Выхад 22 разьдзел

 

 

Калі хто ўкрадзе вала або авечку і заб’е іх або прадасць, хай верне пяць валоў за аднаго вала і чатыры авечкі за адну авечку.

 

Аще кто украдеть вола или овцу и забиет ю или продасть, то пять воловъ за единого вола да навратить а четыре овце за едину овцу.

Калі будзе захоплены злодзей, калі ён уломліваецца ў дом або робіць падкоп, і калі, атрымаўшы рану, ён памрэ, то той, хто нанёс рану, не будзе вінаваты ў забойстве.

 

Естъли же тат, вламываяся в дом или подкопывая и вночи, был бы застижен и, раненый, умеръ, той, онже ранилъ и, не виненъ будеть крови его.

Але калі гэта будзе зроблена на ўзыходзе сонца, ён будзе вінаваты ў забойстве. Злодзей хай цалкам пакрывае страту. Калі не мае чым аддаць, то трэба яго прадаць за тую самую суму, якую ўкраў.

 

Пакли же бы вчинилъ тое во дни, убийца естъ, и самъ да умреть. Не имел ли бы чимъ заплатити татбы, самъ да проданъ будеть.

Калі ж тое, што ўкраў, знойдзецца ў яго жывое, ці вол, ці асёл, ці авечка, хай аддасць падвоеную колькасць.

 

Естъли знайдется в него татба жива — волъ, осел или овца, — толико двое да навратить.

Калі хто дазволіць пасвіцца ў полі або вінаградніку і пусціць жывёлу сваю, каб пасвілася яна на чужым полі, хай пакрые страту цалкам са свайго поля па пладах яго; а калі ўсё поле будзе стаптана, хай пакрывае ён страту тым, што мае найлепшага на полі сваім або ў вінаградніку.

 

Спаствит ли кто поле чужее или виноградъ, пущая скотъ свой, абы пасся на немъ, той, что будеть имети найлепшего на поли своемъ или во винограде своем, за спасеное, еликоже вырекут, да дасть.

Калі ўзнікне агонь, і ахопіць церні, і ахопіць сцірты або збожжа, што ўзнімаецца, або ніву, хай пакрые страту той, хто запаліў агонь.

 

Естъли бы вышедъ огонь и знашолъ сламу и потомъ попалилъ стогы или жита нежатая на поли, да заплатить шкоду запаливый огонь.

Калі хто даў сябру грошы або посуд на захаванне і ад таго, хто прыняў іх, яны былі б скрадзеныя, калі злодзей будзе выяўлены, хай ён аддасць падвоеную колькасць.

 

Естъли же бы кто дал ближнему своему сребро или сосудъ на соблюдение и тому, онже принялъ, было бы украдено, аще знайдется тать, да навратить толико двое.

Калі злодзей хаваецца, хай гаспадар дома стане перад Богам і прысягне, што не працягнуў ён рукі на дабро свайго блізкага.

 

Пакли же не знайдется тать, то да приведется господинъ дому к суду и присягу вчинить, иже не протягнул естъ руки на речь ближнего своего, абы вделалъ лесть.

У кожнай справе злачынства, ці то адносна вала, ці асла, ці авечкі, ці адзення, ці ўсяго, што можа прычыніць страту, калі хто скажа: «Гэта маё», справа абодвух павінна быць прадстаўлена Богу, і каго Бог прызнае вінаватым, той хай верне падвоеную колькасць блізкаму свайму.

 

По тому же вчинить о воле, о осле, о овци, о ризе и о всякой речи згиблой. Ко судьямъ пря обоихъ при ведена будеть, а естли же они осудять без присяги, двое толико да навратить ближнему своему.

Калі хто даручыць блізкаму свайму дзеля захавання асла, вала, авечку або якую другую жывёлу, а яна памрэ або пакалечыцца, або будзе захоплена ворагамі, і ніхто гэта не ўбачыць,

 

Подасть ли кто другу своему вола, осла, овцу или иное говядо стеречи и то умерло бы или розболелося, или от иноплеменникъ занято, а никто о томъ не ведалъ,

то хай будзе прылюдна прысяга перад Госпадам, што ніхто не працягнуў рукі да дабра блізкага свайго; і хай гаспадар прыме прысягу, і хай той не будзе прымушаны плаціць страту.

 

присягою ся справить, иже не протягнулъ естъ руки к речи друга своего, и прииметь господинъ присягу его, а не будеть нученъ къ заплате.

А калі што будзе ўкрадзена ў яго, хай ён пакрые страту гаспадару;

 

Пакли же бы та тбою было украдено, да заплатить дщету господину.

а калі тая жывёла будзе разарваная дзікім зверам, хай ён прынясе тое, што было забіта, як доказ і не пакрывае страту.

 

Будет ли пакъ удавлено от зверя, да принесеть к нему удавленое, и не будет платити.

Калі хто пазычыць у блізкага свайго штосьці з жывёлы, а яна пакалечыцца або падзе ў адсутнасць гаспадара, хай яго прымусяць пакрыць страту.

 

Аще кто по зичит что таковаго от ближнего своего и охромело бы или умерло, а господина его не было при томъ, то мусить заплатити.

Але калі гаспадар прысутнічаў, хай не пакрывае страту. Калі яна была нанятая за грошы, то атрымае цану найму.

 

Пакли же бы при томъ былъ господинъ, не имать платити, найболей естъли же нанялъ у него сребромъ, абы делало.

Калі хто звядзе дзяўчыну, яшчэ не заручаную, і будзе спаць з ёю, хай заплаціць плату за яе, як за жонку для сябе.

 

Естъли кто прельстить девицу еще не зарученую и спит с нею, да дасть ей вено и поиметь ее собе за жену.

Калі бацька дзяўчыны не згадзіцца аддаць яе, хай ён узважыць яму грошай згодна цане, што патрэбна даваць пры заручынах.

 

Пакли ж бы отець девице дати не хотелъ, отбудеть сребромъ по обычаю вена девическаго.

Не дазваляй жыць чараўніцы.

 

Чародейниковъ не будете живити.

Хто ляжа з жывёлай, хай будзе пакараны смерцю.

 

И случающийся со скотиною смертию да умреть.

Хто складае ахвяры багам, акрамя адзінага Госпада, хай загіне.

 

Кто приносить жертву богом чуждимъ, убитъ да будеть, кроме Господу единому.

Чужынца не ўціскай і не пераследуй, бо чужынцамі былі і вы самі ў зямлі Егіпецкай.

 

Пришелца не з[ъ] оби ди и ни засмути его, понеже и вы пришелци бесте в земли Египетской.

Удаве і сіраце не рабіце крыўды.

 

Вдовы и сироты да не вредите;

Калі іх будзеце крыўдзіць, будуць яны прызываць Мяне, і Я выслухаю лямант іх,

 

естли же укривдите е и возопиють ко Мне, и Азъ услышу вопль их,

і разгарыцца гнеў Мой, і ўдару вас мечам, і стануць жонкі вашы ўдовамі, а дзеці вашы — сіротамі.

 

и раз[г]невется ярость Моя, и побию васъ мечемъ, и будуть жены ваше вдовы и чада ваша сироты.

Калі пазычыш грошы ўбогаму з Майго народа, што пражывае побач з табою, не будзь яму як ліхвяр і не прызначай яму працэнты.

 

Даси ли когда взаемъ сребро людем Моимъ убогимъ, живущим с вами, не буди ж докучая имъ, яко насилникъ, и ни бери на них росту.

Калі ў заклад возьмеш верхняе адзенне ад блізкага свайго, перад захадам сонца аддай яму яго;

 

Возмеш ли в закладе от ближнего своего ризу, предъ заходомъ сол[н]ца верни ему,

бо яно адзінае ў яго, ім накрываецца ён, гэта абалонка цела яго, і не мае ён іншага, у чым спаць; калі будзе ён клікаць Мяне, выслухаю яго, бо Я міласэрны.

 

понеже толико едина сия естъ одежа у него, еюже прикриваеть тело свое, и не имать иное, на нейже бы спалъ. Возопиеть ли ко Мне, услышу его, яко милостивъ есмъ.

Не блюзні на Бога і не ганьбі кіраўніка народа свайго.

 

Судьямъ да не поругаешися и князу людей твоих да не злоречиши.

Не марудзь аддаць лішкі тока твайго і давільні тваёй. І дасі Мне першароднага з сыноў тваіх.

 

Десятинъ и начатковъ гумна твоего отдати не замедлиши. Первороженнаго от сыновъ твоихъ даси Мне.

Тое ж самае зробіш з першародным ад быкоў і авечак: сем дзён хай будзе ён пры маці сваёй, а ў восьмы дзень аддасі яго Мне.

 

По тому же учиниши о волех и овцах твоих: седмъ дней да будеть при матери своей, осмаго же отдаси их Мне.

Вы будзеце Мне людзьмі святымі: не ежце мяса звера, разарванага на полі, але кіньце яго сабакам.

 

Мужи святии будете Мне, звероядиных мяс да не ясте, но псомъ е да дасте.