Выхад 16 разьдзел

 

 

І вырушылі з Эліму, і прыйшла ўся грамада сыноў Ізраіля ў пустыню Сін, якая паміж Элімам і Сынаем, у пятнаццаты дзень другога месяца пасьля выхаду іхняга з зямлі Эгіпецкай.

 

Внегда пакъ рушилися суть людие от Гелима, и при шло естъ все множество сыновъ Ізраилевыхъ в пустыну Синь, еже ест межи Гелимомъ и горою Синай, пятнадесятого дня месеца втораго вышедшим имъ из земли Египетския.

І наракала, і наракала ўся грамада сыноў Ізраіля на Майсея і Аарона ў пустыні.

 

И роптаху весь снемъ сынов Ізраилевых на Моисея и на Аарона во пустыни,

І сказалі ім сыны Ізраіля: «Лепш бы мы памерлі ад рукі ГОСПАДА ў зямлі Эгіпецкай, калі мы сядзелі пры катлах з мясам, калі мы елі хлеб да насычэньня! Бо вы вывелі нас у гэтую пустыню, каб памерла з голаду ўся царква гэтая».

 

и рекоша к ним: «Сынове Ізраилевы! Лепей было, да быхомъ померли были от руки Господьни в земли Египетской, внегда седывахом над горщками мяса и ядахом хлеб до сытости. Почто воведосте насъ в пустыню сию поморити все множество гладомъ?»

І сказаў ГОСПАД Майсею: «Вось, Я спашлю вам, як дождж, хлеб з неба; і выйдзе народ, і будзе зьбіраць штодня патрэбнае на дзень, каб Я выпрабаваў яго, ці будзе ён хадзіць паводле закону Майго, ці не.

 

Тогда рече Господь к Моисееви: «Се Азъ нахожду вамъ хлебъ с небеси, да исходят людие и збирають, елико же потреба ест на каждый день, да быхъ скусилъ ихъ, будут ли ходити в законе Моемъ чили ни.

І станецца ў шосты дзень, і прыгатуеце тое, што прынясуць, і будзе падвойная [мера] адносна таго, што вы зьбіралі дзень пры дні».

 

Дня пакъ шестого да наготують, еже зберуть, толико двое, иже збираша на кождый день».

І сказаў Майсей і Аарон усім сынам Ізраіля: «[Будзе] вечар, і вы пазнаеце, што ГОСПАД вывеў вас з зямлі Эгіпецкай.

 

И рекоша Моисей и Ааронъ ко всем сыномъ Ізраилевым: «Вечера сего познаете, яко Господь выведе вас з земли Еги петское,

А [будзе], раніца, і вы ўбачыце славу ГОСПАДА, бо Ён пачуў нараканьне вашае на ГОСПАДА; а мы, хто мы, што вы наракаеце і наракаеце на нас?»

 

и порану узрите славу Господьню, понеже слышахомъ роптание ваше на Господа. Мы пакъ что есмо, яко злуете на насъ?»

І сказаў Майсей: «[Гэта будзе], калі дасьць ГОСПАД увечары вам мяса на ежу, а раніцаю — хлеб, каб насыціцца, бо ГОСПАД пачуў нараканьне вашае, як вы наракалі на Яго. А мы, што мы? Не на нас нараканьне вашае, але на ГОСПАДА».

 

И рече к ним Моисей: «Се, дасть вамъ Господь увечеръ мясо ести и рано хлебовъ до сытости, яко слышалъ естъ роптание ваше, имже роптасте на Нь. Мы же что есмо? И ниже на насъ естъ шемрание ваше, но на Господа Бога».

І сказаў Майсей Аарону: «Скажы ўсёй грамадзе сыноў Ізраіля: “Наблізьцеся перад аблічча ГОСПАДА, бо Ён пачуў нараканьне вашае”».

 

И рече Моисей ко Аарону: «Глаголи сыномъ Ізраилевымъ: Приступите предъ Господа, понеже слышалъ естъ роптание ваше».

І сталася, калі гаварыў Аарон да ўсёй грамады сыноў Ізраіля, і яны зьвярнуліся ў бок пустыні, і вось, слава ГОСПАДА зьявілася ў воблаку.

 

И внегда глаголал Ааронъ ко всему сонму сыновъ Ізраилевыхъ, погледели суть на пустыню. И се слава Господьня явися на облацехъ.

І прамовіў ГОСПАД да Майсея, кажучы:

 

И рече Господь к Моисею, глаголя:

«Я пачуў нараканьне сыноў Ізраіля. Прамоў да іх, кажучы: “Адвячоркам будзеце есьці мяса, а раніцаю насыціцеся хлебам, і пазнаеце, што Я — ГОСПАД, Бог ваш”».

 

«Слышал есми роптание сыновъ Ізраилевыхъ. Ирци жъ имъ: Увечер будете ести мясо и рано насытитеся хлеба, и познаете, яко Азъ есмъ Господь Богъ».

І сталася ўвечары, і наляцелі перапёлкі, і пакрылі табар, а раніцаю быў пласт расы вакол табару.

 

Бысть же вечер, и прилетевши, орябъкове прикрили вси полъки. Рано теже роса лежала около становъ,

І падняўся пласт расы, і вось, на абліччы пустыні [нешта] дробнае і крупчастае, дробнае, як шэрань на зямлі.

 

и внегда прикрила лице земли, указалася во пустыни речь дробна, якобы у ступе отолчена, подобна ко инееви на земли.

І ўбачылі сыны Ізраіля, і казалі адзін аднаму: «Што гэта?» Бо ня ведалі, што гэта. І сказаў ім Майсей: «Гэта хлеб, які ГОСПАД даў вам есьці.

 

Сие внегда узрели суть сынове Ізраилевы, рекли вкупе: «Ман-гу?», еже знаменуеть «что естъ сее?», понеже не ведяху, что бы было. К ним же рече Моисей: «Сей естъ хлебъ, иже далъ Господь ести вамъ.

Гэта слова, якое загадаў ГОСПАД: “Зьбірайце яго кожны паводле таго, колькі яму зьесьці, па гомару на галаву, паводле ліку душаў вашых. Кожны будзе зьбіраць для тых, якія ў намёце ягоным"».

 

И то естъ слово, еже приказалъ вамъ Господь: да збираеть каждый от него, еже доволети можеть ко снедению — меру гомора единого на человека, по числу душъ ваших, живущихъ во станохъ, тако брати будете».

І зрабілі так сыны Ізраіля, і сабралі хто больш, а хто менш.

 

И вчинили суть по тому сынове Ізраилевы, и назбирали едини более, а инии менее,

І мералі гомарам, і не было лішку ў таго, хто сабраў больш, і не было нястачы ў таго, хто [сабраў] менш. Кожны сабраў паводле таго, колькі яму зьесьці.

 

и мериша в меру гоморъ; и не избыло тому, онже много назбирал естъ, и ниже кто меней наготовалъ обрете мало, но единъ каждый, ели коже можаше снести, собралъ.

І сказаў ім Майсей: «Няхай ніхто не пакіне з яго да раніцы».

 

И рече Моисей к людемъ: «Да никтоже оставить от нея что на утро».

І не паслухалі яны Майсея, і некаторыя пакінулі з яго да раніцы; і завяліся ў ім чэрві, і яно стала сьмярдзець. І разгневаўся на іх Майсей.

 

Неции же людие не слухаючи его и оставиша нечто на утро, и почало розлезатися червями и сгнило. И розгневася на нихъ Моисей.

І яны зьбіралі гэта раніцай пры раніцы, кожны паводле таго, колькі яму зьесьці. І калі прыпякала сонца, яно раставала.

 

Збирали пакъ суть рано вси каждый достаточную меру, еже можаше снести, и внегда загрело естъ солнъце, роспущашеся.

І сталася ў шосты дзень, што сабралі хлеба падвойную [меру], па два гомары на аднаго [чалавека], і прыйшлі ўсе начальнікі грамады, і паведамілі Майсею.

 

Въ день пакъ шестый назбирали брашно сугубое, то естъ по две меры на кождого человека. Тогда пришли суть вси князи сонмовъ и глаголаша Моисееви,

І ён сказаў ім: «Гэта тое, што гаварыў ГОСПАД, заўтра супачынак, святая субота для ГОСПАДА. Што маеце пячы — пячыце, і што маеце варыць — варыце, а што застанецца, пакіньце сабе на схоў да раніцы».

 

он же рече к нимъ: «Се естъ слово, еже глагола Господь: От починение дня суботнего посвящено ест Богу. За утра естъли же что имать делано быти, то днесь делайте, и что имать варено быти, то днесь сварите и збыточное оставите даже до утра».

І пакінулі гэта да раніцы, як загадаў Майсей, і яно не засьмярдзела, і чарвей не было ў ім.

 

И вчинили суть людие, яко же повелелъ былъ имъ Моисей, а не загниеся и ни черви знайдены суть в немъ.

І сказаў Майсей: «Ешце яго сёньня, бо сёньня — субота для ГОСПАДА; сёньня ня знойдзеце яго на полі.

 

И рече Моисей: «Ежте жъ тое днесь, понеже субота естъ Господьня, и не знайде те того ныне на поли.

Шэсьць дзён будзеце зьбіраць яго; а сёмы дзень — субота, ня будзе ў ёй [гэтага]».

 

Шесть дней сбирайте, во седмый же субота ест Господу, протожъ не обрящется».

І сталася ў сёмы дзень, выйшлі [некаторыя] з народу зьбіраць, і не знайшлі.

 

И пришолъ седмый день, а вышли неции от людей збирати и не знашли суть.

І сказаў ГОСПАД Майсею: «Як доўга будзеце адмаўляцца захоўваць прыказаньні Мае і законы Мае?

 

Тогда рече Господь к Моисееви: «Доколе не хощете послушати заповедей Мо ихъ и закона Моего?

Глядзіце, бо ГОСПАД даў вам суботу; дзеля гэтага Ён дае вам у шосты дзень хлеба на два дні. Заставайцеся кожны ў сябе, няхай не выходзіць ніхто з месца свайго ў сёмы дзень».

 

Видте, яко Господь уставилъ естъ вамъ суботу, и протожъ дня шестого далъ вамъ пищу на два дни, да останеть кождый в дому своемъ и никто да не выходить з места своего дня седмаго.

І супачыў народ у сёмы дзень.

 

И будуть суботъствовати людие день седмый».

І назваў дом Ізраіля імя ягонае — “манна”, і яна была як насеньне каляндры, белая, а смак ягоны — як печыва з мёдам.

 

И прозвали суть людие Ізраилевы имя ее «манна», онаже была естъ, яко семя кориандрово бело, и смакъ ея, яко хлеба белого с медомъ.

І сказаў Майсей: «Вось слова, якое загадаў ГОСПАД: “Поўны гомар [пакіньце] на захаваньне ў пакаленьні вашыя, каб бачылі хлеб, якім Я карміў вас у пустыні, калі вывеў вас з зямлі Эгіпецкай”».

 

И рече Моисей: «Сие естъ слово, еже приказал Го сподь: Наполните от нея мерицу, и да соблюдется во пришлыя далекия рожения, да бы знали сынове ваши хлебъ, имже кормих васъ во пустыни, егда выведохъ васъ з земли Египетское».

І сказаў Майсей Аарону: «Вазьмі адну пасудзіну, і палажы ў яе поўны гомар манны, і пастаў яе перад абліччам ГОСПАДА на захаваньне ў пакаленьні вашыя».

 

И рече паки Моисей ко Аарону: «Возми сосудъ единъ и наклади до него манны, ежебы могло быти з меру гомора единого, и положи и предъ Господемъ, да будеть соблюдена в роды ваша».

Як загадаў ГОСПАД Майсею, так паставіў яго Аарон перад [Каўчэгам] Сьведчаньня на захаваньне.

 

Якоже повеле Господь, и вчинилъ естъ тако Ааронъ, и положилъ и во храме на соблюдение.

А сыны Ізраіля елі манну сорак гадоў, пакуль не прыйшлі ў зямлю абжытую; яны елі манну, пакуль не прыйшлі да межаў зямлі Ханаан.

 

Сынове пакъ Ізраилевы ядоша манну четыредесят летъ, доколе не пришли до земли, в нейже жити имелиa. Сию пищу ядоша, даже и пришли до края земли Ханаонское.

А гомар — гэта дзясятая частка эфы.

 

Гоморъ пакъ естъ десятая часть меры ефинъ.