2 царстваў 14 разьдзел

 

 

І зразумеў Ёаў, сын Цэруі, што сэрца валадара [прыхілілася] да Абсалома.

 

Разумея же сее Іоавъ, сынъ Саръвиинъ, иже сердце царево навратилося ест къ Авесалому,

І паслаў Ёаў у Тэкоа, і прывёў адтуль мудрую жанчыну, і сказаў ёй: «Удай, што ты ў жалобе і апраніся ў адзеньне жалобнае, і не намашчайся алеем, і будзеш як жанчына, якая шмат дзён у жалобе па памерлым.

 

послалъ въ Фекуитъ-градъ и позвалъ оттоле жену мудрую, и рече к ней: «Уделайся, якобы плакала, и облецися в ризы смутные, и не вкрашай лица своего, абы была, яко жена, иже от долгого часу плачеть мертваго своего;

І пойдзеш ты да валадара, і скажаш яму словы гэтыя». І ўлажыў Ёаў словы ў вусны ейныя.

 

и вниидеши предъ царя, и молвити будешъ к нему слова таковая». И научилъ ее Іоавъ, яко бы имела молвити.

І казала жанчына з Тэкоа валадару, і ўпала на аблічча сваё, і пакланілася [яму], і сказала: «Дапамажы, валадару».

 

Внегда же внииде предъ царя жена Фекуитская сия, поклонися и паде пред ним на лице свое на землю, глаголюще: «Выслухай мене, царю!»

І сказаў ёй валадар: «Што табе?» Яна сказала: «Я — удава, а муж мой памёр.

 

Рече к ней царь: «Что ти естъ?»b Она же рече: «Жена бедная и вдова есмъ, понеже умре ми мужъ, рабе твоей.

І мела служка твая двух сыноў, і яны пасварыліся ў полі, і не было [нікога], хто б іх разьвёў, і адзін ударыў другога, і той памёр.

 

И имехъ два сына, ониже побранивши на поли и единъ другаго забилъ, а не былъ никто тамъ, онже бы ихъ развел.

І вось, уся сям’я паднялася супраць служкі тваёй, і сказалі: “Аддай забойцу брата, і мы заб’ем яго за душу брата ягонага, якога ён забіў. І зьнішчым спадкаемцу”. І яны затушаць зьнічку маю, каб не засталося па мужу маім ані імя, ані нашчадкаў на абліччы зямлі».

 

И се, вся родина въстали суть на рабу твою, глаголюще: “Выдай того, онже забилъ естъ брата своего, да убиемъ его за кровопролитіе брата своего, егоже забилъ, и погубимъ наследника”. И хотять угасити искру, еже ест остала по мужи моемъ, абы не имелъ по собе ни единаго наследника и ни имени на земли».

І сказаў валадар жанчыне: «Вяртайся ў дом твой, а я загадаю адносна цябе».

 

Тогда рече царь къ жене: «Иди ныне в домъ свой и азъ попекуся о тобе».

І жанчына з Тэкоа сказала валадару: «На мне, гаспадару мой, валадар, віна і на доме бацькі майго, а валадар і пасад ягоны не вінаваты».

 

Рече паки женаc Фекуитская къ царю: «На мне да пребудеть безаконие сее и на дому отца моего, господине мой царю, но царь и престолъ его да будеть невиненъ».

І сказаў валадар: «Калі хто будзе гаварыць супраць цябе, прывядзі яго да мяне, і ён ужо ня будзе чапляцца да цябе».

 

И рече царь: «Естъли же бы кто всталъ на тя, позови его пред мя и не будеть потомъ смети доткнутися тебе».

І сказала яна: «Узгадай, валадару, на ГОСПАДА, Бога твайго, каб мсьціўца за кроў не павялічваў зьнішчэньне і каб не загубілі яны сына майго». Ён сказаў: «Як жывы ГОСПАД, не спадзе нават волас [з галавы] сына твайго на зямлю».

 

Она же рече: «Да роспомянется царь на Господа, Бога своего, и не допустит, абы ся множил о крови пролитие на отомщение ближнего». Тогда рече царь: «Живъ естъ Господь, яко не спадеть влас з главы сына твоего на землю».

І сказала жанчына: «Ці можа служка твая прамовіць да гаспадара майго, валадара, слова?» Ён сказаў: «Кажы».

 

Рече опят жена: «Да проречеть еще раба твоя къ господину моему царю слово».

І сказала жанчына: «Чаму ты так думаеш [рабіць] супраць народу Божага? Бо калі валадар сказаў слова гэтае, ён абвінаваціў сябе, бо валадар не вяртае выгнанца свайго.

 

Рече ей царь: «Рци». Рече жена: «Почто еси мыслилъ таковую речь на люди Божия и молъвил еси, царю, сее слово, и съгрешилъ есь, глаголя, абы не приходилъ той, онже утеклъ естъ предъ тобою?

Бо сьмерцю мы памром, і мы быццам вада, разьлітая на зямлі, якую немагчыма сабраць. Але Бог ня [хоча] загубіць душу, і Ён думае, каб ня быў на выгнаньні выгнанец.

 

Вси бо умираемъ и, яко воды, плынемъ до земли, от неяже паки не возвратимся; и ниже хощеть Богъ, абы загинула душа человечья, но продолживает, мысля, да не загинеть наконець той, егоже заверже.d

І вось, я прыйшла сказаць гаспадару майму, валадару, слова гэтае, бо гэты народ палохае мяне. І сказала служка твая: “Скажу я валадару, можа, ён выканае слова служкі сваёй.

 

И сего для пришла есми днесь къ господину моему царю, да быхъ молвила ему слово то пред людми. И змыслилахъ, раба твоя: буду тако молвити къ царю, еда како учинить слово рабы своея.

І выслухае валадар, каб вызваліць служку сваю з рукі таго, хто хоча зьнішчыць мяне і сына майго і [пазбавіць] спадчыны Божай”.

 

И выслышалъ естъ слова, да бы избавилъ рабу свою з руки всехъ, хотящих погубити мя з достояния Божия и сына моего.

І сказала служка твая: “Няхай слова гаспадара майго, валадара, суцешыць мяне. Як анёл Божы гаспадар мой, валадар, які выслухае тое, што добрае, і тое, што ліхое”. Няхай ГОСПАД, Бог твой, будзе з табою!»

 

Протож да глаголеть раба твоя: буди жъ слово царево, яко жертва, понеже якобы ангелъ Божий, тако естъ господинъ мой царьe, онже ни хвалениемъ ани хулением не подвижется; протожъ и Господь, Богъ твой, естъ с тобою».

І адказаў валадар, і сказаў жанчыне: «Не хавай ад мяне таго, пра што я цябе спытаю». І сказала жанчына: «Гавары, гаспадару мой, валадар».

 

Тогда отвеща царь и рече къ жене: «Не потаи от мене слова, о немже воспрошу тя». Рече к нему жена: «Не потаю, господи мой царю».

І сказаў валадар: «Ці не рука Ёава з табой у-ва ўсіх гэтых [словах]?» І адказала жанчына, і сказала: «Як жывая душа твая, гаспадару мой, валадар! Нельга [ўхіліцца] ані ўправа, ані ўлева ад усяго, пра што кажа гаспадар мой, валадар. Бо слуга твой Ёаў загадаў мне, і ён улажыў у вусны служкі тваёй усе словы гэтыя.

 

И рече царь: «Еда ли рука и наводъ Іоавовъ естъ с тобою во всехъ тыхъ речах?» Отвеща жена: «Для спасения души твоея, господине мой царю, ани десно, ниже налево ест что от всехъ тых речей, еже глаголалъ господинъ мой царь. Рабъ убо твой Іоавъ, той ми естъ повелелъ и онъ вложилъ во уста рабе твоей вся слова та,

Каб прыповесьцю зьмяніць выгляд гэтай справе, слуга твой Ёаў зрабіў гэта, але гаспадар мой мудры, як мудры анёл Божы, каб ведаць усё, што [адбываецца] на зямлі».

 

абыхъ обратила речь сию во уподобление. Той ми ест росказалъ Іоавъ, рабъ твой. Ты же, господине мой царю, мудръ еси, яко ангелъ Божий, и разумееши вси речи, иже ся деют на земли».

І сказаў валадар Ёаву: «Вось, калі ласка, зрабі гэтую справу, і ідзі, і прывядзі юнака Абсалома».

 

И рече царь къ Іоаву: «Се, вже ныне упрошенъ есмъ и учиних по словеси твоему; сего для иди и приведи сына моего Авесалома».

І Ёаў упаў на аблічча сваё на зямлю, і пакланіўся, і дабраславіў валадара, і сказаў Ёаў: «Сёньня даведаўся слуга твой, што я знайшоў ласку ў вачах тваіх, гаспадару мой, валадар, бо выканаў ты слова слугі твайго».

 

Тогда Іоавъ поклонися и паде на землю, и подяковал царю. И рече Іоавъ: «Ныне познахъ, рабъ твой, яко знайдохъ ласку предъ очима твоима, господи мой царю, понеже учинилъ еси то, чегож есмъ просил рабъ твой».

І ўстаў Ёаў, і пайшоў у Гешур, і прывёў Абсалома ў Ерусалім.

 

Въставъ же Іоавъ и иде въ Есуры, и приведе Авесалома въ Ерусалимъ.

І сказаў валадар: «Няхай вернецца Абсалом у дом свой, але аблічча майго ён ня ўбачыць». І вярнуўся Абсалом у дом свой, але аблічча валадара ня ўбачыў.

 

Рече же царь Давыдъ: «Да идеть Авесаломъ в домъ свой, а лица моего да не видить». И навратился ест Авесаломъ в домъ свой, лица же царева не виде.

А прыгажэйшага ад Абсалома не было нікога ў-ва ўсім Ізраілі, які так быў слаўны. Ад ног да галавы не было ў ім заганы.

 

И не былъ естъ ни единый мужъ от всехъ людей Ізраилевыхъ тако красен, яко Авесаломъ, был бо вельми хорошъ: от пятъ даже и до верху главы его не было на нем ни единое змазы.

А калі стрыг ён галаву сваю, а стрыг ён яе звычайна штогод, бо [валасы] былі цяжкія, і мусіў стрыгчыся, валасы галавы ягонай важылі дзьвесьце сыкляў вагі валадарскай.

 

И чим частей стригал власы свое, тым ему более росли; единова в лете всегда стрыгалъ е собе, понеже обтяживали его. Тые пакъ власы, еже былъ собе остриглъ, важили суть двесте лотовъ ваги посполитое.

І нарадзілася Абсалому тры сыны і адна дачка, на імя Тамар. І была яна вельмі прыгожая.

 

И народилися суть Авесалому три сыны и дщера едина, именем Фамаръ, велми красна.

І сядзеў Абсалом у Ерусаліме два гады, але аблічча валадара ня бачыў.

 

И былъ естъ Авесаломъ въ Ерусалиме две лете, а лица царя Давыдова не видалъ.

І паслаў Абсалом да Ёава, каб паслаў яго да валадара, але ён не хацеў прыйсьці да яго. І паслаў ён другі раз, але той не хацеў прыйсьці.

 

Тогда послалъ Авесаломъ къ Іоаву, абы увелъ его предъ царя; онъ же не хотяаше приити к нему. И внегда удругое послалъ по него, и онъ теже не хотелъ ест приити к нему,

І сказаў ён слугам сваім: «Паглядзіце на поле, якое мае Ёаў побач з маім, і [расьце] на ім ячмень. Ідзіце і спаліце яго агнём». І слугі Абсалома спалілі поле агнём.

 

рече Авесаломъ къ слугам своимъ: «Ведаете ли вы, где поле Іоавово, подле поля моего, имеющее ячмень дозрелый к жатве? Идите на не и позжите е огнемъ». И шедши, пожгоша слузи Асвесаломовы часть жита Іоавова.

І ўстаў Ёаў, і прыйшоў у дом Абсалома, і сказаў: «Чаму слугі твае спалілі поле маё агнём?»

 

Тогда пришедши раби Іоавови разодраша на собе ризы своя и возвестиша господину своему, глаголюще: «Слузи Авесаломовы, пришедши, пожгли суть часть жита твоего». И въставъ, Іоавъ иде ко Авесалому, в домъ его, и рече к нему: «Прочто слузи твои пожгли суть жито мое?»

І сказаў Абсалом Ёаву: «Вось, я пасылаў да цябе, кажучы: “Прыйдзі сюды, і я пашлю цябе да валадара, кажучы яму: "Навошта я вярнуўся з Гешуру? Лепш было мне там [жыць]"”. І цяпер [дапамажы]мне ўбачыць аблічча валадара. Калі я ў чым вінаваты, няхай ён заб’е мяне».

 

Отвеща Авесалом Іоаву: «Посылалъ есми к тобе, просяй, абы пришолъ еси ко мне, да бых послалъ тебе къ царю молвити ему: и почто я пришол семо зъ Есура, лепей ми было тамъ быти. Молю ти ся, да вижу лице царево; пакли же еще помнить на грех мой, да убиет мя».

І пайшоў Ёаў да валадара, і паведаміў яму гэта. І паклікаў ён Абсалома, і той прыйшоў да валадара, і ўпаў на аблічча сваё на зямлю перад абліччам валадара. І пацалаваў валадар Абсалома.

 

Въстав же, Іоавъ вниде къ царю и возвести ему сее. Тогда позван ест Авесалом, и вниде предъ царя, и поклонися, и паде пред ним на землю. И поцаловалъ естъ царь Авесалома.