3 царстваў 2 разьдзел

 

 

Наблізіўся час памерці Давіду, і запавядаў ён сыну свайму Саламону, кажучы:

 

Приближилися пакъ суть дневе Давыдовы, яко умере ти ему, и приказалъ естъ сыну своему Са ло мону, глаголя:

вось, я адыходжу ў дарогу ўсёй зямлі, а ты будзь цьвёрды і будзь мужны

 

«Се, азъ вже отхожу путемъ всея земли,a укрепися жъ, и буди мужъ силный,b и пиленъ буди,

і захоўвай запавет Госпада Бога твайго, ходзячы шляхамі Ягонымі і трымаючыся статутаў Ягоных і запаведзяў Ягоных, і вызначэньняў Ягоных і пастановаў Ягоных, як напісана ў законе Майсеевым, каб быў ты разумны ва ўсім, што будзеш рабіць, і ўсюды, куды зьвернешся;

 

да бы еси сохранилъ заповеди Господа, Бога твоего, и ходилъ въ путехъ Его. И соблюди вси обычаи посвятныи, и приказания Его, и суды, и сведения, якоже написано естъ в законе Моисеове, да бы еси поразумел вси речи, яже чиниши и камо ся когда обратиши,

каб Гасподзь выканаў слова Сваё, якое Ён сказаў пра мяне, кажучы: калі сыны твае будуць сачыць за шляхамі сваімі, каб хадзіць прад Мною ў ісьціне ад усяго сэрца свайго і ад усёй душы сваёй, дык не перавядзецца муж ад цябе на троне Ізраілевым.

 

да утвердить Господь слова своя, еже молвилъ естъ о мне, глаголя: “Будуть ли сынове твои хранити пути Моя и будуть ли ходити предо Мною въ правде всем серцемъ своимъ и всею душею своею, не от[ъ]имется тобе мужъ с престола царства Ізраилева”.

Яшчэ: ты ведаеш, што зрабіў мне Ёаў, сын Саруін, як падступіўся ён з двума правадырамі войска Ізраільскага, з Авэнірам, сынам Ніравым, і Амэсаем, сынам Етэравым, як ён аддаў іх сьмерці і праліў кроў ваенную ў мірны час, забарвяніўшы крывёю ваеннаю пояс на сьцёгнах сваіх і абутак на нагах сваіх:

 

Ведаешъ теже, сыну мой Саломоне, яковыи речи учинилъ естъ мне Іоавъ, сынъ Сарвиинъ, и яко льстиве убилъ двухъ князей людей Ізраилевыхъ — Авенера, сына Нирова, и Амаасу, сына Вехорова,c и вылилъ кровь военную в покои и скропилъ кровию их поясъ, иже имеаше на бедрахъ своихъ, и боты, иже беша на ногахъ его, скровавилъ.

учыні паводле мудрасьці тваёй, каб не адпусьціць сівізну ягоную мірна ў апраметную.

 

Протожъ учини ты по мудрости твоей, и не даси, да бы в покои была похоронена седина его во гробе.

А сынам Вэрзэлія Галаадыцяніна зрабі ласку, каб яны былі сярод едакоў твайго стала, бо яны прыйшлі да мяне, калі я ўцякаў ад Авэсалома, брата твайго.

 

Сыномъ же Верзелаевымъ Галадицскагоd отдаси всимъ добрымъ, да ядять всегда хлебъ за столом твоимъ, понеже восприяша мене, егда утекахъ от лица Авесалома, брата твоего.

Вось яшчэ ў цябе Сэмэй, сын Геры Веньямініцяніна з Бахурыма: ён ліхасловіў мяне цяжкім ліхаслоўем, калі я ішоў у Маханаім; але ён выйшаў насустрач мне каля Ярдана, і я прысягнуў яму Госпадам, кажучы: я не заб’ю цябе мечам;

 

Имаши теже у себе Семея, сына Ераова, сына Еминиина, от Гаурима, онже злоречил мне клятвою злою,e внегда идохъ в Манаим,f но потомъ вышолъ естъ во стретение мне, егда навращахся чересъ Іоръданъ, и кляхся ему Господем Богом, глаголя, яко не имам убити его мечем.

А ты не пакінь яго без пакараньня, бо ты чалавек мудры і ведаеш, што табе зрабіць зь ім, каб зьвесьці сівізну ў крыві ў апраметную.

 

Ты же не отпущай ему того, мужъ убо мудръ еси, да разумеешъ, что уделати имашъ ему, и проводиши старость его с света с кровию во гробъ».

І спачыў Давід з бацькамі сваімі і пахаваны быў у горадзе Давідавым.

 

И умре Давыдъ со отци своими, и погребенъ ест во граде своем.g

Часу валадараньня Давіда над Ізраілем было сорак гадоў: у Хэўроне цараваў ён сем гадоў і трыццаць тры гады цараваў у Ерусаліме.

 

Дневъ пакъ, в нихже то царствовал Давыдъ, было естъ четырдесят летъ: въ Хевроне царствовал над людми Іюдиными седмъ летъ и во Ерусалиме тридцеть и три лета.h

І сеў Саламон на троне Давіда, бацькі свайго, і валадараньне ягонае было вельмі моцнае.

 

Тогда селъ естъ Саломон на престоле Давыдове, отца своего. И укрепися царство его вельми.

І прыйшоў Аданія, сын Агіты, да Вірсавіі, маці Саламона. Яна сказала: ці зь мірам прыход твой? І сказаў ён: зь мірам.

 

И внииде Адония, сынъ Агефинъ, къ Версавии, матери Саломонове, онаже рече к нему: «Мирно ли ест приштие твое?»i Той же отвеща: «Мирно».

І сказаў ён: у мяне ёсьць слова да цябе. Яна сказала: кажы.

 

И рече паки к ней: «Имам нечто молвити к тобе». Она же рече: «Молвъ».

І сказаў ён: ты ведаеш, што царства належала мне, і ўвесь Ізраіль зьвяртаў да мяне вочы свае, як на будучага цара; але царства адышло ад мяне і дасталася брату майму, бо ад Госпада было гэта яму;

 

Рече к ней: «Ты веси, иже азъ имелъ быти царемъ и мое было естъ царство, понеже мене выбрали были вси людие в царя место, но пренесено естъ царство и дано брату моему; от Господа Бога бысть сее уставлено ему.

цяпер я прашу ў цябе аднаго, не адмові мне. Яна сказала яму: кажы.

 

Сего для ныне единое речи прошу тебе: выслухай мене и не погорди лицем моим». Она же рече к нему: «Поведь ми, чего жадаеши».

І сказаў ён: прашу цябе, пагавары з царом Саламонам, бо ён не адмовіць табе, каб ён даў мне Авісагу Сунаміцянку за жонку.

 

И рече к ней: «Молю ти ся, глаголи къ царю Саломону, яко не можеть спротивитися тобе ни в чем же, да дасть мне Ависайю Сунамитскую».

І сказала Вірсавія: добра, я пагавару з царом пра цябе.

 

И рече Версавия: «Добре, азъ буду молвити о тобе къ царю».

І ўвайшла Вірсавія да цара Саламона сказаць яму пра Аданію. Цар устаў перад ёю і пакланіўся ёй і сеў на троне сваім. Паставілі трон і для маці цара, і яна села праваруч ад яго

 

Тогда пришла естъ Версавия къ царю Саломону, да бы молвила с нимъ о Адонии. И въсталъ естъ царь, и иде противъ ея, и, поклонився ей, сяде на престоле своем. И поставленъ бысть другый престолъ матце цареве, и сяде одесную его,

і сказала: я маю да цябе адну невялікую просьбу, не адмові мне. І сказаў ёй цар: прасі, маці мая; я не адмоўлю табе.

 

и рече ему: «Единое речи малое пришлахъ просити у тебе, не посрамоти жь лица моего». И рече к ней царь: «Проси, матко моя, яко не естъ слушно, абыхъ не имел выслухати тебе и отвратити лице свое от тебе».

І сказала яна: дай Авісагу Сунаміцянку Аданію, брату твайму, за жонку.

 

Она же рече: «Да будеть дана Ависайя Сунамитская Адонии, брату твоему, въ жены место».

І адказваў цар Саламон і сказаў маці сваёй: а навошта ты просіш Авісагу Сунаміцянку для Аданіі? прасі яму і царства, бо ён мой старэйшы брат, і яму сьвятар Авіятар і Ёаў, сын Саруін.

 

Отвеща царь Саломон и рече матце своей: «Почто просиши Ависаи Сунамисткое Адониеви? Но проси к тому и царства, понеже онъ естъ братъ мой старший а имать на помощъ собе Авиафара-жерца и Іоава, сына Сарвиина».

І прысягнуў цар Саламон Госпадам, кажучы: тое і тое хай зробіць са мною Бог і яшчэ болей зробіць, калі не на сваю душу сказаў Аданія такое слова;

 

Тогда клялся естъ царь Саломонъ Господем Богомъ, глаголя: «Сие да учинить мне Богъ и сия да приложить, яко на душу свою молвилъ естъ сее Адония.

а сёньня — жывы Гасподзь, Які ўмацаваў мяне і пасадзіў на троне Давіда, бацькі майго, і заладзіў мне дом, як казаў Ён, — а сёньня Аданія павінен памерці.

 

Сего ради, живъ ест Господь Богъ, Онже укрепилъ мене и посадилъ мя на престоле Давыда, отца моего, и далъ естъ царство мне, якоже глаголалъ, иже днесь убитъ будеть Адония».

І паслаў цар Саламон Ванэю, сына Ёдаевага, які забіў яго, і ён памёр.

 

И послалъ ест царь Саломонъ Ваанию, сына Іоадова, и убилъ естъ Адонию.

А сьвятару Авіятару цар сказаў: ідзі ў Анатот на тваё поле; ты варты сьмерці, але цяперашнім часам я не аддам цябе сьмерці, бо ты насіў каўчэг Уладара Госпада перад Давідам, бацькам маім, і цярпеў усё, што цярпеў бацька мой.

 

И Авиафарови-жерцу рече царь: «Иди въ Анафотъ к рольи своей, яко воистинну сын смерти еси. Но днесь не убию тебе, понеже носилъ еси Кивотъ Господень предъ Давыдомъ, отцемъ моим, и претерпелъ еси труды во всих делехъ, в нихже трудился естъ отець мой».

І вызваліў Саламон Авіятара ад сьвятарства Гасподняга, і спраўдзілася слова Гасподняе, якое сказаў Ён пра дом Ільлі ў Сіломе.

 

И ссадилъ естъ царь Саломонъ Авиафара ис жречества, да бы наполнилося слово Господьне, еже глаголалъ ест на дом Гелиин, онже был в Силоме.j

Чуткі дайшлі да Ёава, — як што Ёаў схіляўся на бок Аданіі, а на бок Саламона ня схіляўся, — і ўцёк Ёаў у скінію Гасподнюю і ўхапіўся за рогі ахвярніка.

 

В той часъ теже прииде вестьникъ къ царю Саломону, глаголя: «Се, Іоавъ уклонися за Адониею, а не за Саломономъ; и боячися того, утече во храмъ Господень и яся за рогъ требника».k

І данесьлі цару Саламону, што Ёаў уцёк у скінію Гасподнюю і што ён каля ахвярніка. І паслаў Саламон Ванэю, сына Ёдаевага, кажучы: ідзі, забі яго.

 

И поведено то естъ царю Саломону, иже Іоавъ утече до храму Божия и стоить подле требника. Тогда послалъ ест царь Саломонъ Ваанию, сына Іоадова, глаголя: «Иди и убий его».

І прыйшоў Ванэя ў скінію Гасподнюю і сказаў яму: так сказаў цар: выходзь. І сказаў той: не, я хачу памерці тут. Ванэя перадаў гэта цару, кажучы: так сказаў Ёаў і так адказваў мне.

 

И прииде Ваания во храм Господень, и рече к нему: «Сия глаголет тобе царь: пойди вонъ». Он же отвеща: «Не пойду, но сесде умру». И всказалъ ест тое Ваания къ царю, глаголя: «Тако молвит Іоавъ и сия отвещает мне».

Цар сказаў яму: зрабі, як ён сказаў, і забі яго і пахавай яго, і здымі нявінную кроў, пралітую Ёавам, зь мяне і з дома бацькі майго;

 

Рече царь: «Учини жъ ему такъ, якоже ти глалогал ест, и убий его, и погреби и, и одыймешъ кровь невинную, юже вылилъ естъ Іоавъ, от мне и от дому отца моего.

хай аберне Гасподзь кроў ягоную на галаву яго за тое, што ён забіў двух мужоў невінаватых і лепшых за яго: забіў мечам, бязь ведама бацькі майго Давіда, Авэніра, сына Ніравага, ваеначальніка Ізраільскага, і Амэсая, сына Етэравага, ваеначальніка Юдэйскага;

 

И возвратить Господь Бог кровь его на главу его, яко убил естъ дву мужей праведныхъ, лепших, нежели самъ, и побилъ их оружиемъ льстиве, о чемъже не ведяше отець мой Давыдъ, — Авенера, сына Нирова,l воеводу войска Ізраилева, и Амасу, сына Етрова,m воеводу людей Іюдиныхъ.

хай абернецца кроў іхняя на галаву Ёава і на галаву нашчадкаў ягоных навекі, а Давіду і нашчадкам ягоным, і дому ягонаму і трону ягонаму хай будзе мір навекі ад Госпада!

 

И да обратится кровь их на главу Іоавову и на племя его во веки. Давыду же и семени его, и дому его, и престолу его да будет мир от Господа Бога навеки!»

І пайшоў Ванэя, сын Ёдаеў, і забіў Ёава, і аддаў яго сьмерці, і ён быў пахаваны ў доме сваім у пустыні.

 

Тогда иде Ваания, сын Іоадовъ, и, приступивъ ко Іоавови, убилъ естъ его; и погребенъ естъ в доме своемъ в пустыни.

І паставіў цар Саламон Ванэю, сына Ёдаевага, замест яго над войскам; а Садока сьвятара паставіў цар замест Авіятара.

 

И установилъ естъ царь Саломонъ Ваанию, сына Іоадова, воеводою надъ войскомъ въместо Іоава, и Садоха жерцем учинилъ вместо Авиафара.

І паслаў цар паклікаць Сэмэя і сказаў яму: пабудуй сабе дом у Ерусаліме і жыві тут і нікуды ня выходзь адгэтуль;

 

И послал естъ теже царь по Семея, и рече ему: «Уделай собе домъ въ Ерусалиме и живи ту, а не бывай з града никамо.

і ведай, што ў той дзень, калі ты выйдзеш і пяройдзеш паток Кедрон, канечне памрэш; кроў твая будзе на галаве тваёй.

 

Во ньже день выйдеши изъ Ерусалима за поток Цедронъ, ведай, иже будешъ забит; кровь твоя будеть на главу твою».

І сказаў Сэмэй цару: добра; як загадаў гаспадар мой цар, так зробіць раб твой. І жыў Сэмэй у Ерусаліме доўгі час.

 

Отвеща Семей къ царю: «Добра естъ заповедь царева;n якоже глаголал естъ господинъ мой царь, тако и учиню, рабъ твой». И жилъ естъ Семей въ Ерусалиме многи дни.

Але праз тры гады здарылася, што ў Сэмэя два рабы ўцяклі да Анхуса, сына Маахі, цара Гэцкага. І сказалі Сэмэю, кажучы: вось, рабы твае ў Гэце.

 

Тогда сталося естъ по трехъ летехъ, иже побегоша раби Семееви къ Ахису, сыну Маахину, царю Ефскому. И возвестиша сее Семееви, яко раби его втекли суть до Ефа-града.

І ўстаў Сэмэй, і асядлаў асла свайго, і выправіўся ў Гэт да Анхуса шукаць рабоў сваіх. І вярнуўся Сэмэй і прывёў рабоў сваіх з Гэта.

 

И въста Самей, и оседла осля свое, и еде къ Ахису въ Ефъ-градъ искати рабовъ своихъ, и приведе ихъ изъ Ефа-града.

І данесьлі Саламону, што Сэмэй хадзіў зь Ерусаліма ў Гэт і вярнуўся.

 

Тогда возвестиша сее царю Саломону, иже выезъдилъ ест Семей ізъ Ерусалима до Ефа-града и паки навратися домовъ.

І паслаўшы, паклікаў цар Сэмэя і сказаў яму: ці не прысягаў я табе Госпадам і ці не абвяшчаў табе, кажучы: ведай, што ў той дзень, як ты выйдзеш і пойдзеш куды-небудзь, канечне памрэш? і ты сказаў мне: добра;

 

И послал ест по него царь, и рече к нему: «Поведел есмъ тобе и засвидетельствовалъ Господемъ, глаголя: “Во нъже когда день выйдеши изъ Ерусалима тамъ или онде, ведай сее, иже умреши, и будеть кровь твоа на главу твою”. И ты отвещал ко мне: “Добра ест заповедь, еже рече царь”.

чаму ж ты ня выканаў загаду, які я даў табе прад Госпадам з прысягаю?

 

Почто ж еси не хранил сведенія Господьня и заповеди, юже ти дахъ?»

І сказаў цар Сэмэю: ты ведаеш і ведае сэрца тваё ўсё зло, якое ты зрабіў бацьку майму Давіду; хай жа аберне Гасподзь ліха тваё на галаву тваю!

 

И рече паки царь къ Семею: «Ты знаеш всю злость свою, о нейже добре весть сердце твое, что есь учинил Давыду, отцу моему.o Се воздает Господь злость твою на главу тобе!

а цар Саламон хай будзе дабраславёны, і трон Давідаў хай будзе непахісны прад Госпадам вечна!

 

Царь же Саломонъ да будеть благославенъ и престолъ Давыдовъ да будеть утверженъ предъ Господем Богомъ во веки!»

І загадаў цар Ванэю, сыну Ёдаеваму, і ён пайшоў і забіў Сэмэя, і той памёр.

 

Тогда повелелъ естъ царь Саломонъ Ваании, сыну Іоадову, убити его; и приступивши к нему, Ваания ударилъ его и убилъ и, и умре.