3 царстваў 2 разьдзел

 

 

І дабліжыліся дні Давідавы да сьмерці, і расказаў ён Салямону, сыну свайму, кажучы:

 

Приближилися пакъ суть дневе Давыдовы, яко умере ти ему, и приказалъ естъ сыну своему Са ло мону, глаголя:

«Я адыходжу ў дарогу ўсяе зямлі, ты ж будзь моцны і будзь мужны.

 

«Се, азъ вже отхожу путемъ всея земли,a укрепися жъ, и буди мужъ силный,b и пиленъ буди,

І дзяржы заданьні СПАДАРА, Бога свайго, каб хадзіць дарогамі Ягонымі й дзяржаць уставы Ягоныя а расказаньні Ягоныя а суды Ягоныя а сьветчаньні Ягоныя, як напісана ў праве Масеявым, каб табе разумна дзеяць, што маеш дзеяць, і ўсюдых, куды не абернешся;

 

да бы еси сохранилъ заповеди Господа, Бога твоего, и ходилъ въ путехъ Его. И соблюди вси обычаи посвятныи, и приказания Его, и суды, и сведения, якоже написано естъ в законе Моисеове, да бы еси поразумел вси речи, яже чиниши и камо ся когда обратиши,

Каб СПАДАР споўніў слова Свае, каторае Ён казаў празь мяне, кажучы: "Калі сынове твае будуць глядзець дарогаў сваіх, каб хадзіць перад Імною ў праўдзе з усёга сэрца свайго й з усяе душы свае, то не адатнецца муж ад цябе, — казаў Ён, — на пасадзе Ізраелявым".

 

да утвердить Господь слова своя, еже молвилъ естъ о мне, глаголя: “Будуть ли сынове твои хранити пути Моя и будуть ли ходити предо Мною въ правде всем серцемъ своимъ и всею душею своею, не от[ъ]имется тобе мужъ с престола царства Ізраилева”.

Яшчэ: ты ведаеш, што ўчыніў імне Ёаў Цэруёнак, як зрабіў ён із двума вайводцамі войска Ізраельскага, з Аўніром Ніранком а Амасаю Еферонкам, як ён забіў іх, і разьліў кроў ваенную ў міру, і абліў крывёй ваеннай пояс на сьцёгнах сваіх і вобуй на нагах сваіх.

 

Ведаешъ теже, сыну мой Саломоне, яковыи речи учинилъ естъ мне Іоавъ, сынъ Сарвиинъ, и яко льстиве убилъ двухъ князей людей Ізраилевыхъ — Авенера, сына Нирова, и Амаасу, сына Вехорова,c и вылилъ кровь военную в покои и скропилъ кровию их поясъ, иже имеаше на бедрахъ своихъ, и боты, иже беша на ногахъ его, скровавилъ.

І зробіш подле мудрасьці свае, і ня спусьціш сівізны ягонае супакойна ў магілу.

 

Протожъ учини ты по мудрости твоей, и не даси, да бы в покои была похоронена седина его во гробе.

А сыном Варзылая Ґілеадзяніна зрабі ласку, і хай яны будуць памеж тых, што ядуць за сталом тваім, бо гэтак яны дабліжыліся да мяне, як я ўцёк ад Аўсалома, брата твайго.

 

Сыномъ же Верзелаевымъ Галадицскагоd отдаси всимъ добрымъ, да ядять всегда хлебъ за столом твоимъ, понеже восприяша мене, егда утекахъ от лица Авесалома, брата твоего.

І вось із табою Шымей Ґеранок, Венямінянін із Багурыму; ён клёў мяне цяжкою кляцьбою ў дзень, як я йшоў да Маганаіму; але ён вышаў наўпярэймы імне ля Ёрдану, і я прысяг яму СПАДАРОМ, кажучы: "Я не зраблю табе сьмерці мячом".

 

Имаши теже у себе Семея, сына Ераова, сына Еминиина, от Гаурима, онже злоречил мне клятвою злою,e внегда идохъ в Манаим,f но потомъ вышолъ естъ во стретение мне, егда навращахся чересъ Іоръданъ, и кляхся ему Господем Богом, глаголя, яко не имам убити его мечем.

А цяпер ты ж не апраў яго, бо ты чалавек мудры й ведаеш, што табе ўчыніць ізь ім, каб спусьціць сівізну яго ў крыві ў магілу».

 

Ты же не отпущай ему того, мужъ убо мудръ еси, да разумеешъ, что уделати имашъ ему, и проводиши старость его с света с кровию во гробъ».

І супачыў Давід із айцамі сваімі, і пахаваны быў у месьце Давідавым.

 

И умре Давыдъ со отци своими, и погребенъ ест во граде своем.g

І дзён, каторыя Давід гаспадарстваваў у Ізраелю, было сорак год: у Гэўроне гаспадарстваваў ён сем год, а ў Ерузаліме гаспадарстваваў трыццаць тры гады.

 

Дневъ пакъ, в нихже то царствовал Давыдъ, было естъ четырдесят летъ: въ Хевроне царствовал над людми Іюдиными седмъ летъ и во Ерусалиме тридцеть и три лета.h

І сеў Салямон на пасадзе Давіда, айца свайго, і гаспадарстваваньне ягонае было вельмі трывалкое.

 

Тогда селъ естъ Саломон на престоле Давыдове, отца своего. И укрепися царство его вельми.

І прышоў Адоня, сын Гаґіфін, да Бат-Шэвы, маці Салямонавае. І сказала: «Ці супакойны прыход твой?» І ён сказаў: «Супакойны».

 

И внииде Адония, сынъ Агефинъ, къ Версавии, матери Саломонове, онаже рече к нему: «Мирно ли ест приштие твое?»i Той же отвеща: «Мирно».

І сказаў ён: «У мяне ё слова да цябе». Яна сказала: «Кажы».

 

И рече паки к ней: «Имам нечто молвити к тобе». Она же рече: «Молвъ».

І сказаў ён: «Ты ведаеш, што гаспадарства належыла імне, і ўвесь Ізраель абярнуў на мяне віды свае, каб я караляваў; але гаспадарства адвярнулася і дасталося брату майму, бо ад СПАДАРА гэта было яму.

 

Рече к ней: «Ты веси, иже азъ имелъ быти царемъ и мое было естъ царство, понеже мене выбрали были вси людие в царя место, но пренесено естъ царство и дано брату моему; от Господа Бога бысть сее уставлено ему.

І цяпер я просьбу адну маю да цябе, не адмоў імне». Яна сказала яму: «Кажы».

 

Сего для ныне единое речи прошу тебе: выслухай мене и не погорди лицем моим». Она же рече к нему: «Поведь ми, чего жадаеши».

І сказаў ён: «Гукай, калі ласка, каралю Салямону, бо ён не адмове табе, каб ён даў імне Авішаґу Шунамлянку за жонку».

 

И рече к ней: «Молю ти ся, глаголи къ царю Саломону, яко не можеть спротивитися тобе ни в чем же, да дасть мне Ависайю Сунамитскую».

І сказала Бат-Шэва: «Добра, я пагукаю празь цябе каралю».

 

И рече Версавия: «Добре, азъ буду молвити о тобе къ царю».

І ўвыйшла Бат-Шэва да караля Салямона гукаць яму праз Адоню. І ўстаў кароль наўпярэймы ёй, і пакланіўся ёй, і сеў на пасадзе сваім. Пастанавілі пасад і маці каралёвай, і яна села па правай руццэ яго.

 

Тогда пришла естъ Версавия къ царю Саломону, да бы молвила с нимъ о Адонии. И въсталъ естъ царь, и иде противъ ея, и, поклонився ей, сяде на престоле своем. И поставленъ бысть другый престолъ матце цареве, и сяде одесную его,

І сказала: «Я маю да цябе адну невялічкую просьбу, не адмоў імне». І сказаў ёй кароль: «Прасі, маці мая, я не адмоўлю табе».

 

и рече ему: «Единое речи малое пришлахъ просити у тебе, не посрамоти жь лица моего». И рече к ней царь: «Проси, матко моя, яко не естъ слушно, абыхъ не имел выслухати тебе и отвратити лице свое от тебе».

І сказала яна: «Хай будзе дана Авішаґа Шунамлянка Адоні, брату твайму, за жонку».

 

Она же рече: «Да будеть дана Ависайя Сунамитская Адонии, брату твоему, въ жены место».

І адказаў кароль Салямон, і сказаў маці: «А нашто ты просіш Авішаґу Шунамлянку Адоні? Прасі яму й гаспадарства; бо ён брат старшы за мяне, і ў яго сьвятар Авафар а Ёаў Цэруёнак».

 

Отвеща царь Саломон и рече матце своей: «Почто просиши Ависаи Сунамисткое Адониеви? Но проси к тому и царства, понеже онъ естъ братъ мой старший а имать на помощъ собе Авиафара-жерца и Іоава, сына Сарвиина».

І прысягнуў кароль Салямон СПАДАРОМ, кажучы: «Гэтак хай зробе з імною Бог і гэтак хай дадасьць, што на сваю душу сказаў Адоня гэткае слова.

 

Тогда клялся естъ царь Саломонъ Господем Богомъ, глаголя: «Сие да учинить мне Богъ и сия да приложить, яко на душу свою молвилъ естъ сее Адония.

І цяпер, — жыў СПАДАР, што ўмацаваў і пасадзіў мяне на пасад Давіда, айца майго, і што ўладзіў імне дом, як казаў Ён, — што сядні Адоня памрэць».

 

Сего ради, живъ ест Господь Богъ, Онже укрепилъ мене и посадилъ мя на престоле Давыда, отца моего, и далъ естъ царство мне, якоже глаголалъ, иже днесь убитъ будеть Адония».

І паслаў кароль Салямон Венаём Ёгоядзёнкам, і тый напаў на яго, і зрабіў сьмерць.

 

И послалъ ест царь Саломонъ Ваанию, сына Іоадова, и убилъ естъ Адонию.

А сьвятару Авафару кароль сказаў: «Ідзі да Анафофу на свае поле; ты чалавек сьмерці, але цяпер я не зраблю табе сьмерці, бо ты насіў скрыню Спадара БОГА перад Давідам, айцом маім, і цярпеў усе, што цярпеў айцец мой».

 

И Авиафарови-жерцу рече царь: «Иди въ Анафотъ к рольи своей, яко воистинну сын смерти еси. Но днесь не убию тебе, понеже носилъ еси Кивотъ Господень предъ Давыдомъ, отцемъ моим, и претерпелъ еси труды во всих делехъ, в нихже трудился естъ отець мой».

І прагнаў Салямон Авафара ад службы сьвятарскае СПАДАРУ, каб споўнілася слова СПАДАРОВА, каторае сказаў Ён праз дом Іля ў Шыле.

 

И ссадилъ естъ царь Саломонъ Авиафара ис жречества, да бы наполнилося слово Господьне, еже глаголалъ ест на дом Гелиин, онже был в Силоме.j

І галасы дайшлі да Ёава, — бо Ёаў сьхінаўся на бок Адоні, а на бок Салямона ня сьхінаўся, — і ўцёк Ёаў да будану СПАДАРОВАГА, і ўхапіўся за рогі аброчніка.

 

В той часъ теже прииде вестьникъ къ царю Саломону, глаголя: «Се, Іоавъ уклонися за Адониею, а не за Саломономъ; и боячися того, утече во храмъ Господень и яся за рогъ требника».k

І наказалі каралю Салямону, што Ёаў уцёк да будану СПАДАРОВАГА, і вось, ён ля аброчніка. І паслаў Салямон Венаю Ёгоядзёнка, кажучы: «Пайдзі, нападзі на яго».

 

И поведено то естъ царю Саломону, иже Іоавъ утече до храму Божия и стоить подле требника. Тогда послалъ ест царь Саломонъ Ваанию, сына Іоадова, глаголя: «Иди и убий его».

І прышоў Веная да будану СПАДАРОВАГА, і сказаў яму: «Гэтак сказаў кароль: "Выходзь"». І ён сказаў: «Не, бо тут памру». І паслаў Веная сказаць каралю, кажучы: «Гэтак сказаў Ёаў і гэтак ён адказаў імне».

 

И прииде Ваания во храм Господень, и рече к нему: «Сия глаголет тобе царь: пойди вонъ». Он же отвеща: «Не пойду, но сесде умру». И всказалъ ест тое Ваания къ царю, глаголя: «Тако молвит Іоавъ и сия отвещает мне».

Кароль сказаў яму: «Зрабі, як ён сказаў, і нападзі на яго, і пахавай яго, і здыймі нявінную кроў, разьлітую Ёавам, зь мяне а з дому айца майго.

 

Рече царь: «Учини жъ ему такъ, якоже ти глалогал ест, и убий его, и погреби и, и одыймешъ кровь невинную, юже вылилъ естъ Іоавъ, от мне и от дому отца моего.

Хай аберне СПАДАР кроў ягоную на галаву ягоную за тое, што ён забіў двух мужоў справядлівых і лепшых за яго: і забіў мячом, бязь ведзі айца майго Давіда, Аўніра Ніранка, вайводцу Ізраельскага, і Амасу Еферонка, вайводцу Юдэйскага.

 

И возвратить Господь Бог кровь его на главу его, яко убил естъ дву мужей праведныхъ, лепших, нежели самъ, и побилъ их оружиемъ льстиве, о чемъже не ведяше отець мой Давыдъ, — Авенера, сына Нирова,l воеводу войска Ізраилева, и Амасу, сына Етрова,m воеводу людей Іюдиныхъ.

Хай абернецца кроў іхная на галаву Ёававу й на галаву насеньня ягонага на векі, Давіду ж а насеньню ягонаму а дому а пасаду ягонаму хай будзе супакой на векі ад СПАДАРА!»

 

И да обратится кровь их на главу Іоавову и на племя его во веки. Давыду же и семени его, и дому его, и престолу его да будет мир от Господа Бога навеки!»

І ўзышоў Веная Ёгоядзёнак, і напаў на Ёава, і забіў яго, і ён быў пахаваны ў доме сваім на пустыні.

 

Тогда иде Ваания, сын Іоадовъ, и, приступивъ ко Іоавови, убилъ естъ его; и погребенъ естъ в доме своемъ в пустыни.

І пастанавіў кароль Салямон Венаю Ёгоядзёнка замест яго над войскам, а Садока сьвятара пастанавіў кароль замест Авафара.

 

И установилъ естъ царь Саломонъ Ваанию, сына Іоадова, воеводою надъ войскомъ въместо Іоава, и Садоха жерцем учинилъ вместо Авиафара.

І паслаў кароль, і гукнуў Шымея, і сказаў яму: «Пастанаві сабе дом у Ерузаліме, і жыві тут, і ня выходзь адгэтуль ні туды, ні сюды.

 

И послал естъ теже царь по Семея, и рече ему: «Уделай собе домъ въ Ерусалиме и живи ту, а не бывай з града никамо.

І ведай добра, што напэўна памрэш таго дня, каторага ты выйдзеш і пярэйдзеш цурэй Кідрон, кроў твая будзе на галаве тваёй».

 

Во ньже день выйдеши изъ Ерусалима за поток Цедронъ, ведай, иже будешъ забит; кровь твоя будеть на главу твою».

І сказаў Шымей каралю: «Добра кажаш; як казаў спадар мой кароль, так зробе слуга твой». І жыў Шымей у Ерузаліме шмат дзён.

 

Отвеща Семей къ царю: «Добра естъ заповедь царева;n якоже глаголал естъ господинъ мой царь, тако и учиню, рабъ твой». И жилъ естъ Семей въ Ерусалиме многи дни.

І прыгадзілася ў канцу трох год, што ўцяклі два слугі ў Шымея да Ахіша Маашонка, караля Ґафскага. І наказалі Шымяю, кажучы: «Вось, слугі твае ў Ґафе».

 

Тогда сталося естъ по трехъ летехъ, иже побегоша раби Семееви къ Ахису, сыну Маахину, царю Ефскому. И возвестиша сее Семееви, яко раби его втекли суть до Ефа-града.

І ўстаў Шымей, і асядлаў асла свайго, і паехаў да Ґафу да Ахіша, шукаць слугаў сваіх. І пайшоў Шымей, і прывёў слугаў сваіх із Ґафу.

 

И въста Самей, и оседла осля свое, и еде къ Ахису въ Ефъ-градъ искати рабовъ своихъ, и приведе ихъ изъ Ефа-града.

І наказалі Салямону, што Шымей хадзіў зь Ерузаліму да Ґафу й зьвярнуўся.

 

Тогда возвестиша сее царю Саломону, иже выезъдилъ ест Семей ізъ Ерусалима до Ефа-града и паки навратися домовъ.

І паслаў кароль і гукнуў Шымяя, і сказаў яму: «Ці не прысягаў я табе СПАДАРОМ і ці ня сьветчыў табе, кажучы: "Ведай добра, што памрэш у дзень, калі выйдзеш і пойдзеш туды-сюды"? і ты сказаў імне: "Добрае слова, што я пачуў".

 

И послал ест по него царь, и рече к нему: «Поведел есмъ тобе и засвидетельствовалъ Господемъ, глаголя: “Во нъже когда день выйдеши изъ Ерусалима тамъ или онде, ведай сее, иже умреши, и будеть кровь твоа на главу твою”. И ты отвещал ко мне: “Добра ест заповедь, еже рече царь”.

І чаму-ж ты не зьдзяржаў прысягі СПАДАРОВАЕ і расказаньня, што я расказаў табе?»

 

Почто ж еси не хранил сведенія Господьня и заповеди, юже ти дахъ?»

І сказаў кароль Шымею: «Ты ведаеш усе ліха, якое ведае твае сэрца, што ты зрабіў айцу майму Давіду; і абярнуў СПАДАР злосьць тваю на галаву тваю!

 

И рече паки царь къ Семею: «Ты знаеш всю злость свою, о нейже добре весть сердце твое, что есь учинил Давыду, отцу моему.o Се воздает Господь злость твою на главу тобе!

А кароль Салямон хай будзе дабраславёны, і пасад Давідаў хай будзе непахісны перад СПАДАРОМ на векі!»

 

Царь же Саломонъ да будеть благославенъ и престолъ Давыдовъ да будеть утверженъ предъ Господем Богомъ во веки!»

І расказаў кароль Венаі Ёгоядзёнку, і ён пайшоў, і напаў на яго, і ён памер. І гаспадарства ўмацавалася ў руках Салямона.

 

Тогда повелелъ естъ царь Саломонъ Ваании, сыну Іоадову, убити его; и приступивши к нему, Ваания ударилъ его и убилъ и, и умре.