Судзьдзяў 6 разьдзел

 

 

А сыны Ізраэля чынілі зло перад абліччам Госпада, і Госпад аддаў іх на сем гадоў у рукі мадыянцаў.

 

Учинили же суть опять сынове Ізраилевы злая предъ лицемъ Божиимъ,a и предалъ естъ ихъ в руце Мадиамляномъ за седмъ лет.

І моцна прыціскалі іх мадыянцы. Дык сыны Ізраэля зрабілі сабе сховішчы і пячоры ў гарах і найбяспечнейшыя месцы.

 

И обижены суть велми от них тако, иже зделали были собе сынове Ізраилевы пещеры, и перекопы, и грады твердыи, абы ся могли боронити имъ.

І калі ізраэльцы сеялі збожжа, то прыходзілі мадыянцы, і Амалек, і іншыя ўсходнія народы, і хадзілі сярод іх,

 

И бысть пакъ, егда насеяша житъ на полех людие Ізраилевы, приехаша Мадиамляне и Амалехитяне и инии мнозии народове от востоку солнца и положишеся полки своими,

і ставілі палаткі побач з імі, як быццам былі яны на пашы, і нішчылі ўсё аж да Газы, не пакідаючы для Ізраэля ніякіх сродкаў для жыцця: ані авец, ані валоў, ані аслоў.

 

и все жито, еже бе еще зелено в земли Ізраилеве, попалили и сказили даже до града Газы, ничего к поживению не оставили — ани воловъ, ани овець, ани ослов,

Бо самі яны прыходзілі разам з усімі сваімі статкамі, і з палаткамі сваімі, і, як саранча, запаўнялі ўсё незлічоным мноствам людзей і вярблюдаў

 

понеже были сами ис стады и с станы своими пришли, якобы множество усеници, и положилися, и все зказили до конца, было бо вельми великое множество людей и велблюдов. И куды шли или постановилися, все сказили.

І быў вельмі прыніжаны Ізраэль мадыянцамі. І пачалі Ізраэльцы клікаць Госпада і прасіць

 

И тако понижены были и стиснены вельми вси людие Ізраилевы от Мадиамлянъ,

аб дапамозе супраць мадыянцаў.

 

и возпиша к Господу, жадающе помочи.

Госпад паслаў ім прарока, які сказаў: «Гэта кажа Госпад, Бог Ізраэля: “Я вывеў вас з Егіпта, і вывеў вас з дому няволі,

 

Онъ же послал к нимъ мужа пророка, и рече имъ: «Сие глаголеть Господь, Бог Ізраилев: Азъ изведохъ васъ ізъ Египта, из дому работы,

і вызваліў вас з рук егіпцян і ўсіх ворагаў, якія чынілі вам шкоду: і выгнаў іх перад вамі, і аддаў вам зямлю іх”.

 

и от всехъ враговъ ваших избавих васъ и погубих е предъ лицем вашим, и дахъ вамъ землю их

І Я сказаў: “Я — Госпад, Бог ваш, не пакланяйцеся багам амарэяў, на зямлі якіх пражываеце. А вы не захацелі слухаць голас Мой”».

 

и рекохъ: Азъ есмъ Господь, Богъ вашъ, не бойтеся боговъ их, в нихже земли пребываете. И не хотели есте послушати гласа Моего».

І з’явіўся Анёл Госпадаў, і сеў пад дубам, што быў у Эфры, які належаў Ёасу, бацьку роду Абіязэра. І калі Гедэон, сын яго, малаціў і ачышчаў у давільні збожжа, каб яго схаваць ад мадыянцаў,

 

В то жъ время прииде ангел Господень и сяде под дубомъ, иже былъ въ Ефре; местом же тымъ владяше Іоасъ, отець челяди Езрины. И егда сынъ его Гедеонъ веялъ жито на гумне, поспешая, абы утеклъ предъ Мадиамляны,

з’явіўся яму анёл Госпадаў і сказаў: «Госпад з табою, наймужнейшы з людзей!»

 

явися ему ангелъ Божий и рече: «Господь с тобою, мужу пресилный!»

І Гедэон сказаў яму: «Прабач, гаспадар мой, калі Госпад з намі, чаму прыйшло да нас усё гэта? Дзе цуды Яго, аб якіх расказвалі нам бацькі нашыя, калі казалі: “З Егіпта вывеў нас Госпад”. Цяпер жа пакінуў нас Госпад і аддаў у рукі мадыянцаў».

 

Отвеща Гедеонъ: «Молю ти ся, господине мой, егда бы былъ Господь с нами, не пришли бы на нас вси речи сие злые. Игде суть ныне чудеса Его, якоже отцеве наши поведаша намъ, глаголюще: Изъ Египта вывелъ естъ нас Господь, Богъ нашъ? Се, вже ныне опустилъ насъ и предалъ в руце Мадиамляномъ».

І Госпад глянуў на яго і сказаў: «Ідзі з гэтай сілаю сваёй і вызвалі Ізраэль ад рук мадыянцаў: ведай, што Я пасылаю цябе».

 

И возрелъ естъ на Гедеона ангелъ Господень, и рече: «Иди в сей силе твоей и збавиши людей Ізраилевыхъ от руку Мадиамскихъb. А ведай тое, яко послах тя».

Гедэон у адказ сказаў: «Скажы, гаспадар мой, якім чынам вызвалю я Ізраэль? Вось, род мой — найбяднейшы ў пакаленні Манасы, а я апошні ў сям’і бацькі майго».

 

Отвеща же Гедеонъ и рече: «Молю ти ся, господине мой, чимъ я могу избавити людей Ізраилевыхъ? Се, племя мое найпоследнейшее естъ въ поколении Манасиине, и азъ найменший есмъ в доме отца моего».

І Госпад адказаў яму: «Я буду з табою, і ты паб’еш мадыянцаў як аднаго чалавека».

 

Тогда рече к нему Господь: «Азъ буду с тобою, и поразиши Мадиамлян, яко единаго мужа».

Адказаў ён Госпаду: «Калі знайшоў я ласку ў Цябе, дай мне знак, што гэта Ты гаворыш са мною.

 

И отвеща Гедеонъ: «Естъли же знайдохъ ласку предъ очима Твоима, дай ми знамя, да познаю, яко Ты еси, иже глаголеши со мною.

Не адыходзь адсюль, пакуль я не вярнуся і не прынясу ахвяру, каб скласці яе Табе». А Госпад на гэта адказаў: «Я пачакаю твайго прыходу».

 

И не отходи отселе, дондеже ся навращу к Тобе и принесу жертву и положу пред Тобою». Той же рече: «Иди, се, Азъ пожду тебе».

Такім чынам, Гедэон пайшоў і падрыхтаваў казляня, і праснакоў з эфы мукі, і мяса палажыў у кош, а мясную поліўку — у гаршчок, і прынёс гэта ўсё пад дуб, і ахвяраваў Яму.

 

Тогда иде Гедеон и увари козля, и напече хлебов пресныхъ с муки, и вложи мясо в кошъ, и юху влил в горнець, и принесе все то под дубъ, и пода Ему.

І сказаў яму анёл Божы: «Вазьмі мяса і хлебныя праснакі і палажы іх на скале той, а поліўкі выліеш зверху». І калі ён зрабіў так,

 

И рече к нему ангелъ Божий: «Возми мясо и хлебы и наклади на оную скалу, и юху на верхъ вылий». И егда учинил ест тако,

анёл Госпадаў працягнуў канец палкі, якую трымаў у руцэ, і дакрануўся ёю да мяса і хлебных праснакоў; і выйшаў агонь са скалы, і спаліў мяса і хлебныя праснакі; анёл жа Госпадаў знік з вачэй яго.

 

простре ангелъ Господень жезлъ, иже имеаше в руце своей, и доткнулся концем мяса и хлебов — изыйде огнь ис скалы и спалил мясо и хлебы пресные. Потомъ и ангел Божий змизалъ от очию его.

І Гедэон, зразумеўшы, што гэта быў анёл Госпадаў, сказаў: «О Госпадзе, Ты — гаспадар мой, бо я ўбачыў анёла Госпадава твар у твар!»

 

Видя же сие Гедеонъ, яко ангелъ Божий былъ, рече: «Увы мне, Господи, Боже мой, понеже видехъ ангела Твоего лицемъ в лице!»

І сказаў яму Госпад: «Супакой табе: не бойся, не памрэш!»

 

И рече к нему Господь: «Миръ тобе! Не бойся, не умреши».

Такім чынам, паставіў там Гедэон ахвярнік Госпаду і назваў яго: «Ягвэ-Шалом — Супакой Госпада». Аж па сённяшні дзень ахвярнік гэты ёсць у Эфры, у сыноў Абіязэра.

 

И вделалъ естъ ту Гедеонъ олтарь Господу Богу, и прозвалъ и Миръ Господень — даже и до днешнего дня.

У тую ноч сказаў Госпад Гедэону: «Вазьмі быка бацькі свайго і другога быка, сямігадовага, і разбуры ахвярнік Баала, уласнасць бацькі свайго, і ссячы святы гай, што каля ахвярніка,

 

Егда былъ Гедеонъ въ Ефре, еже прилежить к дому Ездрину, в ту нощь рече Господь к нему: «Возми тельца едина отца твоего и иного телца седми летъ, и сказиши требникъ кумира Вааля, иже естъ отца твоего, и гай, еже ест около требника того, посечеши,

і пастаў ахвярнік Госпаду, Богу твайму, на вяршыні гэтае скалы, на якой раней учыніў ты ахвярапрынашэнне: і вазьмі таксама другога быка, і ўскладзі цэласпаленне на вогнішчы з дрэў, якія ссячэш у святым гаі».

 

и учиниши олтарь Господу, Богу твоему, на верху скалы сее, на нейже первее жертву положилъ еси; и возмеши втораго телца, и принесеши всесозжение на дровахъ тыхъ, еже в гаи посекалъ еси».

Такім чынам, узяў Гедэон дзесяць чалавек з паслугачоў сваіх, і зрабіў, як загадаў яму Госпад. Але баяўся ён роду бацькі свайго і жыхароў таго горада і не хацеў гэтага рабіць днём, але ўсё выканаў ноччу.

 

Тогда понялъ с собою Гедеонъ десеть мужей от отрокъ своихъ и учинилъ естъ, якоже былъ ему росказал Господь. Але, боячися челяди отца своего и людей места того, не учинилъ сего въдень, но вночи все наполнилъ.

І калі раніцай падняліся людзі таго горада, то ўбачылі разбураны ахвярнік Баала, і ссечаны святы гай, і другога бычка, ускладзенага на ахвярнік, што быў тады пабудаваны.

 

И егда рано въсташа людие места того, узреша требникъ скаженый кумира Вааля и гай, еже былъ около требника, посеканый, и телца едина, положена на олтари, иже бе новоучиненъ.

І казалі яны адзін аднаму: «Хто гэта зрабіў?» І калі шукалі яны таго, хто зрабіў гэта, сказалі: «Гедэон, сын Ёаса, зрабіў усё гэта».

 

И рекоша единъ ко другому: «И кто естъ, учинивый сее?»c И егда пытахуся на уделавшего дело тое, поведено естъ имъ, яко Гедеонъ, сынъ Іоасовъ, сее все учинилъ.

І сказалі Ёасу: «Выведзі сюды сына свайго, і няхай ён памрэ, бо разбурыў ахвярнік Баала і ссек святы гай».

 

И рекоша ко Іоасу: «Выдай намъ сына своего, да умреть, понеже сказилъ естъ требникъ Ваалевъ и гай посекалъ».

А Ёас адказаў ім: «Няўжо вы будзеце мсціўцамі за Баала, каб змагацца за яго? Хто праціўнік Баала, будзе пакараны да раніцы смерцю; калі ён бог, хай сам адпомсціць за сябе таму, хто разбурыў ахвярнік яго».

 

Им же отвеща Іоасъ: «Еда ли есте вы мстители Ваалевы, яко о него претеся? Кто естъ врагъ его, да умреть прежде дня заутрейшего: понеже богъ естъ, да помстится самъ над тымъ, онже требникъ его сказилъ и раскопалъ».

З таго дня Гедэон быў названы Ерабаал, бо гаварыў Ёас: «Хай Баал помсціць за сябе таму, хто разбурыў ахвярнік яго».

 

И от того дня прозваша Гедеона Еровааль прото, иже реклъ естъ Іоасъ, отець его: «Нехай ся самъ помстить Вааль над тымъ, онже требникъ его раскопал».

Такім чынам, усе мадыянцы, Амалек і ўсходнія народы, сабраліся разам і пераправіліся праз Ярдан, і сталі лагерам у даліне Езрагэль.

 

Того часу людие Мадиамстии, и Амалехитяне, и вси, живущие на выходъ солнца, собралися суть вкупу и, прешедши Іордан, положишеся з войскомъ своимъ в долине Езраилеве.

І Дух Госпада ахапіў Гедэона, і ён затрубіў у рог, і сабраў пры сабе род Абіязэра, каб пайшоў ён за ім.

 

Духъ пак Господень укрепи Гедеона, и затрубил у трубу, и созвалъ домъ Авиезеровъ, абы шли с нимъ.

І паслаў ён вестуноў да ўсяго пакалення Манасы, які і сам пайшоў за ім, а таксама паслаў пасланцоў да пакалення Асэра, Забулона і Нэфталі, якія пайшлі, каб з ім злучыцца.

 

И розослал послы по всему поколению Манасиину, тии же идоша воследъ его; и иные теже послы послал ест к поколению Асерову, и Зевулоню, и Нефталимлю, ониже вси пришли ему на помощь.

І сказаў Гедэон Богу: «Калі хочаш выратаваць Ізраэль праз мяне, як Ты казаў,

 

Тогда рече Гедеон к Господу Богу: «Понеже избавити хощеши людей Ізраилевыхъ рукою моею, якоже реклъ еси,

то я рассцялю на таку стрыжаную воўну і, калі раса будзе толькі на воўне, а на ўсёй зямлі будзе суха, буду ведаць, што рукою маёй, як Ты сказаў, Ты вызваліш Ізраэль».

 

се полагаю руно сее волняное на тоце: будеть ли роса толико на самом руне, а по всей земли около сухо, по томъ познаю, иже рукою моею избавиши людей Ізраилевых, якоже реклъ еси».

І так сталася. Устаўшы раніцай і сціснуўшы воўну, ён напоўніў поўную чашу расою.

 

И бысть тако, иже вночи въставъ Гедеонъ и руно выжалъ, и сосудъ росы наполнилъ.

І зноў сказаў Гедэон Богу: «Не гнявіся на мяне, калі я яшчэ раз паспрабую атрымаць знак на воўне. Прашу, каб раніцай была сухой толькі сама воўна, а на ўсёй зямлі хай будзе раса».

 

И рече паки к Господу: «Да не гневается ярость Твоя на мя, естли же еще испытаю единого знамения на руне: молю Ти ся, да будеть руно сухо и земля вся росою скроплена».

І ўчыніў Бог ноччу тое, што ён прасіў: толькі сама воўна засталася сухой, а па ўсёй зямлі была раса.

 

И сотвори Господь тако в ту нощъ, яко жадал Гедеонъ, и было ест руно сухо, а роса по всей земли.