3 царстваў 19 разьдзел

 

 

І пераказаў Ахаў Езавэлі ўсё, што зрабіў Ільля, і тое, што ён забіў усіх прарокаў мечам.

 

Тогда возвестил естъ царь Ахавъ Езавели-царици, жене своей, вся, яже учинил Илия, и яко побилъ мечемъ вси пророки Ваалевы.

І паслала Езавэль пасланца да Ільлі сказаць: няхай тое і тое зробяць мне багі і яшчэ больш зробяць, калі я заўтра да гэтага часу не зраблю з тваёю душою таго, што зроблена з душою кожнага зь іх.

 

И послала естъ Езавель-царица посла къ Илии, глаголя: «Сие злое да учинять мне бози мои и сие еще да приложать к тому, естъли за утра в ту жъ годину не убию тебе, яко единого от пророковъ тыхъ, ихъже ты побилъ еси».

Убачыўшы гэта, ён устаў і пайшоў, каб выратаваць жыцьцё сваё, і прыйшоў у Вірсавію, якая ў Юдэі, і пакінуў хлопчыка свайго там;

 

И убояся Илия, и въставъ, иде где его воля была. И прииде въ Версавию, градъ Іюдинъ, и оставивъ ту отрока своего,

а сам адышоў у пустыню на дзень дарогі і прыйшоўшы сеў пад карчом ядлоўцу, і прасіў сьмерці сабе і сказаў: даволі ўжо, Госпадзе; вазьмі душу маю, бо я ня лепшы за бацькоў маіх.

 

иде въ пустыню путь единаго дня. И внегда прииде и сяде подъ единым древомъ яловцевымъ, и жедал животу своему, абы умерлъ. И рече: «Досыть ми ест, Господи, Боже мой, возми душу мою,a яко несмъ лепший, нежели отцеве мои».

І лёг і заснуў пад карчом ядлоўцу. І вось, анёл дакрануўся да яго і сказаў яму: устань, еж і пі.

 

И ляже, и усне под стенемъ яловъцовым. І се, ангелъ Господень възбудилъ его и рече к нему: «Въстани и ежъ».

І зірнуў Ільля, і вось, каля ўзгалоўя ягонага печаны праснак і збанок вады. Ён паеў і напіўся і зноў заснуў.

 

И прозре Илия, и се, у главы его опреснок подъпопелного хлеба и чаша воды. И елъ, и напился, и опять уснулъ.

І вярнуўся анёл Гасподні другі раз, дакрануўся да яго і сказаў: устань, еж і пі, бо далёкая дарога перад табою.

 

Тогда навратися паки ангелъ Господень въдругое и, доткнувся его, рече к нему: «Въстани и ежъ, яко долгий путь наставаеть тобе».

І ўстаў ён, паеў і напіўся, і, падсілкаваўшыся тою ежаю, ішоў сорак дзён і сорак начэй да гары Божай Харыва.

 

Он же, въставъ, яде и пие, и иде, укрепився ядию тою, четыредесят дней и четыредесят нощей даже на гору божию Ореву.

І ўвайшоў ён там у пячору і начаваў у ёй. І вось, было да яго слова Гасподняе, і сказаў яму Гасподзь: што ты тут, Ільля?

 

И внегда прииде тамъ, пребыва в пещере. И бысть слово Господьне к нему, глаголя: «Что ты дееши изде, Илия?»

Ён сказаў: зарупіўся я пра Госпада Бога Саваофа, бо сыны Ізраілевыя пакінулі запавет Твой, разбурылі Твае ахвярнікі і прарокаў Тваіх забілі мечам; застаўся я адзін, але і маёй душы шукаюць, каб адабраць яе.

 

Он же отвеща и рече: «Ревностию великою ревновахъ за Господа, Бога моего, Вседержителя, понеже оставиша завет Твой, Господи, сынове Ізраилевы, олтаря Твоа раскопаша и пророки твоя избиша оружием, и остах азъ единъ, и ищуть души моея из[ъ]яти ю».b

І сказаў: выйдзі і стань на гары перад абліччам Гасподнім; і вось, Гасподзь пройдзе, і вялікі і моцны вецер, які разьдзірае горы і крышыць скалы прад Госпадам, але ня ў ветры Гасподзь; пасьля ветру землятрус, але ня ў землятрусе Гасподзь;

 

И рече к нему: «Выйди вонъ из пещеры и стани на горе предъ Господемъ. Се, Господь пойдеть, и ветръ великий и силный, превращая горы и расторгая скалы, предъ Господемъ — не у ветру Господь; а по ветре — вихоръ, и не у вихре Господь;

пасьля землятрусу агонь, але не ў агні Гасподзь; пасьля агню веяньне ціхага ветру, і там Гасподзь.

 

и по вихре — огнь, а нижъ у вогни Господь, и по огни — гучение воздуха тонка».

Пачуўшы гэта, Ільля засланіў твар свой аўчынай сваёю і выйшаў і стаў каля ўваходу ў пячору. І быў яму голас і сказаў яму: што ты тут, Ільля?

 

Сие внегда услышал Илия, закрил лице свое плащемъ, и вышедъ, стал у дверей пещеры. И се, гласъ к нему, глаголя: «Что изде чиниши, Илия?»

Ён сказаў: зарупіўся я пра Госпада Бога Саваофа, бо сыны Ізраілевыя пакінулі запавет Твой, разбурылі ахвярнікі Твае і прарокаў Тваіх забілі мечам; застаўся я адзін, але і маёй душы шукаюць, каб адабраць яе.

 

Он же отвеща и рече: «Ревностию великою ревновах за Господа, Бога моего, Вседержителя, яко опустили сут завет Твой, Господи, сынове Ізраилевы, олтаря Твоа разрушиша и пророки твоя оружием избиша, и остах толико азъ единъ, и ищуть души моея из[ъ]яти ю».

І сказаў яму Гасподзь: ідзі назад сваёю дарогаю праз пустыню ў Дамаск, і калі прыйдзеш, дык памаж Азаіла ў цара над Сірыяй,

 

И рече Господь к нему: «Иди жъ и навратится путемъ своим по пустыни до Дамаску. И егда приидеши тамо, помажеши Азаиля на царство Сирьское;

а Іуя, сына Намэсіінага, памаж за цара над Ізраілем; а Елісея, сына Сафатавага, з Авэль-Мэхолы, памаж за прарока замест сябе;

 

и Егуя, сына Намсина, помажеши на царство Ізраилево; Елисея же, сына Сафатова, иже естъ от Велимаула, помажеши на пророчество въместо себе.c

хто ўцячэ ад меча Азаілавага, таго заб’е Іуй, а хто ўратуецца ад меча Іуевага, таго заб’е Елісей;

 

И будеть то: ащели же кто убежить от меча Азаилева, убиеть того Егуя, и кто убежить от меча Егуева, убиет того Елисей.

зрэшты Я пакінуў паміж Ізраільцянамі сем тысяч; калені іх усіх ня схіляліся перад Ваалам і вусны ўсіх гэтых не цалавалі яго.

 

И оставлю собе от людей Ізраилевыхъ седмъ тысещий мужъ, ихже колена не сут приклонена пред кумиром Ваалемъ,d и всяка уста, еже не молишеся Ваалеви, цалующи руку».

І пайшоў ён адтуль і знайшоў Елісея, сына Сафатавага, калі ён араў; дванаццаць пар валоў было ў яго, і сам ён быў каля дванаццатай. Ільля, праходзячы міма яго, кінуў на яго аўчыну сваю.

 

Тогда шедъ оттуду Илия и знайде Елисея, сына Сафатова, а онъ ореть въ двунадесяти супругъ волов, и Елисей бе единъ межи тыми, ониже двунадесетьми супругъ воловъ орали суть; и егда прииде к нему Илия, верже на нь плащъ свой.

І пакінуў Елісей валоў, і пабег за Ільлём, і сказаў: дазволь мне пацалаваць бацьку майго і маці маю, і я пайду за табою. Ён сказаў яму: ідзі і прыйдзі назад, бо што зрабіў я табе?

 

И остави Елисей волы, и тече за Илиею, и рече: «Молю ти ся, да поцалую первей отца моего и матерь мою и потомъ пойду за тобою». Рече к нему Илия: «Иди и возвратися, елика бо прилежаху ти от мене, учиних тобе».

Ён, адышоўшы ад яго, узяў пару валоў і закалоў іх, і запаліўшы плуг валоў, засмажыў мяса і раздаў людзям, і яны елі. А сам устаў і пайшоў за Ільлём і пачаў служыць яму.

 

И навратився оттуде, Елисей възялъ оба волы своя и заклал е, и ссекавъ единъ плугъ, имже ораше, наварилъ мяса и да товаришем своим, и ядоша. Потом же въста Елисей и иде воследъ Илии, и служаше ему.