3 царстваў 22 разьдзел
Трэйцяя кніга царстваў
Пераклад Яна Станкевіча → Біблія Скарыны (Бразгуноў)
Пражылі тры гады, і ня было вайны меж Араму й Ізраелю.
И внегда минуша три лета, в нихже не бе войны межи Сириею и сынми Ізраилевыми,
І было на трэйці год, і зышоў Ясапат, кароль Юдэйскі, да караля Ізраельскага.
бысть же в лето третее: приеде Іософатъ, царь Іюдинъ, къ Ахаву, царю Ізраилеву.
І сказаў кароль Ізраельскі слугам сваім: «Ці ведаеце, што Рамоф Ґілеадзкі наш? А мы так доўга маўчым, каб узяць яго з рук караля Арамскага».
aИ рече царь Ізраилевъ ко отроком своимъ: «Еда ли не весте, иже нашъ ест Рамоф Галаадский? И прочто медлимо отняти и от руку царя Сирскаго?»
І сказаў ён Ясапату: «Ці пойдзеш ты з імною на вайну на Рамоф Ґілеадзкі?» І сказаў Ясапат каралю Ізраельскаму: «Як ты, так і я; як твой люд, так і мой люд; як твае коні, так і мае коні».
И рече къ Іософату, царю Іюдину:b «Поедеши ли со мною на войну в Рамоф Галаадский?» Отвеща же Іосафат царю Ізраилеву: «Яко я есмъ, тако и ты, людие мои и людие твои едины суть, и ездци мои — ездци твои».c
І сказаў Ясапат каралю Ізраельскаму: «Даведайся, калі ласка, сядні, якое ё слова СПАДАРОВА».
И рече паки Іосафат царю Ізраилеву: «Молю ти ся, воспроси первей Господа».
І зьбер кароль Ізраельскі прарокаў, каля чатырыста чалавекаў, і сказаў ім: «Ці йсьці імне на Рамоф Ґілеадзкі вайною, ці ўзьдзержыцца?» Яны сказалі: «Узыйдзі, і аддасьць СПАДАР у рукі каралеўскія».
Тогда созвал царь Ізраилев пророков якобы четыреста муж и рече к ним: «Имам ли ити на войну в Рамоф Галаадский чили ни?» Они же отвещаша ему: «Възыйди, предасть убо и Господь Богъ в руце цареве».
І сказаў Ясапат: «Ці няма тут яшчэ прарокі СПАДАРОВАГА, каб нам папытацца ў яго?»
Тогда рече Іосафат, царь Іюдинъ: «Несть ли зде ни единаго пророка Божия, да быхом зведали от него?»
І сказаў кароль Ізраельскі Ясапату: «Ё яшчэ адзін чалавек, каторым можна папытацца ў СПАДАРА; але я ненавіджу яго, бо ён не праракае празь мяне добрага, а толькі благое, — Міхей Імлянок». І сказаў Ясапат: «Не кажы гэтак, каролю».
И рече царь Ізраилевъ къ Іософату: «Осталъ ест мужъ единъ, имже можемо воспросити Господа. Но азъ имамъ его в ненависти, понеже не пророкуеть мне добре, але зле Михей, сынъ Емлиинъ». К нему же рече Іософат: «Не глаголи сего, царю».
І пагукаў кароль Ізраельскі легчанца аднаго, і сказаў: «Барзьдзей па Міхея Імлянка!»
Тогда позвал ест царь Ізраилевъ едного коморника своего и рече ему: «Иди скоро и приведи ми Михея, сына Емлиина».
Кароль Ізраельскі а Ясапат, кароль Юдэйскі, сядзелі кажны на пасадах сваіх, адзеўшыся ў вадзецьці, ля варот брамы Самарскае, і ўсі прарокі праракалі перад імі.
Ахавъ же, царь Ізраилевъ, и Іософатъ, царь Іюдинъ, седяше единый кажный на престоле своем, одеаны в ризы царскии, на полате, при вратехъ Самарийских, и вси пророци пророковаху пред ними.
І зрабіў сабе Сэдэка Хенаанёнак зялезныя рогі, і сказаў: «Гэтак кажа СПАДАР: "Гэтымі будзеш басьці Арамлян, аж да выгубленьня іх"»
И вделалъ собе Седехия, сынъ Ханаань, единый от тыхъ четырехъсотъ пророковъ, рогы железныи и рече: «Сия глаголеть Господь Бог: Сими рогами узметати будеш и казнити землю Сирскую, даже и сказиши ю».
І ўсі прарокі праракалі тое ж, кажучы: «Узыйдзі на Рамоф Ґілеадзкі, май дасьпех, СПАДАР дасьць у руку каралеўскую».
Теже и вси иныи пророци пророковали, глаголюще: «Иди, царю, въ Рамоф Галаадский, и щасне ся тобе станет, и предасть и Господь Богъ в руце твое».
І пасланец, каторы пайшоў гукаць Міхея, гукаў яму, кажучы: «Вось жа, цяпер словы прарокаў аднымі вуснамі вяшчуюць добрае каралю; хай бы й твае слова было згоднае із словам кажнага зь іх; пракажы й ты добрае».
Посолъ пакъ той, иже послан былъ по Михея, пророка Божия, молвяше ему на пути, глаголя: «Се, вси пророци единостайными словы добрыи речи пророкуют царю; протожъ и ты сровнайся с ними и молви теже добрыи речи».
І сказаў Міхей: «Жыў СПАДАР! тое, што скажа СПАДАР імне, тое буду казаць».
Отвеща к нему Михей: «Живъ естъ Господь! Елика глаголати будеть ко мне Господь Бог, сия прореку».
І прышоў ён да караля. Кароль сказаў яму: «Міхею! ісьці нам на Рамоф Ґілеадзкі вайною, ці ўзьдзержыцца?» І сказаў тый яму: «Узыйдзі, хай шчасьце табе, і СПАДАР аддасьць у руку каралеўскую».
И прииде къ царю. Тогда рече к нему царь: «Михея! Имамы ли ити на войну въ Рамофъ Галаадъ чили ни?» Ему же отвеща Михей: «Иди и едь, и предасть Господь врагы в руце царевы».d
І сказаў яму кароль: «Пакуль я маю заклінаць цябе, каб ты не казаў імне нічагусенькі, апрача праўды ў імя СПАДАРА?»
И рече к нему опять царь: «Паки и паки заклинаю тебе, абы не молвилъ еси иного, током правду, во имя Господьне».
І сказаў ён: «Я бачу ўсяго Ізраеля, расьцярушанага па горах, бы авечкі, у каторых няма пастыра. І сказаў СПАДАР: "Няма спадароў у іх, хай зварачаюцца кажны да дому свайго ў супакою"».
Он же отвеща и рече: «Видех всих людей Ізраилевыхъ, разбегшихся по горахъ, якобы овце, не имеющие пастыря.e И рече Господь: Не имають сии вожа, да навратится единый каждый в домъ свой с миром».
І сказаў кароль Ізраельскі Ясапату: «Ці ня гукаў я табе, што ён не праракае празь мяне добрага, а толькі благое».
Тогда рече царь Ізраилев къ Іософату, царю Іюдину: «Не рекох ли тобе прежде, иже сей не пророкует мне добре, но всегда зле?»
І сказаў: «Дык выслухай слова СПАДАРОВА: я бачыў СПАДАРА, на пасадзе Сваім седзячага, і ўсе войска нябёскае стаяла ля Яго, па правай і па левай руццэ Ягонай.
Михея же пророкъ к тому приложи и рече: «Сего ради, царю, послухай слова Божия. Видех Господа, седящего на престоле Своем, и все воинъство небесное, стоящее одесную и ошуию Его,f
І сказаў СПАДАР: "Хто ўмове Агава, каб ён узышоў і паў у Рамофе Ґілеадзкім?" І сказаў гэты гэтак, а гэны сказаў гэнак.
и рече Господь Бог: “Кто прельстить Ахава, царя Ізраилева, абы ехал на войну въ Рамоф Галаадский и пал тамъ?” И глагола единъ слова такова и иный инакова.
І вышаў нейкі дух, і стаў перад відам СПАДАРОВЫМ, і сказаў: "Я ўмоўлю яго". І сказаў яму СПАДАР: "Чым?"
Тогда выступилъ ест духъ злый и ста предъ Господемъ, и рече: “Азъ прельщу и”. К нему же рече Господь: “Како прельстиши его?”
Ён сказаў: "Я выйду й стану духам манлівым у вуснах усіх прарокаў ягоных". І сказаў: "Ты ўмовіш і ўзумееш; выйдзі й зрабі гэтак".
Он же отвеща и рече: “Пойду и буду духъ лъживый во устехъ всехъ пророковъ его”. И рече Господь: “Прельстиши и одолееши; иди и учини тако”».
Дык цяпер, вось, СПАДАР даў духа манлівага ў вусны ўсіх прарокаў тваіх гэтых, і СПАДАР гукаў празь цябе ліхое».
Протожъ ныне далъ естъ Бог духа лъживаго во уста всехъ пророков твоих, иже ту суть; Господь же глаголал на тя злая.
І дабліжыўся Сэдэка Хенаанёнак, і, выцяўшы Міхею па шчаццэ, сказаў: «Як гэта адышоў Дух СПАДАРОЎ ад мяне, каб гукаць у табе?»
Тогда приступив Седехия, сынъ Ханаань, и удари Михея по челюсти, и рече: «Мене ли жъ опустилъ духъ Божий и к тобе молвилъ?»
І сказаў Міхей: «Вось, ты абачыш таго дня, як будзеш пераходзіць з пакою да пакою, каб схавацца».
И рече к нему Михей: «Увеси в той день, егда утекати будешъ с храмины во храмину, да бы ся съкрил».
І сказаў кароль Ізраельскі: «Вазьміце Міхея і зьвярніце яго да Амона гараднічага й да Ёаша, сына каралёвага,
Тогда рече царь Ізраилевъ: «Имите Михея и ведите его ко Амону, старосте града, и ко Іоасу, сыну Амалехову,
І скажыце: "Гэтак кажа кароль: ’Пасадзіце гэтага ў вязьніцу й давайце яму есьці хлеба вобмаль і вады вобмаль, пакуль я ня прыйду ў супакою’"».
и речите имъ: “Сия глаголеть царь: Всадите мужа сего до темнице и дайте ему ясти хлеба печална и пити воды узкости, дондеже возвращуся с миромъ”».
І сказаў Міхей: «Калі зьвернешся, зьвернешся ў супакою, то не СПАДАР гукаў імною». І сказаў: «Слухайце, усі людзі!»
И рече к нему Михея: «Навратиш ли ся с миром в дом свой, то не глаголал ест Господь усты моими». И рече паки: «Слыште сия, людие вси!»
І ўзышоў кароль Ізраельскі а Ясапат, кароль Юдэйскі, на Рамоф Ґілеадзкі.
Тогда идоша на войду Ахавъ, царь Ізраилевъ, и Іосафатъ, царь Іюдинъ, въ Рамофъ Галаадский.
І сказаў кароль Ізраельскі Ясапату: «Я пераадзенуся і ўступлю ў бітву, а ты надзень свае адзецьці». І пераадзеўся кароль Ізраельскі, і ўступіў у бітву.
И рече царь Ізраилевъ къ царю Іосафату: «Возми на ся зброю и оружие в руце свое, и облечися в ризы своя, и иди к бою». Сам же царь Ізраилевъ зменилъ одежу свою и внииде в бой.
А кароль Арамскі расказаў вайводцам над цялежкамі, каторых у яго было трыццаць двух, кажучы: «Ня біцеся ані з малым, ані зь вялікім, адно з каралём Ізраельскім».
Царь пак Сирский приказалъ былъ воеводамъ своим, ониже были надъ возы тридцетьма и двема, глаголя: «Не бийтеся вы ни с ким, ни с малымъ ани с великимъ, но толико ищите самого царя Ізраилева».
І сталася: як вайводцы цялежак абачылі Ясапата, то яны сказалі: «Пэўне, гэта кароль Ізраельскі», і абярнуліся біцца зь ім. І закрычэў Ясапат.
И внегда узрели суть воеводы, иже были над возы, царя Іосафата, надеялися его быти царя Ізраилева, и наскочиша на нь, и бишеся с нимъ. Тогда возпи Іосафатъ-царь,
І сталася: як вайводцы цялежак абачылі, што не кароль Ізраельскі ён, то яны адвярнуліся ад яго.
и познавши сее воеводы, иже беша надъ возы, яко не бе царь Ізраилевъ, отступиша от него.
І адзін чалавек наўманы напяў лук і зразіў караля Ізраельскага ў шво панцыра. І сказаў ён возьніку сваіх Цялежак: «Павярні руку сваю й вывязі мяне з войска, бо я хворы».
И пригодою бысть, натягнув единъ мужъ лукъ и стрелил, и лучилъ царя Ізраилева межи воздухомъ и желудком. И рече царь возатаю своему: «Наврати возъ воспять и вывези мя з войска, понеже раненъ есми велми».
Але бітва таго дня павялічалася, і кароль стаяў на цялежках супроці Арамлян, і ўвечары памер, і лілася кроў з раны ў цялежкі.
И бысть бой в той день. Царь же Ізраилевъ стоялъ ест з возомъ своимъ противу войска Сирскаго, и умре увечеръ; кровь же текла естъ з раны его в пазухы возовы.
І агалошана было заходам сонца ў табару, кажучы: «Кажны йдзі да места свайго, кажны да зямлі свае!»
И воспи кликунъ, ездя по войще, поки было еще солнце не зашло, глаголя: «Навратися единый каждый в домъ свой и в землю свою!»
І памер кароль, і прывезены быў да Самары, і пахавалі караля ў Самары.
И умре царь Ахавъ в той день, и привезенъ естъ до Самарии, и погребоша и ту, в Самарии.
І абмылі цялежкі ў копані Самарскай, і сабакі лізалі кроў ягоную, і бязулі абмывалі, подле слова СПАДАРОВАГА, каторае Ён праказаў.
И вымывали возъ его въ рибнице самарийскомъ, и стребали суть пси кровь его и шлеи и узды кривавые лизали суть, по словеси Господьню, еже глаголал естъ рукою Илии, пророка своего.
А засталыя справы Агававы, усе, што ён рабіў, і дом із сланёвае косьці, каторы ён пастанавіў, і ўсі месты, каторыя ён пастанавіў, ці ж не запісаны ў кнізе летапісу каралёў Ізраельскіх?
Иные пакъ речи Ахавовы, еже чинилъ, и домъ, еже уделалъ с костей слоновыхъ, и грады, еже ставилъ, се, пописана суть во книгах, иже сло вуть «О царехъ Ізраилевых».
І супачыў Агаў з айцамі сваімі, і загаспадарстваваў Агазя, сын ягоны, замест яго.
И умре царь Ахавъ, и погребенъ естъ со отци своими в Самарии, и царствова Охозия, сынъ его, въ него место.
І Ясапат Асянок загаспадарстваваў над Юдэяю чацьвертага году Агава, караля Ізраельскага.
Іосафатъ пакъ, царь Іюдинъ, почалъ царствовати четвер таго лета царства Ахавова, царя Ізраилева.
Ясапату было трыццаць пяць год, як загаспадарстваваў, і дваццаць пяць год гаспадарстваваў у Ерузаліме. Імя маці ягонае Азува Шылгішка.
Въ тридцети и в пяти летехъ былъ естъ Іосафатъ, внегда нача царствовати, и царствовалъ двадесеть и пять летъ въ Ерусалиме; имя же матери его Азува, дщера Салаева.
Ён хадзіў у вусім дарогаю айца свайго Асы, ня зыходзіў зь яе, робячы справядлівае ў ваччу СПАДАРА; узвышшы, адылі, ня былі разбураны; люд абракаў а кадзіў яшчэ на ўзвышшах.
И ходилъ естъ Іосафатъ, царь Іюдинъ, по всехъ путехъ Ассы, отца своего, и не уклонися от нихъ; и чинилъ естъ дела добрая предъ лицемъ Божиимъ, но требищь, иже беша на горахъ высокихъ, не сказил ест, понеже еще во времена его приношаху людие жертвы и кадяху фемианомъ на горахъ высокихъ.
Ясапат учыніў мір із каралём Ізраельскім.
И имелъ естъ царь Іосафатъ миръ съ царемъ Ізраилевымъ.
Засталыя справы Ясапатавы, і сіла ягоная, каторую ён выказаваў, і як ён ваяваў, ці ж не апісаны яны ў кнізе летапісу каралёў Юдэйскіх?
Останок же словъ Іосафатовыхъ и делъ его, еже чинилъ естъ, и военъ его, еже воевал, се, пописаны суть въ книгахъ, иже словуть «О царехъ Іюдиныхъ».
І астачы бязуляў, што заставаліся за дзён айца ягонага Асы, ён вымеў ізь зямлі.
Остатокъ теже жерцевъ ідолскихъ, иже были остали по царе Ассе, отци его, выгубилъ естъ Іосафатъ из земли Іюдины.
І ня было караля тады ў Едоме; быў намесьнік каралеўскі.
И не бе в ты времена царя въ земли Едомли.
Ясапат збудаваў караблі на мору, каб хадзіць да Офіру золата; але яны не дайшлі, бо разьбіліся ў Ецыён-Ґаверу.
Царь пакъ Іосафатъ наделалъ былъ собе кораблевъ великихъ, на нихъже плавали суть по морю до земли Офирское по злато, и не могли доплыти тамъ, понеже съкрушилися были корабли въ Азон-Гавере.
Тады сказаў Агазя Агавёнак Ясапату: «Хай мае служцы едуць із тваімі служцамі на караблёх». Але Ясапат не згадзіўся.
Тогда глаголал ест царь Охозия, сынъ Ахавовъ, къ царю Іосафату: «Да плавятся слузи мои посполу с твоими на кораблехъ по морю до Офира». И не хотелъ естъ к тому призволити царь Іосафатъ.
І супачыў Ясапат із айцамі сваімі і быў пахаваны з айцамі сваімі ў месьце Давіда, айца свайго. І загаспадарстваваў Егорам, сын ягоны, замест яго.
И умре Іосафатъ, царь Іюдинъ, и погребен естъ съ отци своими во граде Давыдове. И царствовалъ естъ Іорамъ, сынъ его, в него место.
Агазя Агавёнак загаспадарстваваў над Ізраелям у Самары сямнанцатага году Ясапата, караля Юдэйскага, і гаспадарстваваў над Ізраелям два гады.
Охозия пакъ, сын Ахавов, почалъ царствовати надъ людми Ізраилевыми лета седмагонадесеть Іосафата, царя Июдина, и царствова в Самарии две лете;
І рабіў ліхое перад ачыма СПАДАРА, і хадзіў дарогаю айца свайго, і дарогаю маці свае, і дарогаю Еровоама Невацёнка, каторы ўвёў Ізраеля ў грэх.
и чинил злая дела предъ лицемъ Божиимъ, и ходилъ по всехъ путехъ Ахава, отца своего, и Езавели, матери своея, и по путехъ Еровоама, сына Навафова, онъже увелъ въ грехи людей Ізраилевыхъ;
Ён служыў Ваалу, і кланяўся яму, і загневаў СПАДАРА, Бога Ізраелявага, усім тым, што рабіў ацец ягоны.
и поработал кумиру Ваалю, и кланялся ему, и приложи разгневити Господа, Бога Ізраилева, по всему, яко чинилъ естъ от[е]ць его.
