоихъ даси Мне.

Гэтаксама зробіш з валом тваім і з авечкаю тваёй. Сем дзён няхай яны будуць пры матцы сваёй, а ў восьмы дзень аддасі іх Мне.

 

По тому же учиниши о волех и овцах твоих: седмъ дней да будеть при матери своей, осмаго же отдаси их Мне.

І вы будзеце сьвятымі людзьмі для Мяне; і мяса, разьдзёртага ў полі, ня ешце; сабакам кідайце яго.

 

Мужи святии будете Мне, звероядиных мяс да не ясте, но псомъ е да дасте.