Выслоўяў Саламонавых 23 разьдзел
Кніга выслоўяў Саламонавых
Пераклад Чарняўскага 2017 → Пераклад Антонія Бокуна
Калі ты ўсеўся, каб есці з кіраўніком, назірай уважліва, што пастаўлена перад тварам тваім,
Калі сядзеш есьці з вялікім панам, пільна зважай, што перад табою,
і прыстаў нож да свайго горла, калі ты прагны.
і прыстаў нож да горла твайго, калі прагавітая душа твая.
Не жадай ад ежы яго, бо гэта хлеб падманны.
Ня квапся на прысмакі ягоныя, бо гэта падманлівы хлеб.
Не клапаціся пра багацце, але адпачывай у разважлівасці сваёй.
Не намагайся мець багацьце, пакінь разважаньні свае.
Калі павернеш вочы свае да багацця — яго ўжо няма, бо крылы сабе прыправіць; бо зробіць яно сабе крылы, як у арла, і паляціць у неба.
Зьвернеш вочы твае на яго, а яго няма, бо справіць яно крылы сабе і паляціць, як арол, аж у неба.
Не снедай з чалавекам зайздросным і не жадай ежы яго;
Ня еш хлеб з зайздросным і ня квапся на прысмакі ягоныя,
бо, як лічыць ён у душы сваёй, — такі і сам ён. «Снедай і пі», — кажа ён табе, а розум яго — не з табою.
бо якія думкі ў сэрцы ягоным, такі і ён. «Еш і пі», — кажа ён табе, але сэрца ягонае не з табою.
Лусту, што ты з’еў, — вырыгнеш, і дарэмна растраціш прыгожыя размовы свае.
Кавалак, які ты зьеў, званітуеш, дарэмныя будуць салодкія словы твае.
Не гавары ў вушы неразумных, бо пагрэбуюць яны ведамі языка твайго.
Не гавары ў вушы дурня, бо ён узгардзіць разумнымі прамовамі тваімі.
Не перанось даўнейшай мяжы, на ніву сірот не ўваходзь:
Не перасоўвай мяжы старадаўняй і на поле сіротаў не ўваходзь,
бо ў іх ёсць магутны Збавіцель, і Ён Сам будзе супраць цябе разбіраць справу іх.
бо дужы Абаронца іхні, і Ён будзе бараніць іх у судовай справе іхняй з табою.
Прывядзі сэрца сваё да ведаў, а вушы свае — да слоў ведаў.
Зьвярні сэрца тваё да настаўленьня, і вушы твае — да словаў веданьня.
Не пазбаўляй юнака настаўлення; бо калі ўдарыш яго розгаю — не памрэ:
Не пакідай юнака без настаўленьня, бо калі пакараеш яго дубцом, ён не памрэ.
ты ўдарыш яго дубцом і душу яго вызваліш ад пекла.
Ты пакараеш яго дубцом і выратуеш душу ягоную ад пекла.
Сыне мой, калі мудрым будзе сэрца тваё, будзе цешыцца з табою і маё сэрца,
Сыне мой, калі мудрым будзе сэрца тваё, будзе радавацца з табою і маё сэрца.
і паясніца мая будзе радавацца, калі вусны твае будуць казаць вернае.
І будуць цешыцца ныркі мае, калі на вуснах тваіх будуць словы правасьці.
Хай не зайздросціць сэрца тваё грэшнікам, але ўвесь дзень жыві ў страху Госпадавым;
Няхай сэрца тваё не зайздросьціць грэшнікам, але кожны дзень няхай будзе яно ў страху перад ГОСПАДАМ,
бо ёсць будучыня ў цябе, і не аднімецца твая надзея.
бо ёсьць будучыня, і надзея твая не загіне.
Слухай, мой сыне, і будзь мудры, і роўна па дарозе накіроўвай душу тваю.
Слухай, сыне мой, і будзь мудры, і скіроўвай сэрца тваё на шлях [просты].
Не будзь на балях п’яніцаў ані на баляваннях цела,
Ня будзь сярод тых, што напіваюцца віна, сярод тых, што аб’ядаюцца мясам,
бо п’яніца і гуляка збяднеюць, а дрымотны апранецца ў лахманы.
бо п’яніца і абжора зьбяднеюць, і заспанасьць апране ў лахманы.
Слухай бацьку свайго, які парадзіў цябе, і не будзь пагардлівы, калі састарэе маці твая.
Слухай бацьку твайго, які нарадзіў цябе, і не цурайся маці тваёй, калі яна састарэе.
Купляй праўду і не прадавай; купляй мудрасць, і веды, і розум.
Купляй праўду і не прадавай мудрасьці, настаўленьня і розуму.
Узрадуецца радасцю бацька справядлівага; а хто парадзіў мудрага — узвесяліцца ў ім;
Цешыцца і весяліцца бацька праведнага, і той, хто нарадзіў мудрага, радуецца з яго.
хай радуюцца твой бацька і маці твая, хай радуецца тая, што нарадзіла цябе.
Няхай радуецца бацька твой, і тая, што нарадзіла цябе, няхай весяліцца.
Сыне мой, дай мне сваё сэрца, хай вочы твае зберагуць шляхі мае.
Сыне мой, дай мне сэрца тваё, і няхай вачам тваім будуць даспадобы шляхі мае.
Бо яма глыбокая — распусніца, а чужая жанчына — цеснае падзямелле.
Бо распусьніца — яма глыбокая, і чужая [жонка] — цесны калодзеж.
бо расстаўляе яна пасткі на дарозе, быццам разбойнік, і памнажае несправядлівых сярод людзей.
Яна цікуе, быццам забойца, і памнажае ліхадзеяў паміж людзьмі.
У каго: «Гора»? У каго: «Ах»? У каго сваркі? У каго скарга? У каго раны без прычыны? У каго памутненне вачэй?
У каго стогн? У каго гора? У каго сваркі? У каго смутак? У каго раны без прычыны? У каго чырвоныя вочы?
У тых, хто прабывае ў віне і ідзе, каб пакаштаваць змяшанага [віна].
У тых, якія доўга сядзяць пры віне, у тых, якія прыходзяць спрабаваць віна мяшанага.
Не глядзі на віно, як яно чырванее, як гожа блішчыць у кубку, як лёгка цячэ праз горла,
Не глядзі на віно, як яно чырванее, як прамяніцца ў келіху, як роўненька ліецца.
бо ўрэшце рэшт — укусіць, як гадзюка, свой яд, як вужака, запусціць.
У канцы яно ўкусіць, як зьмяя, і ўджаліць, як гадзіна.
Вочы твае ўбачаць рэчы дзіўныя, а сэрца тваё будзе гаварыць нясталае;
Вочы твае будуць глядзець на чужых [жонак], і сэрца тваё загаворыць падступна.
і будзеш ты, як той, што спіць сярод мора, і быццам той, што заснуў на мачце карабля:
І будзеш ты як той, што ляжыць пасярод мора, і як той, што ляжыць на версе мачты.
«Пабілі мяне, а мне не было балюча, ударылі мяне, а я нічога не адчуў; калі прачнуся — ізноў буду шукаць гэта».
[І скажаш:] «Білі мяне, а я не адчуваў, штурхалі мяне, а я ня ведаў. Калі прачнуся, зноў буду шукаць таго самага».
