Мацьвея 5 разьдзел

 

 

Убачыўшы грамады народу, Ён узыйшоў на гару, і калі сеў, падыйшлі да Яго вучні Ягоныя.

 

A bačačy hramady, Jezus uzyjšoŭ na haru i, kali sieŭ, padyjšli da jaho wučni jahony[1]

І, расчыніўшы вусны Свае, навучаў іх, прамаўляючы:

 

i jon, adčyniŭšy wusny swaje, nawučaŭ ich, kažučy:

Шчасьлівыя ўбогія духам, бо іх ёсьць Ўладарства Нябеснае.

 

Bahasłaŭleny ŭbohija ducham, bo ich jość karaleŭstwa niabiesnaje.[2]

Шчасьлівыя заплаканыя, бо яны ўсьцешацца.

 

Bahasłaŭleny cichija, bo jany zaŭładajuć ziamloju.[3]

Шчасьлівыя лагодныя, бо яны ўнасьледуюць землю.

 

Bahasłaŭleny, katoryja płačuć, bo jany buduć paciešany.[4]

Шчасьлівыя спрагненыя і смаглыя праўды, бо яны задаволяцца.

 

Bahasłaŭleny, katoryja prahnuć i smahnuć sprawiadliwaści, bo jany buduć nasyčany.[5]

Шчасьлівыя міласьцівыя, бо яны памілаваны будуць.

 

Bahasłaŭleny miłasernyja, bo jany miłaserdzie atrymajuć.

Шчасьлівыя чыстыя сэрцам, бо яны Бога абачаць.

 

Bahasłaŭleny čystyja sercam, bo Jany Boha buduć widzieć.

Шчасьлівыя міратворцы, бо яны Сынамі Божымі названыя будуць.

 

Bahasłaŭleny supakoj čyniačyja, bo jany buduć nazwany synami Božymi.

Шчасьлівыя сьціганыя за праўду, бо іх ёсьць Ўладарства Нябеснае.

 

Bahasłaŭleny, katoryja cierpiać praśled dziela sprawiadliwaści, bo ich jość karaleŭstwa niabiesnaje.[6]

Шчасьлівыя — вы, калі будзеце зганьбеныя, загнаныя і злосна абалганыя з-за Мяне.

 

Bahasłaŭleny wy, kali was buduć łajać, i praśledawać, i ŭsiakaje zło prociŭ was hawaryć, łhučy dziela mianie:

Радуйцеся і весяліцеся, бо ўзнагарода вашая вялікая ў нябёсах; гэтак-жа гналі і прарокаў, якія былі перад вамі.

 

ciešciesia i wiesialeciesia, bo naharoda wašaja wialikaja ŭ niebie; bo tak praśledawali prarokaŭ, jakija byli pierad wami.

Вы — соль зямлі; калі-ж соль страціць солкасьць, чым яе адсоліце? Нічога ня будзе вартая, толькі высыпаць вон, і патаптаная будзе людзьмі.

 

Wy jość sol ziamli, kali-ž sol źwiatreje, to čym jaje zrabić salonaj? Jana nikudy bolej nia warta, jak tolki wykinuć jaje won i kab jaje pataptali ludzi.[7]

Вы — сьвятло сьвету; ня можа быць схаванае места, калі стаіць на гары.

 

Wy jość świetłaść świetu; nia moža skrycca horad pałožany na hare.[8]

І ня ставяць запаленага сьвяцільніка пад пасудзіну, але на падстаўцы, каб сьвяціла ўсім, хто ў доме.

 

I nie zapalwajuć świečku, i nia stawiać jaje pad pasudzinaj, ale na lichtar, kab świaciła ŭsim, što jość u domie.

Няхай-жа гэтак сьвеціць сьвятло ваша прад людзьмі, каб пабачылі вашыя добрыя ўчынкі і ўслаўлялі Айца вашага Нябеснага.

 

Tak niachaj światło wašaje świecić pierad ludźmi, kab jany bačyli wašyja dobryja čyny i sławili Ajca wašaha, katory jość u niebie.[9]

Ня думайце, што прыйшоў Я зьняважыць закон і прарокаў; ня зьняважыць прыйшоў Я, але выканаць.

 

Nia dumajcie, što ja pryjšoŭ skasawać Zakon abo prarokaŭ; nia pryjšoŭ ja kasawać, ale dapoŭnić.

Бо папраўдзе кажу вам: пакуль не праміне неба й зямля, ніводная йота, ніводная рыса ня здымецца з закону, пакуль ня споўніцца ўсё.

 

Sapraŭdy-ž kažu wam: pakul nie praminie nieba i ziamla, nie zahinie aniwodnaja jota, aniwodnaja ryska z Zakonu, až pakul usio staniecca.

Калі-ж нехта парушыць хоць адзін з гэтых найменшых запаветаў і гэтак навучыць людзей, той у Ўладарстве Нябесным названы будзе найменшым; каторы-ж выканае і навучыць, той вялікім будзе названы у Ўладарстве Нябесным.

 

Dyk chto-b skasawaŭ adno z hetych najmienšych prykazańniaŭ i tak-by nawučaŭ ludziej, budzie nazwany najmienšym u karaleŭstwie niabiesnym; a chto-b čyniŭ i nawučaŭ, toj budzie nazwany wialikim u karaleŭstwie niabiesnym.[10]

Бо, кажу вам: калі праведнасьць вашая не ўзьнімецца над кніжнікаў і фарысеяў, — ня ўвойдзіце у Ўладарства Нябеснае.

 

Bo kažu wam, što kali waša sprawiadliwaść nia budzie bujniejšaj, jak knižnikaŭ i faryzejaŭ, nia ŭwojdziecie ŭ karaleŭstwa niabiesnaje.[11]

Вы чулі, што гаворана было даўнейшым — не забівай, а хто заб’е, падлягае суду.

 

Wy čuli, što skazana staradaŭnym: "Nie zabiwaj, a chto-b zabiŭ, budzie padlehły sudu" (Wychad. 20, 13).

А Я кажу вам: кажны, хто злуецца на брата свайго на дарэмна, падлягае суду; а хто скажа брату свайму — брыда, — падлягае сынедрыёну; а хто скажа — вар’ят, — падлягае гэене агнявой.

 

A ja wam kažu, što kožny, chto hniewajecca na brata swajho, budzie padlehły sudu, a chto-b skazaŭ na brata swajho "niahodnik", budzie padlehły sudu najwyšejšamu, a chto-b skazaŭ "biazbožnik", budzie padlehły piakielnamu ahniu.[12]

Вось-жа, калі ты прынясеш дар свой да ахвярніка і там успомнішь, што брат твой нешта мае супраць цябе,

 

Dyk kali ty achwiaruješ dar swoj da aŭtara i tam prypomniš, što brat twoj maje niešta prociŭ ciabie,

— Пакінь дар твой прад ахвярнікам і вярніся, пагадзіся перш з братам тваім, і тады, прыйшоўшы, ахвяруй дар твой.

 

pakiń tam pierad aŭtarom swoj dar i idzi pierš pahadzisia z bratam swaim, a tady wiarnuŭšysia achwiaruješ dar swoj.

Хутчэй пагаджайся з супраціўнікам тваім, пакуль ты з ім яшчэ ў дарозе, каб супраціўнік не аддаў цябе судзьдзі, а судзьдзя не аддаў-бы цябе слузе, і ня ўкінулі-б цябе ў цямніцу.

 

Hadzisia z swaim praciŭnikam skora, pakul jašče ŭ darozie z im, kab časam praciŭnik nie addaŭ ciabie sudździ, a sudździa nie addaŭ ciabie słuzie i kab nie pasadzili ciabie ŭ wastroh.[13]

Запраўды, кажу табе, ня выйдзеш адтуль, пакуль не аддасі апошняга шэлягу.

 

Sapraŭdy kažu tabie: nia wyjdzieš datul, pakul nie addasi apošniaha hrošyka.

Вы чулі, што гаворана было даўнейшым — не блудадзейнічай.

 

Wy čuli, što skazana staradaŭnym: "Nie čužałož" (Wych. 20, 14),

Я-ж кажу вам: кажны, хто глядзіць на жанчыну з жаданьнем яе, ужо блудадзейнічаў з ею ў сэрцы сваім.

 

a ja wam kažu, što kožny, chto hladzić na žančynu, užo sahrašyŭ z jeju ŭ sercy swaim.

Калі-ж правае вока тваё спакушае цябе, вырві яго і адкінь ад сябе: валей табе страціць адзін сустаў цела твайго, ніж усё цела тваё будзе ўрынута ў агонь пякельны.

 

Kali-ž prawaje woka twajo ŭwodzić ciabie ŭ hrech, wyrwi jaho i kiń ad siabie, bo lepš dla ciabie, kab zhinuŭ adzin z twaich členaŭ, čymsia ŭsio cieła twajo mieła być kinutym u piekła.[14]

І калі правая рука твая спакушае цябе, адсячы яе і адкінь ад сябе: валей табе страціць адзін сустаў цела твайго, ніж усё цела тваё будзе ўрынута ў пекла.

 

I kali prawaja ruka twaja ŭwodzić ciabie ŭ hrech, adsiačy jaje i kiń ad siabie, bo lepš dla ciabie, kab zhinuŭ adzin z twaich členaŭ, čymsia ŭsio cieła twajo mieła iści ŭ piekła.

Таксама было сказана: калі хто разводзіцца з жаною сваю, няхай дасьць ёй адпускны ліст.

 

I skazana tak tak-ža: "Chto-b pakidaŭ swaju žonku, niachaj daść joj razwodny list" (Paŭł. Pr. 24, I),[15]

Я-ж кажу вам: кажны, хто разводзіцца з жаною сваею, апрача віны блудедзеяньня, той даводзіць яе да блудадзеяньня, і хто з разводкаю ажэніцца, той блудадзейнічае.

 

a ja wam kažu: što kožny, chto-b pakinuŭ swaju žonku, akramia pryčyny čužałožstwa, prywodzić jaje da čužałožstwa, a chto-b ažaniŭsia z pakinienaj, čužałožyć.[16]

Яшчэ чулі вы, што было сказана даўнейшым, не не кляніся і лжіва, але выпаўняй прад Богам кляцьбу тваю.

 

Wy čuli jašče, što skazana staradaŭnym: "Nie prysiahaj na niapraŭdu, ale spaŭniaje pierad Boham prysiahi twaje" (Łewit. 19, 12).

А Я кажу вам: Не кляніся аніяк: ані небам, бо яно пасад Божы;

 

A ja wam kažu: anijak nie prysiahajcie — ani na nieba, bo jano tron Božy,[17]

ані зямлёю, бо яна падножжа ног Ягоных; ані Ерусалімам, бо ён — месца вялікага Караля.

 

ani na ziamlu, bo jana padnožžam noh jahonych, ani na Jeruzalim, bo jon horad wialikaha karala.

І галавою тваю не кляніся, бо ня можаш ніводнага воласу зрабіць белым ці чорным.

 

I nie prysiahaj na haławu swaju, bo nia možaš zrabić niwodnaha wołasa biełym abo čornym.

Але няхай будзе слова вашае: — так-так, не-не; а што па-за гэтым, тое ад зласьлівага.

 

Ale niachaj budzie mowa wašaja: "tak, tak", "nie, nie", a što bolej za hetaje, ad złoha jość.[18]

Вы чулі, што было сказана: — вока за вока, зуб за зуб.

 

Wy čuli, što skazana: Woka za woka i zub za zub" (Wychad. 21, 24).[19]

Я-ж кажу вам: Не станавецеся ўсупраціў злому, але калі хто ўдарыць цябе у правую шчаку, павярні да яго і другую.

 

A ja wam kažu: nie supraciŭlajciesia złomu, ale chto kali ŭdaryć ciabie ŭ prawuju ščaku, nastaŭ jamu i druhuju,[20]

А хто хоча судзіцца з табой і забраць тваю вопратку, адпусьці яму і сарочку.

 

a tamu, chto choča sudzicca z taboju i ŭziać u ciabie saročku twaju, addaj jamu i wopratku,[21]

І калі хто змушае цябе ісьці з ім адзін прагон, ідзі з ім два.

 

i chto-b prymušaŭ ciabie iści tysiaču krokaŭ, dzi z im i druhija dźwie.[22]

Хто просіць у цябе — дай; і хто хоча пазычыць — не адварачайся.

 

Prosić chto ŭ ciabie, daj jamu, a chto choča pazyčyć u ciabie, nie adwaročwajsia.

Вы чулі, як гаворыцца: — любі бліжняга твайго й ненавідзь ворага твайго.

 

Wy čuli, što skazana: "Lubi bližniaha twajho i miej u nienawiści woraha twajho" (Łewit, 19, 18).[23]

А Я кажу вам: любіце ворагаў вашых, ласкавы будзьце да тых, хто кляне вас, дабрадзейнымі будзьце да ненавісьнікаў вашых і малецеся за крыўдзіцеляў і гнабіцеляў вашых;

 

A ja wam kažu: Lubiecie worahaŭ wašych, dobra čyniecie tym, katoryja praśledujuć i černiać was,

Каб сталіся вы сынамі Айца вашага Нябеснага, бо Ён воліць сонцу свайму ўсходзіць і над добрымі й над благімі, і пасылае дождж на справядлівых і несправядлівых.

 

kab wy byli synami Ajca wašaha, katory jość u niebie, katory zahadywaje soncu swajmu uschadzić nad dobrymi i błahimi i pasyłaje doždž na sprawiadliwych i niesprawiadliwych.

Бо, калі вы любіце тых, якія вас любяць, якую ўзнагароду маеце? Ці-ж ня тое робяць і мытнікі?

 

Bo kali wy lubicie tych, što was lubiać, jakuju-ž naharodu mieć budziecie? Ci-ž nia robiać hetaha i mytniki?

І, калі вы вітаеце толькі братоў вашых, што асаблівае творыце? Ці-ж ня робяць гэтак і нявернікі?

 

I kali wy witajeciesia tolki z bratami swaimi, što-ž asabliŭšaje robicie? Ci-ž i pahanie hetaha nia robiać?

Гэтак будзьце-ж і вы дасканалымі, як Айцец ваш Нябесны дасканалым ёсць.

 

Dyk budźcie daskanalny, jak i Ajciec waš niabiesny daskanalny jość.