Выхад 22 разьдзел

 

 

Калі хто ўкрадзець вала або авечку, і зарэжа яго або прадасьць яго, то пяць буйнога статку заплаце за вала і чатыры авечкі за авечку.

 

Аще кто украдеть вола или овцу и забиет ю или продасть, то пять воловъ за единого вола да навратить а четыре овце за едину овцу.

Калі пры падкопаваньню засьпее злодзея і ўдыра яго, і ён памрэць, то віны крыві няма за яго.

 

Естъли же тат, вламываяся в дом или подкопывая и вночи, был бы застижен и, раненый, умеръ, той, онже ранилъ и, не виненъ будеть крови его.

Але калі ўзышло над ім сонца, то віна крыві ё за яго. Злодзей мае канечне заплаціць; а калі ня мае чым, то няхай прададуць яго за ўкрадзенае ім.

 

Пакли же бы вчинилъ тое во дни, убийца естъ, и самъ да умреть. Не имел ли бы чимъ заплатити татбы, самъ да проданъ будеть.

Калі запраўды знойдуць украдзенае ў руццэ ягонай ад вала аж да асла а да ягняці, і мае жывыя, няхай заплаце ўдвая.

 

Естъли знайдется в него татба жива — волъ, осел или овца, — толико двое да навратить.

Калі хто спасьве поле або вінішча, і пусьціў статак свой, і пасець на полю другога, няхай заплаце найлепшым із поля свайго і найлепшым ізь вінішча свайго.

 

Спаствит ли кто поле чужее или виноградъ, пущая скотъ свой, абы пасся на немъ, той, что будеть имети найлепшего на поли своемъ или во винограде своем, за спасеное, еликоже вырекут, да дасть.

Калі зьявіцца агонь і захопе іржэўнік і зжарэць такі збожжа, або збожжа на пню, або поле, то канечне заплаце тый, хто запаліў агонь.

 

Естъли бы вышедъ огонь и знашолъ сламу и потомъ попалилъ стогы или жита нежатая на поли, да заплатить шкоду запаливый огонь.

Калі хто аддасьць бліжняму на схоў срэбла альбо судзьдзе, і яны ўкрадзены будуць із дому таго чалавека, то, калі знойдзецца злодзей, няхай заплаце ўдвая,

 

Естъли же бы кто дал ближнему своему сребро или сосудъ на соблюдение и тому, онже принялъ, было бы украдено, аще знайдется тать, да навратить толико двое.

А калі ня знойдзецца злодзея, то дабліжыцца гаспадар дому да багоў (судзьдзяў), калі ня выцягнуў рукі свае на собскасьць бліжняга свайго.

 

Пакли же не знайдется тать, то да приведется господинъ дому к суду и присягу вчинить, иже не протягнул естъ руки на речь ближнего своего, абы вделалъ лесть.

Праз усялякую справу выступу, праз вала, праз асла, праз авечку, праз адзецьце, праз усялякую згубу, праз каторую хто скажа, што яна яго, справа абодвых мае быць даведзена да багоў (судзьдзяў). Каго абвінуюць багі (судзьдзі), тый заплаце бліжняму свайму ўдвая.

 

По тому же вчинить о воле, о осле, о овци, о ризе и о всякой речи згиблой. Ко судьямъ пря обоихъ при ведена будеть, а естли же они осудять без присяги, двое толико да навратить ближнему своему.

Калі хто аддасьць бліжняму свайму асла, альбо вала, альбо авечку, альбо якую іншую статчыну дзяржаць, а яна здохне, або будзе скалечана, або ўзята ў палон, і ні хто гэтага ня бача:

 

Подасть ли кто другу своему вола, осла, овцу или иное говядо стеречи и то умерло бы или розболелося, или от иноплеменникъ занято, а никто о томъ не ведалъ,

Прысяга перад СПАДАРОМ няхай будзе меж абодвых, калі ня выцягнуў рукі свае на собскасьць бліжняга свайго; і возьме гэта гаспадар, і ня будзе плаціць.

 

присягою ся справить, иже не протягнулъ естъ руки к речи друга своего, и прииметь господинъ присягу его, а не будеть нученъ къ заплате.

А калі ўкрадзена будзе ў яго, то мае заплаціць гаспадару.

 

Пакли же бы та тбою было украдено, да заплатить дщету господину.

Калі будзе напэўна разарвана, дык няхай, як сьветку, прынясець разарваную, тады не заплаце.

 

Будет ли пакъ удавлено от зверя, да принесеть к нему удавленое, и не будет платити.

І калі хто пазыча ў бліжняга свайго жывёлу, і яна будзе скалечана або здохне, а гаспадара ейнага ня было пры ёй, то мае заплаціць.

 

Аще кто по зичит что таковаго от ближнего своего и охромело бы или умерло, а господина его не было при томъ, то мусить заплатити.

А калі гаспадар быў пры ёй, то ня мае плаціць. Калі яна нанята была за грошы, то няхай пойдзе за тую цану.

 

Пакли же бы при томъ былъ господинъ, не имать платити, найболей естъли же нанялъ у него сребромъ, абы делало.

Калі б спадмануў хто дзеўку, якая не заручаная, і паляжыць ізь ёю, канечне мае венам узяць яе сабе за жонку.

 

Естъли кто прельстить девицу еще не зарученую и спит с нею, да дасть ей вено и поиметь ее собе за жену.

А калі айцец ейны станаўко адмаўляецца выдаць яе за яго, няхай адважа срэбла подле вена дзеўцы.

 

Пакли ж бы отець девице дати не хотелъ, отбудеть сребромъ по обычаю вена девическаго.

Чараўніцы не пакідаць жывою.

 

Чародейниковъ не будете живити.

Кажны, хто ляжа із статчынаю, сьмерцю памрэць.

 

И случающийся со скотиною смертию да умреть.

Хто абракае багом, апрача адзінага СПАДАРА, акананавы будзе.

 

Кто приносить жертву богом чуждимъ, убитъ да будеть, кроме Господу единому.

І прыходнага ня крыўдзь, і ня ўціскай яго, бо вы самы былі прыходнымі ў зямлі Ягіпецкай.

 

Пришелца не з[ъ] оби ди и ни засмути его, понеже и вы пришелци бесте в земли Египетской.

Ніякае ўдавы а сіраты ня немарасьціце.

 

Вдовы и сироты да не вредите;

А калі ты надта зьнемарасьціш іх, то, як яны моцна загукаюць да Мяне, Я напэўна пачую гуканьне іхнае;

 

естли же укривдите е и возопиють ко Мне, и Азъ услышу вопль их,

І ўзгарыцца гнеў Мой, і Я заб’ю вас мячом, і будуць жонкі вашыя ўдовамі, і дзеці вашы сіротамі.

 

и раз[г]невется ярость Моя, и побию васъ мечемъ, и будуть жены ваше вдовы и чада ваша сироты.

Калі пазычыш грошы беднаму з народу Майго, каторы ў цябе, то ня будзь як пазычэньнік, не ўскладай на яго працэнтаў.

 

Даси ли когда взаемъ сребро людем Моимъ убогимъ, живущим с вами, не буди ж докучая имъ, яко насилникъ, и ни бери на них росту.

Калі давядзецца ўзяць у заклад адзецьце бліжняга свайго, да заходу сонца зьвярні яму;

 

Возмеш ли в закладе от ближнего своего ризу, предъ заходомъ сол[н]ца верни ему,

Бо яно адзінюсенькае накрыцьце ў яго, яно адзецьце цела ягонага: у чым будзе ён спаць? Затым, як ён загукае да мяне, Я пачую, бо Я міласэрны.

 

понеже толико едина сия естъ одежа у него, еюже прикриваеть тело свое, и не имать иное, на нейже бы спалъ. Возопиеть ли ко Мне, услышу его, яко милостивъ есмъ.

Багоў (судзьдзяў) не зьневажай, і начэльніка ў народзе сваім ня кліні.

 

Судьямъ да не поругаешися и князу людей твоих да не злоречиши.

Не адвалакай з абраканьням паўніні свае і цякоміны свае; першака із сыноў сваіх аддавай Імне.

 

Десятинъ и начатковъ гумна твоего отдати не замедлиши. Первороженнаго от сыновъ твоихъ даси Мне.

Тое ж рабі з валом і авечкаю сваёю. Сем дзён няхай яны будуць пры матцы сваёй, а восьмага дня аддавай іх Імне.

 

По тому же учиниши о волех и овцах твоих: седмъ дней да будеть при матери своей, осмаго же отдаси их Мне.

І сьвятымі людзьмі будзеце ў Мяне; і мяса, разарванага ў полю, ня ежча; сабакам кідайце яго.

 

Мужи святии будете Мне, звероядиных мяс да не ясте, но псомъ е да дасте.