3 царстваў 3 разьдзел

 

 

Саламон парадніўся з фараонам — царом Егіпецкім і ўзяў за сябе дачку фараона і ўвёў яе ў горад Давідаў, пакуль не пабудаваў дома свайго і дома Гасподняга і мура вакол Ерусаліма.

 

Тогда утвердися царство в рукахъ Саломоновыхъ.a И случился ест приязнию съ фараономъ, царемъ Египетскимъ, понял убо былъ дщеру его; и приведе ю во градъ Давыдовъ, поки былъ не сооружилъ дому своего царскаго, и храму Божия, и стены около Ерусалима.

Народ яшчэ прыносіў ахвяры на вышынях, бо ня быў пабудаваны дом імю Госпада да таго часу.

 

И тогда людие приношаху жертвы Богу на горахъ высокихъ, понеже не былъ еще уделанъ храмъ имени Божиему даже до того дня.

І палюбіў Саламон Госпада, ходзячы паводле статута Давіда, бацькі свайго; але і ён прыносіў ахвяры і дымленьні на вышынях.

 

И возлюбилъ естъ Саломонъ Господа Бога, ходяй по путех Давыда, отца своего, кроме толико того, иже приносяше жертвы на горахъ высоких и кадяше фимиан.

І пайшоў цар у Гаваон, каб прынесьці там ахвяру, бо там быў галоўны ахвярнік. Тысячу цэласпаленьняў прынёс Саламон на тым ахвярніку.

 

Въсталъ же естъ Саломонъ и иде въ Гаваонъ принести жертву Господу Богу, тое убо было место найвышшее. И принесе Саломон тысещу всехъсозженией Господу Богу на требнице въ Гаваоне.

У Гаваоне зьявіўся Гасподзь Саламону ў сьне ўначы, і сказаў Бог: прасі, што даць табе.

 

Тогда явился естъ Господь Саломонови вночи во сне, глаголя: «Проси от Мене чегоже хощеши, и дамъ тобе».

І сказаў Саламон: Ты зрабіў рабу Твайму Давіду, бацьку майму, вялікую ласку; і за тое, што ён хадзіў прад Табою ў ісьціне і ў шчырай праўдзе і з шчырым сэрцам прад Табою, Ты захаваў яму гэтую вялікую ласку і дараваў яму сына, які сядзеў бы на троне ягоным, як гэта і ёсьць сёньня;

 

И рече Саломонъ:b «Господи, Боже мой, Ты еси учинилъ милосердие великое съ рабомъ Твоим Давыдомъ, отцемъ моим, якоже ходилъ естъ предъ лицемъ Твоимъ в правде и во истинне и серцемъ справедливымъ, и сохранилъ еси милость Свою великую к нему, и далъ еси ему сына, седящего на престоле его днешнего дня.

і сёньня, Госпадзе Божа мой, Ты паставіў раба Твайго царом замест Давіда, бацькі майго; але я — хлопец малы, ня ведаю ні майго выхаду, ні ўваходу;

 

И ныне, Господи, Боже мой, Ты еси учинилъ мене, раба своего, царствовати въместо Давыда, отца моего. Азъ же еще есмъ младенець малъ, не всего зная, ани внития моего, ани выштия.

і раб Твой — сярод народу Твайго, які выбраў Ты, народу такога шматлікага, што паводле мноства яго нельга ні палічыць, ні агледзець;

 

И рабъ твой посреди естъ людей, еже еси избралъ, людие безчисленыи, ихъже не можеть никто сочти для множества.

даруй жа рабу Твайму сэрца разумнае, каб судзіць народ Твой і разьбіраць, што дабро і што ліха; бо хто можа кіраваць гэтым шматлікім народам Тваім?

 

Протож, Господи, Боже мой, дай рабу твоему серце смыслено, абы умелъ судити людей твоих и розознати межи добрым и злым. Понеже и кто можеть судити людей сихъ, людей твоих, многихъ велми?»

І заўгодна было Госпаду, каб Саламон прасіў гэтага.

 

И угодно бысть предъ Господемъ Богомъ слово Саломоново, иже жадалъ ест за таковую речь.

І сказаў яму Бог: за тое, што ты прасіў гэтага і не прасіў сабе доўгага жыцьця, не прасіў сабе багацьця, не прасіў сабе душаў ворагаў тваіх, прасіў сабе розуму, каб умець судзіць, —

 

И рече Господь къ Саломону: «Понеже жадалъ еси собе речи сее, а не просил еси собе дней многыхъ, ни богатества и ни душъ враговъ твоихъ, но просилъ еси мудрости, абы умелъ розознати прю суду,

вось, Я зраблю паводле слова твайго: вось, Я даю табе сэрца мудрае і разумнае, так што падобнага да цябе ня было да цябе, і пасьля цябе не паўстане падобны да цябе;

 

се, учинихъ тобе по словеси твоему и далъ есми тобе серце мудро и разумно тако велми, иже жадинъ пред тобою не былъ тобе ровный и по тобе не встанеть.

і тое, чаго ты не прасіў, Я даю табе, і багацьце і славу, так што ня будзе падобнага да цябе сярод цароў ва ўсе дні твае;

 

Но и тые речи, ихже еси не просилъ, дахъ тобе, то естъ богатество и славу — тако, иже жадинъ от царей не будеть тобе ровный по вся дни.

і калі будзеш хадзіць шляхам Маім, захоўваючы статуты Мае і запаведзі Мае, як хадзіў бацька твой Давід, Я падоўжу і дні твае.

 

И будеши ли ходити в заповедехъ Моихъ и по путехъ Моихъ, якоже ходилъ естъ отець твой, продолъжу дни твоя».

І прачнуўся Саламон, і вось, гэта быў сон. І пайшоў ён у Ерусалім і стаў перад каўчэгам запавету Гасподняга, і прынёс цэласпаленьні і ўчыніў ахвяры мірныя, і зладзіў вялікую гасьціну ўсім слугам сваім.

 

Тогда прочутился естъ Саломонъ и поразумел, иже то бысть видение. И внегда прииде въ Ерусалим, сталъ предъ Кивотомъ Завета Господьня и принесе ту всясозжения и жертвы мирныя. И учинилъ естъ царь Саломонъ пиръ всем слугам своимъ.

Тады прыйшлі дзьве жанчыны блудніцы да цара і сталі перад ім.

 

В той часъ пришли суть две жене-будници къ царю Саломону и стали пред нимъ.

І сказала адна жанчына: о, гаспадару мой! я і гэтая жанчына жывём у адным доме; і я нарадзіла пры ёй у гэтым доме;

 

И рече едина от нею: «Молю ти ся, господине мой царю, азъ и жена сия жили есмо въ единомъ доме, и породила есми въ коморе ея.

на трэці дзень пасьля таго, як я нарадзіла, нарадзіла і гэтая жанчына; і былі мы разам, і ў доме нікога староньняга з намі ня было; толькі мы дзьве былі ў доме;

 

Третиего же дня потомъ, породившей мне, родила и она; и были есмо посполу, и никтоже иный не былъ ест с нами в доме томъ, кроме нас дву.

і памёр сын у гэтай жанчыны ўначы, бо яна прыспала яго;

 

И умерлъ естъ сынъ жены сея в нощи, спячи бо, воистинну удавила его.

і ўстала яна ўначы, і ўзяла сына майго ад мяне, калі я, рабыня твая, спала, і паклала яго да сваіх грудзей, а свайго мёртвага сына паклала да маіх грудзей;

 

И въставши молчком, егда было тихо ополунощи, взяла сына моего от боку рабы твоея, внегда спахъ, и положила и в лоне своемъ, сына же своего мертваго положила естъ подле мене.

раніцай я ўстала, каб накарміць сына майго, і вось, ён быў мёртвы; а калі я ўгледзелася ў яго раніцай, дык гэта быў ня мой сын, якога я нарадзіла.

 

И егда рано встала и хотелахъ накормити сына моего, видехъ его мертва, на негоже внегда пилне погледела есми в день ясный, позналах, иже не естъ мой, егоже родихъ».

І сказала другая жанчына: не, мой сын жывы, а твой сын мёртвы. А тая казала ёй: не, твой сын мёртвы, а мой жывы. І гаварылі яны так перад царом.

 

Тогда отвеща жена другая: «Не ест тако, якоже молвиши, но сын твой умерлъ ест, а мой жив ест». Она же паки рче: «Лжеши, сын воистинну мой жив ест, твой же умерлъ ест». И таковыми словы пречахуся пред царем.

І сказаў цар: гэтая кажа: мой сын жывы, а твой сын мёртвы; а тая кажа: не, твой сын мёртвы, а мой сын жывы.

 

И рече царь: «Сия глаголет: “Сынъ мой живъ ест, а сынъ твой мертвъ”, а тая отвещаеть: “Не тако, но мой сынъ естъ живъ, а твой умерлъ”».

І сказаў цар: падайце мне меч. І прынесьлі меч цару.

 

Рече паки царь: «Принесите ми меч». И внегда принесли суть мечь предъ царя,

І сказаў цар: расьсячэце жывое дзіця напалам і аддайце палавіну адной і палавіну другой.

 

тогда рече царь: «Розотните жь отроча живое наполы и дайте половицу едину жене единой, а другую половицу другой».

І адказвала тая жанчына, у якое сын быў жывы, цару, бо ўсхвалявалася ўся нутрына ў яе ад жаласьці да сына свайго: о, гаспадару мой! аддайце ёй гэтае дзіця жывое і не забівайце яго. А другая казала: хай жа ня будзе ні мне ні табе, сячэце.

 

Отвеща жена, еяже былъ естъ сынъ живый, и рече къ царю: «Понеже погнулася была лютостию утроба ея надъ сыном своимъ, молю ти ся, господи мой, дайте ей дитятко живое, а не ростинайте его». А другая к тому рече: «Да не будет мне ани тобе, но да будеть ростято надвое».

І адказваў цар і сказаў: аддайце гэтай жывое дзіця і не забівайце яго: яна — ягоная маці.

 

Тогда выдал естъ суд царь, глаголя: «Дайте ж той-то отроча живо,c а не убивайте его, яко то ест мати ему».

І пачуў увесь Ізраіль пра суд, як рассудзіў цар. І пачалі баяцца цара, бо ўбачылі, што мудрасьць Божая ў ім, каб чыніць суд.

 

И услыша вес Ізраиль той судъ, иже судил царь, и возбояшеся царя, видяще мудрость Божию в немъ къ чинению суду.